“Dağın zirvesinde vaad edilen toprakları gördüm. Oraya birlikte gidemeyebiliriz. Bilmenizi istiyorum ki, biz halk olarak, o vaad edilen topraklara sonunda ulaşacağız.”Martin Luther King

ABD’de her yıl Şubat ayı, Afrikalı Amerikalıların tarihlerini onurlandırma amacıyla “Black History Month” olarak anılıyor ve kutlanıyor. Bu uygulama, Afrikalı Amerikalıların tarihleri, maruz kaldıkları insanlık dışı uygulamaları ve zorbalıkları Amerika halkına anlatmak için, Amerikalı tarihçi Carter G. Woodson tarafından başlatıldı.

İlk anma, 12 Şubat 1926’da bir hafta süren etkinliklerle yapıldı. Anmalar daha sonra, 16. ABD Başkanı Abraham Lincoln ve köleliğin kaldırılması için uzun yıllar mücadele veren Frederick Douglass’ın doğum günleriyle aynı döneme denk gelecek şekilde, Şubat ayının ikinci haftasında yapıldı. 1976 yılında, ABD’nin iki yüzüncü yıldönümü kutlamaları vesilesiyle, ülke çapında bir ay boyunca düzenlenen etkinliklerle kapsamı “Black History Month” olarak genişletildi.

Anmaların ulusal teması Afrikalı Amerikalıların Yaşamı ve Tarihi Üzerine Çalışmalar Derneği (Association for the Study of African American Life and History - ASALH) tarafından belirlenmektedir. 2020 senesinin teması ise “Afrikalı Amerikalılar ve Oy”.

2020 teması:

Afrikalı Amerikalılar ve oy

“Bayrağa bağlılık yemini et. Çocukken her sabah boğazımın düğümlendiğini hatırlıyorum: ‘ABD bayrağında ve temsil ettiği Cumhuriyete, bölünmez bir vatan ve herkes için özgürlük ve adalete bağlılık yemini ederim.’ Ama tabii bu yemin şunu söylemiyordu: ‘Irkçılığa, kapitalizm ve yeni-sömürgeciliğe ve coplara ve sokakta domuz gibi vurulup öldürülen Siyahilere bağlılık yemini ederim.’ Yani gördüğünüz gibi, bir bok demiyordu.” (Kara Panter Partisi üyesi Eldrige Cleaver)

Günümüz Amerikası’nda dahi 28 saatte bir siyahinin ateşli silahla vurulduğunu ve bu ölümlerin ilk siyah ABD başkanı olan Obama döneminde dahi kesintisiz sürdüğünü göz önünde bulundurduğumuzda, Amerika tarihinde siyahlar için kilometre taşları olan olayların kronolojisi şöyle:

1619 - Kuzey Amerika’da yerleşen İngiliz kolonileri, ilk siyah köleleri Afrika’dan Virginia’ya getirdi.

1793 - Çırçır makinesinin icadı, Güney’de köle işgücüne talebi artırdı.

1808 - Yurtdışından ülkeye köle getirilmesi yasaklandı.

1861 - Güney’in ABD’den ayrılmasıyla konfederasyon kuruldu ve iç savaş başladı.

1863 - Başkan Abraham Lincoln “Azat Beyannamesi”ni yayımladı. Konfedere devletlerdeki tüm kölelerin özgürlüğünü ilan etti.

1865 - İç savaş sona erdi. Lincoln, uğradığı suikast sonucu yaşamını yitirdi. ABD Anayasası’nın 13. maddesi köleliği yasakladı.

1868 - Anayasanın 14. maddesiyle, tüm Afrikalı Amerikalılara vatandaşlık hakkı verildi.

1870 - Siyah erkeklere oy kullanma hakkı verildi.

1896 - ABD Yüksek Mahkemesi, ırk ayrımının anayasal olduğuna hükmetti.

1947 - Jackie Robinson, Amerika Ulusal Beyzbol Ligi’nde oynayan ilk siyah oldu.

1948 - Başkan Harry S. Truman, ABD ordusunda ırk ayrımının kaldırılması talimatını verdi.

1954 - ABD Yüksek Mahkemesi, okullardaki ırk ayrımının anayasal olmadığına hükmetti.

