7'ê Êlule de serokdewletanê Rûsya, Îran û Tirkîya paytextê Îranî Tehran de, bi mijara Îdlîbî kombîyişêk pêk ard. Nêy kombîyişî de dewleta ke zafêrî hêvîya aye est bî, dewleta Tirkîya û serokkomarê aye Erdogan bî. Badê pêdîyişan û helwesta Pûtînî ya derheqê çeteyan de, Erdogan Tehran ra destveng agêra. Bi vatişêko bîn polîtîkaya şantajî ya Erdoganî, Tehran de bi peynî bî. Na rewşe badê pêdîyişan di nuşteyanê qelemşor û şêwirmendanê Erdoganî de zî xo dana teber. Sey nimune nuşteyê Îlnur Çevîkî ya di no derheq de.
Pêdîyişê Tahranî de çîyê balkêşî qewimîyayî. Ya yewine, omidê Erdoganî yê xelesnayîşê çeteyan û mendişê Tirkîya yê di Îdlîbî de binkewt. Ya dîyine û tewir muhîme, Erdoganî dorêka bîne nîşanê heme dinya da ke vervatox û reyîsê çeteyanê DAIŞ û El Nûsra yo. Heta di eşkerayîya bi Pûtînî reyde, hetê Pûtînî ra ame şeqeznayîş zî.
Bi destpêkê alozîya 15'ê Adara 2011î yê Sûrîya, polîtîkaya Erdoganî ya verva Sûrîya vurîyaye. Esado ke heta o wext destbirako tewr biqîmet yê Erdoganî bi, nişkê ra bi neyar û qatil Esed. Erdoganî veng ro şaranê Sûrîya kerd ke şikenê bêrê Tirkîya û verva Esedî çetey rayvistin kerdî. Bi vengdananê Erdoganî bi mîlyonan welatîyê Sûrîya ameyî Tirkîya. Erdoganî perrêk de nêy koçberan ra verva Esedî çeteyî pêresnayê û pero bîn de zî heman koçberî verva Ewropa sey şantajî, bi kar ardê.
Hedefê Eroganî yê na polîtîka, bi rayîrê destbirakanê xo Îxwanî ke Misir de binkewtbî, serektîya Rochelatê Mîyanênî û ya dîyine zî bi destê nêy çeteyan tasfîyekerdişê Tevgerê Azadîya Şarê Kurdî bî. Heta rewşe wina bîye ke, Erdoganî û fermandaranê xo bi awayêko eşkera Sûrîya tehdît kerde û vat "Ma şikenê, helêke de biresê Camîya Emewî û nimacê êneyî, oca de eda bikerê." Di peynîya na polîtîkaya nêy hewt serran ke ma tede yê de ke şerê 7 serran zî ver çiman de bêro girotene, rewşa Esedî ya Sûrîya û mîyannetewî, rewşa Erdoganî û Tirkîya ya mîyannetewî başêrî ya.
Seba Erdoganî û Kurdî zî tede seba heme aktorê ke di Sûrîya de yê, Îdlîb tena Îdlîb nîyo. Şerê Îdlîbî do Sûrîya û Rochelato Mîyanên de vernîya ro awerkewtiş û qewimîyayîşê neweyan abikero. Peynîya şerê Îdlîbî de dîzayno ke yeno waştiş, do heta astêk bêro temam kerdene. Hêzê dîzaynkerî do plananê xo ver bi peynî berê. Di na alozîye de yê tewr rayvistinbîyaye û wayîr projeyanê derbasdaran kurd ê. Rewşa kurdan, ya ewroyine ra apey nêkewena.
Di na alozîye de yê ke tewr bizirar vecîyo dewleta Tirke û Erdogan ê. Kurdî zî mîyan de heme dinya Sûrîyeyêka di mîyanê yewîtîye de wazena. Binkeya ney ferasetî yê hêzanê mîyannetewî de, dîzaynê neweyî reyde menfîetêy aborî zî cayêko sereke genê. Dewletêka ke serre ra bin wêran bîya, do newe ra bêro înşaakerdiş, est a. Di na înşaaye de pereyêkê zafî, est ê. Çîn ra heta Ewropa heme hêzî pawoka naye yê.
Tirkîya seba ke Sûrîya de bibo wayir tesîrî zafêrî, xerc û mesrefî kerdî. Dekewtişê Efrînî aborîya Tirkîya viste rewşa îflasî. Hetê dîplomasî ra, Tirkîya kerde goga lingan ya hêzanê mîyannetewîyan.
Nê di wareyê aborî û nê zî sîyasî de, vernîya Tirkîya de berê akerdeyî nêmende. Gere Tirkîya, di sere de Îdlîb û dime ra zî Bab, Ezaz û Cerablûs ra vecîyo. Di na rewşe de Tirkîya sey dewletêka îşgalkere di herra Sûrîya de ya. Do nizd ra nê hesabî bêrê kerdene. Tirkîya kewta rewşêka wina xirabe ke êdî nêşikena polîtîkaya şantajî zî pêk bîyaro. Seba Tirkîya destiko tewir kêrameye, polîtîkaya şantajî zî îflas kerde. Na polîtîka şîmaqa peyêne Tehran de werde.
Vatişo peyên, Erdogan di polîtîkaya cambazîye de, binkewt. Na rewşe do polîtîkaya zerreyî ya Tirkîya de zî bibo sebebê vurîyayîşan. Rayîrberê Şarê Kurdî bi serran o vano "Heta ke persgiraya kurde û polîtîkayê şerî di merîyete de bê, do mekanîzmaya entrîka û darbeyan zî tim rojdeme de bo."
Awa serê Erdoganî zî germine bena. Bi hîvîya a roce...