ROJDA YILDIRIM/WINTERTHUR


Dörtgen biçiminde dizilmiş masaların etrafında oturmuş kalabalık bir grup kadın el yordamıyla harıl harıl birşeyler yapıyor. Rengarenk iplikler, demir ve bakır parçalarıyla desen desen oluşturulan takılar ilkin göze çarpıyor. Kadınlar bir taraftan sohbet ediyor, bir taraftan el hünerleriyle incelikli bir sanat örüyor. Ortam oldukça sıcak, sohbetler hoş bir havada yürütülüyor. Kadınların yüz ifadelerine severek yaptıkları bir üretimin tatlı tebessümü yansıyor. 

İsviçre’nin Winterthur kentinde bulunan kadın takı atölye çalışması hakkında merak ettiklerimizi, atölye çalışanları Songül Aslan ve Pakizer Senti’ye sorduk.    

Takı atölyesi düşünceniz ilk ne zaman, nasıl gelişti?

Winterthur Kadın Komünü olarak Ekim 2016 yılında atölyemizi başlattık. Destkarên Jinên Winterthur adını verdik. “Kapitalist sistemin bireyci yaşamına inat alternatif yaşamı örüyoruz” dedik. Hareketimizin (Kürt Kadın Hareketi) kooperatifleşme ve sosyal alanları geliştirme hedefi vardı. Projemizi de alternatif yaşam projesi olarak ele aldık ve tartıştık. Kapitalist modernite kadını ya eve hapis ediyor ya da cinsel bir meta olarak kullanıyor. Buna alternatif olarak yaşamın her alanında kadın kooperatiflerini kurmak, kadın eli ve emeğiyle yaşamı örgütlemek istiyoruz. İş alanında ve sosyal alanda dışarıya açılamamış önemli bir kadın potansiyeli var burada. Amacımız, evde olup da kendilerini yeterince ifade edemeyen kadınlara hem bir üretim alanı sağlamak hem de sosyal olarak bir araya gelip paylaşımlarda bulunabilmelerine olanak sunmaktı.



Neden özellikle takı yapmayı seçtiniz? Takınının Kürt kültürüyle nasıl bir bağlantısı var?

Neden mi takı? Biz kadınlar bir şeyler yapalım derken aklımıza ilk gelen mutfak işleri oluyor. Biz bunun dışında bir şey yapmak istedik. Arkadaşlarımızın yeteneklerini de göz önünde bulundurarak bu düşünceyi geliştirdik. Kadının yaratıcılığını ve estetiğini yansıtmak istedik. Özellikle Kürt kadınlarını yansıtsın istedik. Zaten tarihsel olarak da birçok motifin Mezopotamya kökenli olduğunu görürüz. Gerek geleneksel Kürt folkloründe gerekse de kültürel tüm motiflerde otantik takı kültürüne rastlarız. Takılar her dönemin kültürel farklılıklarını da yansıtır. Eski resimlere ya da folklorik anlatımlara bakarsak derin bir kültürel anlayışın takı kültürüne de yansıdığını görürüz. Dolayısıyla geleneksel olarak Kürt kültüründeki yerini araştırmakla birlikte her dönemin özgün farklılıklarını kadınların kıyafeti ve takıları üzerinden de anlamaya çalışıyoruz. Neolitik dönemin bir de bu açıdan incelenmesine ihtiyaç var. Kürt kadınının yaşam biçimini Mezopotamya’dan başlamak üzere daha derin araştırmamız gerekiyor. Kendi motiflerimizi yansıtarak hem Avrupa’daki kadınlara hem de burada yaşayan Kürt kadınlarına ulaştırmak istedik. Nihayetinde ürünlerimiz çok ilgi görüyor hem de talepleri karşılıyor. 



Nasıl çalışıyorsunuz, ne sıklıkla bir araya geliyorsunuz?