1955 - Rosa Parks, 1 Aralık 1955’te, iş çıkışında Montgomery’de otobüse bindi ve “değişken” statülü koltuklardan birine oturdu. 1900’lerin başından beri uygulanan yasaya göre, belediye otobüslerinde ilk 4 sıradaki koltuklar beyaz yolculara aitti. Siyah insanlar, belediye otobüslerinin yolcularının çok büyük bir oranını oluşturmalarına rağmen, en arka koltuklarda oturmak zorundaydılar. Ortadaki değişken statülü koltuklarsa beyazların sıraları doluncaya kadar siyahların da oturabilecekleri koltuklardı. Beyaz sıralar dolduğunda ya da şoför istediğinde siyahlar oturdukları bu koltukları boşaltıp daha arkaya geçmek zorundaydılar. O gün beyaz yolculardan biri ayakta kalmıştı ve şoför Rosa’ya değişken statülü koltuğundan kalkmasını emretti. Rosa “Hayır,” dedi. Tutuklanması, Martin Luther King öncülüğünde yaklaşık bir yıl süren ve çok ses getiren bir boykotu beraberinde getirdi. Siyahlar, boykot kapsamında bir yıl boyunca otobüslere binmediler ve işlerine toplu halde yürüyerek gittiler. Rosa, yıllar sonra bu olayla ilgili şöyle diyecekti: “Şoförün yaklaştığını görünce siyah bedenimi, elbiselerimin içine adeta gömmeye çalıştım.”

1963 - Martin Luther King, Alabama’da insan hakları gösterileri sırasında tutuklandı. Aynı yıl Washington’da, ünlü “Bir Düşüm Var”(I Have a Dream) başlıklı konuşmasıyla siyahların özgürlük mücadelesini ateşledi.

1964 - Başkan Lyndon Johnson, İnsan Hakları Yasası’nı imzaladı. Martin Luther King, Nobel Barış Ödülü’nü kazandı.

1965 - Siyah hakları savunucusu Malcolm X öldürüldü. Alabama’da siyahların hakları için düzenlenen gösteriler şiddet kullanılarak bastırıldı. Oy Kullanma Hakkı Yasası, Kongre’den geçti.

1966 - Massachusetts eyaletinden Edward Brooke, iç savaşı izleyen yeniden yapılanma döneminden sonra seçilen ilk siyah senatör oldu.

1967 - Siyahların haklarını savunmak amacıyla Oakland kentinde, Huey Newton ve Bobby Seale tarafından bir özsavunma örgütü olan “Kara Panter Partisi” kuruldu. Kendilerine Panter diyorlardı, çünkü panter doğası gereği ona saldırılmadığı müddetçe kimseye saldırmayan bir hayvan; ama biri ona saldırdığında da onu yok edebilecek güçte. Panterler bu şiarla yola çıkarak “Özsavunma için Kara Panter Partisi” adını verdikleri örgütlerini kurdular. Polislerin işkencelerini, tutuklamalarını ve tacizlerini önlemek için geceleri sokağa çıkmaya başladılar. Onları diğer örgütlerden farklı kılan ise şuydu: Panterler silah kullanıyordu. Ve bunu gayet legal bir şekilde yapıyorlardı, çünkü o dönem Amerika Birleşik Devletleri Anayasası’nın ikinci maddesi her yurttaşa silah taşıma hakkı veriyordu.

1967 - Thurgood Marshall, ilk siyah yüksek mahkeme yargıcı olarak başkan Johnson tarafından atandı.

1968 - Martin Luther King, Tennessee eyaletinin Memphis kentinde bir suikast sonucu katledildi. Hayatını kaybetmeden bir gece önce King ve binlerce gösterici Medeni Haklar Hareketi’nde yeni bir sayfa açıldığını biliyordu. King, o gece şunları söylemişti: “Dağın zirvesinde vaadedilen toprakları gördüm. Oraya birlikte gidemeyebiliriz. Bilmenizi istiyorum ki, biz halk olarak, o vaadedilen topraklara sonunda ulaşacağız.”

1970 - FBI’nın aradığı “en tehlikeli on isim” arasında olan siyah hakları savunucusu Angela Davis tutuklandı. Angela için Amerika Birleşik Devletleri’ndeki siyahlar sokağa döküldü. Uluslararası kampanyalar başlatıldı ve 1970-1972 yılları arasında dünya gündeminde en çok konuşulan isimlerden oldu. Hakkında idam cezası isteniyordu. Kampanyalar sayesinde 4 Haziran 1972’de serbest bırakıldı.

1990 - Douglas Wilder, Virginia Valisi seçilerek ülkenin ilk siyah valisi oldu.

2008 - Barack Obama, rakibi Cumhuriyetçi Parti’nin adayı John McCain’i başkanlık yarışında geride bırakarak ABD’nin ilk siyah başkanı seçildi.