İngiltere’nin başkenti Londra’da yapılan G8 Dışişleri Bakanları toplantısının gündeminde özellikle Kuzey Kore, İran ve Suriye vardı. G8 ülkeleri; ABD, İngiltere, İtalya, Fransa, Almanya, Japonya, Kanada ve Rusya’dan oluşuyor. Grubun dönem başkanlığını ise İngiltere yapıyor. Haziran’da Kuzey İrlanda’da toplanacak G8 zirvesinin hazırlık görüşmelerinin de yapıldığı iki günlük toplantıya; İtalya Başbakanı Mario Monti, ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, Almanya Dışişleri Bakanı Guido Westerwelle, Japonya Dışişleri Bakanı Fumio Kishida, Kanada Dışişleri Bakanı John Baird ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Catherine Ashton katıldı. Ancak toplantının beklenmedik bir katılımcısı daha vardı. Amerikalı aktris ve BM Yüksek Komiserliği Özel Temsilcisi Angelina Jolie de toplantının son bölümünde hazır bulundu. İngiltere’nin ev sahipliğini yaptığı toplantının kritik gündem maddeleri; Kuzey Kore’nin nükleer saldırı tehditleri, Suriye’deki iç savaş ve İran’ın nükleer programıydı.
Kuzey Kore kınandı
Toplantıdan Kuzey Kore’ye nükleer deneme tehdidi konusunda kınama geldi. Kuzey Kore bir süredir, Güney Kore, Japonya ve bölgedeki Amerikan üslerine yönelik tehditlerde bulunuyor. G8 toplantısı ayrıca, bakanlara geçen hafta Kazakistan’da İran’ın nükleer programı konusunda yapılan ve uzlaşma sağlanamayan görüşmeden sonraki ilk yüz yüze görüşme fırsatını sundu. Bakanlar arasında İran’ın nükleer programına son vermesine zorlanması konusunda görüş birliği vardı.
Silah ambargosu konuşuldu
Toplantının bir diğer önemli gündemi ise Suriye’deki iç savaştı. Ancak G8 ülkelerinin dışişleri bakanları bu konuda görüş ayrılıkları yaşamaya devam ediyor. İngiltere ve Fransa, AB’nin Suriye’deki silah ambargosunu kaldırmasını yine gündeme getirdi. İki ülke ambargonun muhaliflere silah verilmesini sağlayacak şekilde değiştirilmesini istiyor. Ancak bu konuda özellikle ABD ile Almanya’nın muhalif tavrı sürüyor. ABD, muhaliflere verilecek silahların ‘terör örgütleri’ listesine aldığı Nusra Cephesi’nin eline geçmesinden kaygılanıyor. Uzmanlar Nusra Cephesi’nin, El Kaide ile bağlarını gösteren yeni kanıtların ortaya çıkmasının ortak bir tutum benimsenmesini daha da zorlaştırdığına dikkat çekiyor.
Kaide-Nusra teması tepki çekti
Her ne kadar Nusra Cephesi, Irak El Kaidesi’nin birleşme teklifine mesafeli duruyormuş gibi görünse ve de “El Kaide ile ittifakımız hiçbir şekilde siyasetimizi etkilemeyecek, mevcut çizgimizi koruyacağız” dese de El Kaide-Nusra ittifakı, ABD destekli Suriyeli muhalifleri son derece rahatsız etti. Zira muhaliflerin ağır silahlara sahip olması ABD’nin onayını gerektiyor. Bunun farkında olan Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (SMDK) Başkanı Muaz el Hatib’ten “El Kaide’nin ideolojisi bize uymaz” açıklaması geldi. Koalisyondaki gruplardan bu konudaki tutumlarını netleştirmesini isteyen Hatib, Nusra Cephesi’ne ise “Empoze olmayın” uyarısında bulundu.
Tüm bu gelişmeler, ABD Dışişleri Bakanı Kerry ile İngiltere Dışişleri Bakanı Hague’nin G8 toplantısında Suriyeli muhaliflerle ayrı ayrı yaptığı ikili görüşmelerde de gündeme geldi. Görüşmede Kerry’nin Suriye muhalefetinin daha iyi örgütlenmesinin önemini vurguladığı öğrenildi.
Diyalog yolu aranıyor
Kerry, Suriye konusunda görüş ayrılığı içinde oldukları Rus mevkidaşı Sergey Lavrov’la da görüştü. Görüşme sonrasında açıklama yapan Lavrov, Kerry’den Suriye muhalefetinin Beşar Esad rejimi ile görüşmesi yönünde baskı yapacakları garantisi aldıklarını söyledi. Lavrov, “ABD Dışişleri Bakanı, muhalefetten kontakta oldukları kanal üzerinden Esad rejimi ile diyalog kurmaları için baskı yapacakları garantisi verdi. İki taraf için de zafer kazanılıncaya kadar savaşa devam edilmesi yönündeki yaklaşım kabul edilemez” dedi. Lavrov, görüşmeler için bir grup oluşturulacağını da açıkladı. Cenevre Mutabakatı çerçevesinde Suriye’deki iç savaşın son bulmasına çalışacaklarına belirten Lavrov, ABD ile Rusya arasında sıkıntılı konuların aşamalı olarak çözülmesi konusunda istekli olduklarını söyledi. Kerry ile Lavrov, Rusya-NATO Konseyi toplantıları çerçevesinde 23 Nisan’da Brüksel’de yeniden bir araya gelecek.
İstanbul’da toplantı yapılacak
Bu görüşmeden üç gün önce ise Kerry’nin de katılımıyla İstanbul’da Suriye’nin Dostları Grubu’nun toplantısı yapılacak. ABD Dışişleri Bakanı, böylece iki ay içinde üçüncü kez Türkiye’ye gitmiş olacak. Öte yandan, Kerry ile yakın tarihlerde ABD Savunma Bakanı Chuck Hagel’in de Türkiye’ye gideceği iddia edildi. Ancak ABD Savunma Bakanlığı haberleri yalanladı. İsrail’deki Haaretz gazetesi ise Türk Başbakan Erdoğan’ın Gazze ziyaretini Kerry’nin isteği üzerine 16 Mayıs’taki ABD ziyareti sonrasına ertelediğini öne sürdü.
Savaş can alıyor
Siyasi, jeopolitik ve pragmatik kaygılar nedeniyle Suriye konusunda uzlaşma sağlanamazken, ülkedeki savaş can almaya devam ediyor. Suriye’nin Dera kentine bağlı iki köyde Esad’a bağlı ordu birlikleri ile Hür Suriye Ordusu arasında önceki gün çıkan çatışmalarda en az 57 kişinin öldüğü açıklandı. Londra merkezli Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne göre ölenlerden 16’sı muhalif, 12’si asker gerisi ise kadın ve çocukların da bulunduğu sivillerdi. Muhalifler, Senameyn köyüne tank ve zırhlı araçlarla giren ordunun bir çok ev ve işyerini yağmaladıktan sonra ateşe verdiğini ileri sürdü.
HABER MERKEZİ