Çok dilli hizmeti ve projeleriyle yerel yönetimlerde ilklere imza atan Sur Belediyesi, 3. kez gasp edildi. HDP’li Eşbaşkan Filiz Buluttekin’in yerine, çok dilliliği ortadan kaldıran ve 152 milyon TL borç bırakan Sur Kaymakamı Abdullah Çiftçi kayyum yeniden kayyum olarak atandı.
ÖZGÜR PAKSOY / MA/AMED
Halkların Demokratik Partisi’nin (HDP) 31 Mart yerel seçimlerde kazandığı 65 belediyesinden 32’sine kayyum atandı. Hükümetin, 19 Ağustos’ta Amed, Mardin ve Van büyükşehir belediyelerine atadığı kayyumların son halkası, Sur Belediyesi oldu. 31 Mart’tan sonra belediyeyi 152 milyon TL borçla devreden Sur Kaymakamı Abdullah Çiftçi, Sur Belediyesi Eşbaşkanı Filiz Buluttekin yerine yine kayyum olarak atandı. Sürekli saldırıların hedefi olan ve son olarak 2015’te ilan edilen sokağa çıkma yasağıyla büyük bir bölümü yerle bir edilen Sur’da belediye kayyum politikalarından kurtulamadı.
Sur Belediyesi, 18 Nisan 1999’da yapılan yerel seçimlerde HADEP adayı Cezayir Serin’in yüzde 69.41 oy almasıyla el değiştirdi. Halk iradesinin temeli atılan Sur’da, 28 Mart 2004’te yapılan seçimlerde ise bu kez Demokratik Toplum Partisi’nden (DTP) Abdullah Demirbaş yüzde 56.63 oranında oy alarak belediye başkanlığına seçildi.
İlk kayyum 2007’de
DTP yönetimindeki belediye, Sur’da önemli toplumsal çalışmalara ve projelere imza attı. Ayrılan az bütçeden dolayı altyapı ve su projesi gibi çalışmalar devlet kurumları tarafından yürütülürken, belediye ise daha çok kültürel ve tarihi çalışmalara ağırlık verdi. Sur Belediyesi, ilk defa ilçede halkla dayanışma evleri projesi kurarak, birlikte kararlar aldı; çocuklara ve kadınlara eğitimler verdi. Bu dönemde bölgede ilk defa Sur Belediyesi çok dilli çalışmalara imza atarak, 7 dilde halka hizmet verdi. Belediyenin başlattığı “Çok dili belediye” projesinden dolayı Sur Belediye Başkanı Abdullah Demirbaş, 2007’de görevden alınarak tutuklandı. Demirbaş’ın yerine ise dönemin Diyarbakır Valisi Efkan Ala’nın yardımcısı Ahmet Aydın kayyum olarak atandı. 2009 yerel seçimlerine iki ay kala bu kez kayyum yetkisi Sur Kaymakamı Erdoğan Aydın’a devredildi.
İki ay sonra 29 Mart 2009’da yapılan seçimlerde eski belediye başkanı Abdullah Demirbaş yüzde 65 oy alarak tekrar belediye başkanlığına seçildi.
Sur’un yeniden işgali
“Öz yönetimle özgür kimliğe” şiarıyla 30 Mart 2014’te yapılan yerel seçimlerde eşbaşkanlık dönemine geçilerek, Barış ve Demokrasi Partisi’nin (BDP) adayları Seyit Narin ve Fatma Şık Barut yüzde 55 oy olarak eşbaşkanlığa seçildi. Hükümetin 24 Temmuz 2015’te yeniden savaş başlatmasıyla Sur ilçesinde de “öz yönetim” ilan edildi. Sur Belediyesi Eşbaşkanları Narin ve Barut, 23 Ağustos 2015’te tutuklanırken, 26 Ağustos 2015’te ise İçişleri Bakanlığı tarafından görevden alındılar. Olağanüstü Hal (OHAL) kapsamında 11 Eylül 2016’da çıkarılan Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kayyum atandı. Diyarbakır Vali Yardımcısı Bilal Özkan’ın kayyum olarak atandığı belediye binası adeta karakola çevrildi.
