Tirkîya ke heta nika bi destê rêxistinanê bînan Sûrîye de vera kurdan şer kerdêne bi operasyonê Cerablusî mudaxeleyê Sûrîye kerd. Hînî a bi xo Sûrîye de ya û bi yew stratejîya neweye vera kurdanê Rojava şer îlan kerd. La ganî baş bizano ke kurdî, kurdê verên nîyê û heta peynî dê erd û îradeyê xo bipawê.
Şewa 20ê temmuze qezaya merkezî yê Dîlokî de şewa heneyî rê hetê çeteyanê kovanê yê DAIŞî ra hêrişo bombeyîn virazîya û netîceyê ci de 58 hemwelatî ameyî qetilkerdiş. Nêmeyê na hûmare domanê bêguna bîy. La hukmatê AKP sey qetlîamanê bînan na qetlîamî zî polîtîkayanê xo rê kerd malzeme û vera kurdanê Sûrîye şer îlan kerd. Goreyê îdîayan nê rojanê peyênan de mensubê teşkîlatê MÎTî şîyê Şam û Esadî de pêvînayîş kerd. Wezîrê Karanê Teberî Mevlud Çavuşoglu zî şi Îran. Hetkarê Serekê Amerîka Joe Bîden ame Tirkîya. Serekê Herêma Federal a Kurdistanî Mesud Barzanî ame Anqara. Gelo na dîplamasî se çî ya?
Wazenê kurdan bê statu verdê
Hukmatê AKP yo ke Cematê Fetulah Gulenî de kewto mîyanê lej, keno ke îmajê dewlete û îmajê Artêşa Tirkan bixelesno, raşt bikero. Tabî sebebê bînî zî zaf zêde yê. Na dîplomasîya leze de sere de hukmatî seke vera Cematê Gulenî falîyetan keno xo nîşan dayêne. La vejîya orte ke meseleya esasî, na dîplamasî seba Sûrîye û astengkerdişê kurdan a. Beşar Esad o ke çend serrîyo ke dişmenê hukmatî bi, ca de bi dostê Tirkîya. Ma pêro pey ra fehm kerd ke hukmatê AKP seba kurdan yew stratejîya newe hadre kerda. Sey verî bi Sûrîye, Îran û hezanê mîyanneteweyî keno ke vengê kurdan bibirno û înan bê statu verdo. Hukmat keno ke hêzanê mîyanneteweyî û yê Rojhilatê Mîyanênî bikero ortaxê stratejîya xo ya neweye. Stratejîya neweye de pirodayîşê kurdan esta reyna. Hukmat bi no qayde wazeno hem îmajê leşkerîye raşt bikero û hem zî xo vera dinya de qewetin nîşan bido. Keno ke îtîbaro ke ginayo war reyna hewano. La sey her wextî reyna ceribnayîşê xo kurdan ser o keno.
Yew tek çeteyê DAIŞî nêame kiştiş
Destê hukmatî de seba ke wa kurdan de şer bikerê onca çeteyê kovane estê. Na rey çeteyê OSOyê ke mîyan de xeylê grûbê cîhadîstî estê Tirkîya de newe ra ameyî perwerdekerdiş. Hukmato ke hema Tirkîya de yew tek meseleya xo safî nêkerda daxîlê şerê Sûrîye bi. Hedefo ewilin Cerablus o. Goreyê planî, Cerablus ser o çend guleyê hewanan erzîyayê Qezaya Dîlokî Karkamişî rê. Hewanî ke ameyî eştiş pêro zî goreyê planî ginayê erazîyanê vengan ro. Hukmatî ewil va ‘Ma mîsîleme kenê’ la peyê cû vejîya orte ke mesela wina nîya. Şewa 22ê temuze bi tanq, top, teyare û leşkeranê bi pereyan Tirkîya eşt Cerablusî ser. Mîyanê çend saetan de Tirkîya Cerablusî girewt xo dest. Yew tek çeteyê DAIŞî nêame kiştiş, çimkî çeteyan bi hewayo kîbar Cerablus terk kerdbî. Xora plan zî eynî wina bi. La heta nika operasyonê Tirkîya de nêzdîyê 50 sîvîlî ameyî qetilkerdiş. Kes behsê nê sîvîlan nêkeno.
