Tarîx ra nika kurdan her tim seba xoserîya xo têkoşîn dayî. Çimkî tebîatê kurdan de binê serdestîyê şarekê bîn de cuyayîş çin o û no ser zî her tim xo ra tena dost xoza vînayî.
Şarê kurdî şareko xoverdekar o û no çarçove de cuyenî û şer kenî. Nika hewna yeno waştiş ke Rojhelato Mîyanên newe ra bêro dîzaynkerdiş. Seserre verî zî Rojhelato Mîyanên bi Pêmayîşê Sykes-Pîcotî ame dîzaynkerdiş û welatê şaran ameyî parçekerdiş. Hema zî dejê no pêameyîşî şarê Rojhelatê Mîyanênî û kurdî cuyenî. Qey (çima) kurdî cuyenî, çimkî welatê kurdan hetê kapîtalîstan ame parçekerdiş û kapîtalîstan kurdan teslîmê faşîstan zey Saddam, Esad, Erdogan û sewbîn kerdî.
AKP çima xorayîrberdişî nêwazena
Kurdan êdî xo ra bi perspektîfê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî aqilyayî û wazenê xo bi xo îdare bikerî. Çarçiweya no waştişê xo zî xo ra sîstemê xorayîrberdişî weçînayî û sûkanê Kurdistanî destpa îlankerdiş û înşakerdişî kerdî. Labelê no waştişê kurdan ra hukimatê AKP bi hetkarîya kapîtalistan dişmenîya ke gird nîşan da. Şaristanê kurdan talan û wêran kerd la kurdan qet xoverdayîşî ra fek veranêdayî. Verba no xoverdayîşê kurdan AKP destpa planê newe kerd. No plan zî newe ra rojdemîkerdişê Planê Şark Islahatî, yanî Planê Masterî yo. Çarçoveyê no planî de zî sûkanê kurdan yenî wêran û talankerdiş. Belê AKP û Erdogan, ma zanenî temsîlkarê kapîtalîzmê wehşî yî û ma bipersî AKP û Erdogan qey pergalê xorayîrberdişî nêwazenî? Ez wazena no persî ra Marînelade reyde verpers bida.
Cayê utopîk de haştî
Marînaleda rojawanê vaşûrî yê Îspanya, Heremê Xoserî yê Endulusî de sûka Sevîlla ra girêda sûkeka şenik a. Na sûk warê 25 km2 ser de ameyo ronayîş. Goreyê hûmartişê nûfisî yê 2014’î hûmarê na sûkî 2,748 kesî yo. Ma nika Tirkîya de kiştişê cenîyan, cîyakerî, nijadperestî, tacîz û tecawizê domanan û bêedeletî ser o qise kenî, la Marînaleda de welatijî zaf bi kêfweş ê, çimkî 30 serrê ke na sûkî bi îdealê sosyalîstî yeno îdarekerdiş. Serokê na sûkî bi xo name keno ke; ‘Ê cayê ke zey utopîk de mîyanê aştî de’ cuyenî. Dîroka ci hetanê verê 5000 serrî, demê Neolîtîk û Kalkolîtîkî şona. Tewr peynî sûkekê de kelmelê kerra, toximî û cayê cabîyayîşî ameyî vînayîş. Esil na sûkî sewbî sûkan ra cîya kena yew taybetî esta, na zî rejîmê rayberîya ci ya. Marînaleda de 30 serrê ke serokê şaredarî Juan Manuel Sanchez o.
‘Xo bi xo înşa bikere’
Bi bernameyê ‘Xo bi xo înşa bikere’ tena aşme 15.52 Euro reyde wayîrê banîbîyayîş mumkin o, la şertêk esto şima ganî înşaetê banê xo de bixebitî. Seba banîviraştişî heme kelmel û malzemeyî pereyê kooperatîfî ra yeno pêşwazîkerdiş. Bi no raybazî Marînaleda de zaf banî ameyî viraştiş. Tewr taybetîya muhîm, Marînaleda de polîs çin o. Sûk de perwerde, goreyê mufredayê Heremê Endulusî yeno kerdiş û teberê dersan, aktîvîteyê zey ‘Perwerdeyê welatijî’, ‘Bexçegerî’ goreyê îdealê komelî yenî dayîş. Şaredarî ra girêda yew teşkîlatê polîsî çin o, û bi saznêkerdişî teşkîlatê polîsî, Marînaledayijî serre de 350000 Euro tasarruf kenî. Marînaleda de qet sûcê nijadperestî û sûcê edlî çin o. Marînaledayijî na babete ser o vanî ke ewta de nêro manaya çew (kes) rîyê ters û tedayî sûc nêkeno, ma ewta de heqê sivîlî û hîşyarîya sivîlî ra muhîmî danî.
Sersîya Lenîn, Che û Gandî
Serokê sosyalîst yê Şaredarîya Marînaleda, Gordîllo bi serkewtişê xo zey Robîn Hood û Don Kîşot yeno vînayîş, la Gordîllo xo ra perspektîfê Lenîn, Che û Gandî finak girewto. Marînaleda de welatijan rojê bi kêfweşî vîyarenî û cuya înan bi xuzir, azad, zeypêyî û edeletî vîyarena. Marînaleda hetê zaf merdimî zey cayêkî utopya yena vînayîş la eke ameyo xelqkerdiş, dîyar o ke cayêkî utopya nîya. Şaredarîya Marînaleda Gordîllo
Franco’yî ra pey…
1975 de têkşîyîyayîşê Rejîmê Francoyî ra pey Yewîya Karkerê Citkarî, Marînaleda de bingeyî şaredarîya sosyalîstî erzenê. Peynîya vîyartişê demokrasî, weçînayîşê heremî yê sifte de Kolektîfê Yewîya Karkeran 11 azayê meclîsî ra 9’ine qezenc keno. Peynîya çalakîya greva vêşanî, çalakî û dagirkerdişan bi rayîrê xoverdayîşê çewlîgê El Humuso (1200 hektar) serra 1991 de yeno pêroyîkerdiş. Marînaleda de mantix ‘herre kam şuxilneno se malê ci yo’ ser aver şono. Hêga û çewlîgê ke ameyî pêroyîkerdiş hetê karkeran yenî îdarekerdiş. Kooperatîf de 2,650 karker xebityenî û heme operasyonê berardişê citkarî ra karker verpirsîyar ê. Goreyê Îklîmê Dengîzê Sipî (Akdenîz) zeytun û turunçgîl, xela, brokolî, îsot û bakla yenî resnayîş.
Bêkar çîn o
Dewe de her kes 6 saet hegayan de xebityenî û verba ci 74 Euro qezenc kenî. Pereyê ke tepa maneno reyde zî lazimeyê sûkekî yenî pêşwazîkerdiş. Taybetî pereyê ke manenî tesîsê spor, warê hewze, projeyê banî yê ‘Xo bi xo înşa bikere’ yenî şuxilnayîş. Serrê 70’î de rêjeya bêkarîya sûkekê seyî ra 60 bîya û feqîrîya ke gird estbîya la ewro yew kesêkî bêkar zî çin o. Serra 2008 de Îspanya krîzê ekonomî ya kureyî (kuresel) ra zirarêkî gird dî, la Marînaleda no krîzî ra qet tesîr nêdî. Ewro Marînaleda de yew bêkar zî çin o, no ser zî krîzî ra dima zaf cayê pergalê Marînaleda xo ra finak girewtî.