Kayyumun icraatları
Kayyumun ilk icraatı belediye hizmet binasında asılı olan dört dilli tabeladaki Ermenice ve Süryanice ifadeleri kaldırıp yerine Türk bayrağı yerleştirmesi oldu. Sur’da 2 Aralık 2015’te ilan edilen ve halen devam eden sokağa çıkma yasağı sonucunda Alipaşa ve Lalebey mahallelerinde yaşanan yıkıma karşı çıkan mahalle sakinleri ve kentin sivil dinamiklerinin hedef gösterilmesi sonucu soruşturmaların açılmasına neden olmuştu. Amida Kadın Merkezi’ni de kapatan kayyum, ünlü Kürt şair Ahmed Arif’in büstünü yerinden sökerek zarar verdi. Kayyum Özkan’ın talimatıyla Mardin’in Kızıltepe ilçesinde polislerce öldürülen 12 yaşındaki Uğur Kaymaz anısına dikilen anıt kaldırıldı.
Taşınmazları satışa çıkardı
Kayyum Özkan, son olarak 24 Haziran genel seçimlerinde AKP aday adaylığı için istifa etmesi üzerine yerine Diyarbakır Vali Yardımcısı Abdullah Çiftçi ikinci kayyum olarak atandı. Kayyum Çiftçi ise Dicle Üniversitesi sınırları içinde yer alan ve mülkiyeti belediyeye ait 14 arsayı satışa çıkarmakla gündeme geldi. Yerel seçimler öncesi taşınmazları satılığa çıkaran kayyum, tarım arazisi olup imara açıldıktan sonra belediyenin düzenleme ortaklık payından arta kalan ve mülkiyeti belediyeye geçen arazileri, toplamda 44 milyon 123 bin TL teklif usulüyle ihaleye açtı. İlçe halkının ve sivil toplum örgütlerinin tepkileri sonucu ihale iptal edildi.
152 milyon borç bıraktı
HDP, 31 Mart yerel seçimlerinde aldığı yüzde 60,76 oy oranıyla yönetimi kayyumun bıraktığı yüklü borçla devraldı. Belediyeye 152 milyon TL borç bırakan kayyum, bunun büyük bir bölümünü güvenlik harcamalarına ayırdı. Makam odasını zırhla çevreleyen kayyum, sadece zırhlı aracının lastiklerini 110 bin TL’ye aldırdı. Kayyum, yapılmayan taş parkeler ve asfalt yolları yapılmış gibi göstererek, harcamalar ekledi.
Eşbaşkanlar Filiz Buluttekin ve Cemal Özdemir, göreve gelmesiyle birlikte kayyumun yarattığı tahribatları ortadan kaldırarak, kısa sürede etkili çalışmalara imza attı.
Çocuklar için festival
Çocuklar için kampanya başlatan belediye, “Gelin çocukların kahkahalarında buluşalım” sloganıyla çocuk festivali kapsamında 5 bin çocuğa, kültürel, sanatsal, bilimsel ve eğitici hizmetler sundu. Yine çocuklar için özellikle sokağa çıkma yasağı sırasında yıkılan mahallelerde parklar yapıldı.
Eşbaşkanlar, ekolojik belediyecilik anlayışıyla ilçede temizlik kampanyaları başlattı ve bilinçlendirme çalışmaları yürüttü.
Yıkmadan dönüşüm
Yine yasak sırasında ve sonrasında ilçede yıkıma alternatif olarak “Yerinde yıkmadan” dönüşüm çalışmaları başlatıldı. Bunun bir örneği Abdal Dede Mahallesi’nde Göksel Sokak’ta bulunan evlerin, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) desteğiyle dönüştürülmesi oldu. Bu çalışmalar devam ediyor.
Kadın çalışmaları
Belediyenin yaptığı en önemli çalışmalardan biri ise kayyumlar tarafından kapatılan kadın kurumlarının çalışmalarını yeniden başlatmak oldu. Kayyum tarafından kapatılan Amida Kadın Merkezi’nin yerine Amîda Jîn Kadın Merkezi’nin açılışı gerçekleştirildi. Bunun yanı sıra kadın katliamları ve kadına yönelik şiddete karşı birçok noktada Kadın Yaşam Alanı oluşturuldu.
8 ay tahammül ettiler
8 aylık bir sürede proje ve hizmetleriyle yeniden eski performansını yakalayan Sur Belediyesi’ne bir kez daha İçişleri Bakanlığı tarafından kayyum atandı. Belediye Eşbaşkanı Filiz Buluttekin’in yerine kayyum olarak, çok dilliliği ortadan kaldıran, taşınmazları satılığa çıkaran ve 152 milyon TL borç bırakan Sur Kaymakamı Abdullah Çiftçi yine atandı. Böylelikle Sur Belediyesi’ne 2007’den bu yana 3. kez gasp edilmiş oldu.