'Sûrîye de vernîya kurdan gêneme'
Heta nika beno ke tay çîyî normal biasîyê. La ez hema nêameya meselaya esasî ser. Meseleya esasî dişmenetîya kurdan a. Serekwezîro emanet Bînalî Yildirimî çend rey pêser qiseykerdişê xo de va 'Ma Sûrîye de nêwazenê wa kurdî bibê yew îrade û xo îdare bikerê. Meqsetê ma no yo ke, ma wazenê Rojava PYD ra bike pak û vernîya kurdan bigîrê.’ Yildirimî bi no qayde nîyetê xo kerd aşkera. Xora Tirkîya roja ewilî ra nat nêwazena wa kurdî Rojava de xo îdare bikerê. Semedo ke kurdî bibê rezîl û bê îrade çend serrîyo ke destê AKP ra çi yeno kena û bi aşkera kurdan rê dişmenetî kena. La kurdî bi serkewtişêko pîl Rojava de Xoserîya Demokratîke îlan kerd û semedê azadîya erd û îradeyê xo berdelê pîlî dayî. Aye wina asan nîyo ke Tirkîya waştişanê xo bîyaro ca.
Nîyet xirab o
Esas mesela na ya; Tirkîya heta nika bi wekalet Rojava de kurdan de şer kerdêne. OSO, El- Nusra, DAIŞ û SUK seba Tirkîya dayênê kurdan ro. Nê organîzasyonê çeteyan se kerd nêkerd nêşkayê serbikewî û kurdan ra derbê giranî werdî. Û pêro-pîya vindî kerd. Tena Rojava de ney, hêzê YPG cayêko sey Minbicî zî destê çeteyan ra kerd azad. No averşîyayîş çimê Tirkîya zaf tersna. Û nika zî Tirkîya bi dîplomasîyêk qismêkê hêzanê mîyanneteweyan ra destûr girewt. Hînî Tirkîya bi organîzasyonanê bînan ney, bi xo Sûrîye de ya. Nîyet xirab o. Nîyet çînkerdişê heqanê kurdan o.
Minbic ra dima dor ame Cerablûs
Çimkî Tirkîya baş zanayêne ke Minbic ra dima dore ameya Cerablus. Xora Hêzê Leşkerî yê Cerablusî amebi ronayîş. La îlanbîyayîşê Hêzê Leşkerî yê Crablusî ra yew roje badê cû Fermandarê Pêroyî yê Hêzê Meclîsê Leşkerî Abdulsettar El- Cadirî hetê mensubanê MÎTî ra ame qetilkerdiş. Nika Tirkîya nîşan dana ke destê aye bîyo qewetin û çîyanê hewlan kena. La na polîtîkaya ke dişmenetîya kurdan esas gêna felaketê Tirkîya ana. Xora hukmato nikayin yê Tirkîya heta nika seba selametî û hewlîya şar û bawerîyan qet çîyêk nêkerd. Aye ra nê humkatî ra çîyêk pawitiş xelet o. Bi dişmenetîya kurdan û vetişê şerî keno ke zeman qezenç bikero û emrê xo bikero derg. Gêreno-gêrono onca çim visteno heqanê kurdan û kurdan rê şer îlan keno. Gelo nêzano kurdî kurdê verên nîyê.!
Planê neweyî yê Tirkîye
Ez bi kilmekî planê Tirkîya ya neweye wina rêze bikerî.
* Nêwazena wa YPG Cerablusî rê operasyon virazo û uca bikero azad.
* Wazena mabênê Kantonanê Efrîn û Kobanê pado û xo Rojava rê bikero nêzdî (Çimkî îxtîmalo ke Tirkîya hêrişê Rojava bikero.)
* Kena ke mabênê PYD û hêzanê mîyanneteweyî bikero xirab û wa kurdî teber ra desteg nêgîrê.
* Kena ke Cerablus de seba muhacîran yew cayo tampon virazo. (Çimkî pêameyîşê Merkele û Erdoganî qedîyeno. Muhacîranê ‘başan’ kena hemwelatî yê ‘xiraban’ erşawena Sûrîye)
* Seba ke çeteyê DAIŞî sey verî qewetin nîyê wazena ortaxîya xo û DAIŞî biqedîno û sey hêzo newe çeteyanê OSO de xebate bikero. Bi no qayde sîndorê xo çeteyan rê padana. (La xora çeteyê DAIŞî mîyanê Tirkîya de yê û mîyanê rehetî de ciwîyenê)
* Bi no qayde kena ke îmajê leşkeran raşt bikero (leşkeran bi teşebusê derbeya leşkerî xo kerdbî rezîl)
* Kena ke bi vetişê şer çimanê hemwelatîyanê xo pado û hîsanê nijatperestî vejo orte (Serekwezîrî çend roja verê cû vatibi ‘Ma kewtê herbê îstîklalî yo diyîn’)
* Kena ke Barzanî zî bikero ortaxê na stratejî û mabênê kurdan de dişmenetî bikero xorîn.