Küçük bir grupla başladık atölye çalışmasına. Bu süre zarfında kadınlardan yoğun bir ilgi olduğunu gördük. Bu atölyede kendi yeteneklerini birbiriyle paylaşan ve bunu değerlendiren bir yaklaşım var. Atölye sadece ev kadınlarına yönelik değil, çalışan kadınlara da yöneliktir. İşten sonra gelenler de var. Kimisi burasıyla yetinmeyip evine taşıyor çalışmalarını. Otantik özelliklerde tasarlanan takılarda boncuk, ip ve metal türünden malzemeler kullanılıyor. Takı özelliklerine ise kişinin kendisi karar veriyor. Bu da özgünlüğü ve yeteneği ortaya koyarken, sonuçta ortaya çeşitlilik çıkıyor. Her Cuma 14.00-18.00 saatleri arasında çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Şimdilik sabit 15 kişiyiz. Bazen daha da çoğalabiliyoruz. 


Çalışmanız el emeğine dayalı olduğu için profesyonel iş yapmaya çalışıyorsunuz. Nasıl öğreniyor ve üretiyorsunuz?

Biz bu çalışmaya fikirlerinin ortaklaşması diyoruz. Hem birbirimizden öğreniyor hem de öğretiyoruz. Bir süre önce projemizi hazırlayıp buradaki belediyeye sunduk. Hem finans hem de mekan desteği istedik. Projelerimiz kabul edilirse çalışmalarımızı çeşitlendirmek istiyoruz. Örgü ve dikiş projeleri de hedeflerimiz arasında.



Görebildiğim kadarıyla sadece takı yapmıyorsunuz. Aynı zamanda bir paylaşım ve eğitim alanı olarak da değerlendiriyorsunuz.

Doğru. Zaten amacımız da bu. Kadınları sadece bir konuda değil, birçok konuda etkilemek ve eğitmek. Sayımız her cuma 10-20 arası değişiyor. Bazen daha fazla yükseldiği de oluyor. Güncel konulardan tutalım kadın eksenli birçok sohbetimiz oluyor. Bu çok doğal bir şekilde gelişiyor. Her sohbet ve paylaşım aynı zamanda bir eğitim ve öğrenme sürecine dönüşüyor. 



Atölye çalışmanız boyunca enterasan diyebileceğiniz bir durum yaşadınız mı? 

Kadınlar çok ilgili. Bizi sosyal medya üzerinde takip eden kadınlar var. Hiç tanımadığımız kadınlar adresimizi isteyip çalışmalarımıza dahil oluyor. Kapıyı çalıp, ‘Takı atölyenizi duyup geldim, tam benim istediğim bir çalışma´deyip içeri giren kadınlar da var. Bu hem hoşumuza gidiyor hem de çalışmamızın önemini ortaya koyuyor. Bu şekilde birçok kadınla tanışma şansımız oldu. El emeğiyle birlikte sağlanan sohbet ortamı kadın dayanışması için olumlu, geliştirici bir alan sağlıyor.



Takıları nasıl değerlendiriyorsunuz? Nasıl satıyorsunuz ve gelirini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Daha çok gece ve festivallerde satıyoruz. Elde ettiğimiz geliri maddi durumu iyi olmayan kadın ve çocuklara dayanışmaya ayırıyoruz. Aynı zamanda kadın çalışmalarımızı ekonomik anlamda güçlendirmek istiyoruz. Kürdistan’da yaşanan savaşta mağdur olan kadın ve çocuklara da yardım etmek istiyoruz. Burada yaşayan kimi kadınlarımızın sosyal desteğe ihtiyacı var. İleride çocuklara yönelik kreş açmak, anadilde eğitim yapmak, kadınlara psikolojik destek sunmak gibi çalışmalara da imza atmak istiyoruz. Bunları atölyeden elde edeceğimiz gelirle yapabiliriz. Bu proje annelerin emeği ve desteğiyle başarıya ulaşacak. 



Önümüzdeki döneme ilişkin projeleriniz nelerdir?

Bundan sonraki projelerimizin arasında kesinlikle kadın kooperatifini resmileştirmek ve kurumsallaştırmak var. Daha fazla kadına ulaşmak ve bu emeği büyütmek istiyoruz. Belediyeye verdiğimiz projelerin kabul edilmesi durumunda işin patentini almak için çabalayacağız. Takılar için malzeme oldukça bol. Atölyeye katılmak ve takı yapmak isteyen kadınların bize eşlik etmelerini istiyoruz.