Frankfurt kentinde üç ayrı etkinlik düzenlendi. İlk anma bu kentte merkezi bulunan Ermeni Merkez Konseyi ve Almanya Ermeni Kilisesi Piskoposluğu’na bağlı 24 Nisan Grubu tarafından Türk Konsolosluğu önüne siyah çelenk konulmasıyla başlandı.
İkinci anma ise Frankfurt’un çarşı merkezindeki Zeil Meydanı’ndaki Beyaz Mermer Çeşmesi’nin önünde yapıldı. Önceki gün öğle saatlerinde burada biraraya gelen Ermeniler, soykırım kurbanlarını andı. Etkinlik daha sonra Frankfurt Ermeni Gençliği tarafından organize edilen gençlik yürüyüşü ile devam etti. Yürüyüş, Beyaz Mermer Çeşmesi’nde başlayarak Frankfurt’un Pauls Meydanı’nda sona erdi.
Son anma etkinliği ise ‘Paulskirche’ adlı kilisede yapıldı. Etkinliğe Avrupa’nın değişik ülkelerinden gelen Ermeniler katıldı. Etkinlikte yapılan konuşmalarda, Türkiye’nin soykırım gerçeğini kabul etmesi istenerek, gerçeklerle yüzleşme çağrısında bulunuldu. Etkinlikte bir konuşma yapan Sosyaldemokrat Partisi (SPD) Nordrhein Westfalen Eyaleti Meclisi üyesi Bernhard von Grünberg, Türkiye’nin Ermeni Soykırımı gerçeği ile karşılaşması gerektiğini belirttikten sonra Dêrsim Katliamı ile ilgili düşüncelerini de dile getirdi. Bernhard von Grünberg, “Ben geçen yıl Dêrsim’e gittim. Herkese sadece İstanbul ve Ankara’ya değil, Dêrsim’e de gitmelerini öneriyorum. Orada her üç kişiden biri ya asker ya da polistir. Dêrsim adeta bir kuşatılmışlık altındadır” dedi.
Törende bir konser de verildi. Piyanist Vardan Mamikonyan, tenor Kevorik Hadjian, bariton sanatçısı Gor Harutyunyan ve bas sanatçısı Suran Manukyan önce birer solo performans sundu. Sanatçılar, daha sonra dörtlü olarak sahne aldı. Sunulan konser yaşananları adeta gözler önüne sergiledi. Konser sırasında derin bir sessizlik ve duygusal anlar yaşandı.
Köln’de anma
Köln Sankt Agnes Kilisesi’nde de bir anma yapıldı. Köln Ermeni Topluluğu Derneği’nin organize ettiği anmaya Kürt siyasetçi ve Alman Sol Parti Leverkusen Milletvekili adayı Hamide Akbayır da katıldı. Açılış konuşmasını yapan Köln Ermeni Topluluğu Derneği Temsilcisi Madlen Vartian, Ermeni Soykırımı’nın 97. yılında hala aynı acıların yaşandığını belirterek, soykırımın unutulmayacağını, unutturulmayacağını söyledi. Daha sonra söz alan Köln Belediye Başkanı Hans-Werner Bartsch ise, Türk devletinin inkar politikasına karşı her geçen yıl Ermeni Soykırımı’nın kabulünün dünyada biraz daha arttığını söyledi.
Ermeni soprano Anusch Nazaryan’ın Ermeni halkının çektiği acıları dile getiren ezgileri ve özellikle ‘Le le Yaman’ adlı şarkısı ilgi ile dinlendi.
Meçhul Asker anıtı önünde anma
Ermenilerin yoğun olarak yaşadığı Paris’te de bir anma düzenlendi. Champs Elisee’de bulunan Meçhul Asker Anıtı önünde gerçekleştirilen törene, çok sayıda parlamenter ve Ermeni kurumu katılım sağladı. Anıta çelenk bırakma törenine Fransız generaller, bakanlar, belediye başkanları, Fransa Kürt Dernekleri Federasyonu, Villiers Le Bel Kürt Kültür Merkezi ve çok sayıda sivil toplum örgütü temsilcisi katıldı.
Soykırımda yaşamını yitirenleri anma töreninde, devlet orkestrası tarafından marşlar okundu. Daha sonra Ermenistan Konsolosu, çocuklar eşliğinde anıtın ateşini yaktı. Fransa’daki Ermeni derneklerinin yanı sıra Asuri Keldani Dernekleri, Kıbrıs Dernekleri ve farklı Ortadoğu halklarının dernek temsilcileri ve çok sayıda belediye başkanı adına çelenkler gönderildi.
Hollande ve Sarkozy törene katıldı
Bu arada Fransa Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin birinci turu galibi François Hollande da alana geldi. Hollande yaptığı kısa konuşmada, Türkiye’nin soykırım iddialarını kabul etmesi gerektiğini vurguladı.
Hollande’ın hemen ardından Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy alana gelerek bir konuşma gerçekleştirdi.
Öte yandan İsveç Ermeni Federasyonu, soykırımın yıldönümü vesilesiyle aralarında bilim insanları, tarihçiler ve sanatçıların yer aldığı bir kon ferans düzenledi. Konferans yönetmen Suzanne Khardaian’ın ‘Büyükannemin Dövmeleri’ adlı filmden bir kesitin gösterilmesiyle başladı. Konferansta soykırımın tarihçesi anlatıldı.
NİHAL BAYRAM/RIZA AYDOÐDU/ SELMA AKKAYA/MURAT ALPAVUT/MURAT KUSEYRİ