ADNAN BİLEN / MA/WAN

Bir dönem Wan ve çevre illerin nered­eyse tümünün lahana ihtiyacını karşılayan Erdîş (Erciş), AKP hükümetinin ithal tarım politikası, gübre ve mazota yapılan zamlar nedeniyle bu özelliğini giderek kaybediyor. Lahana Pazarı’nda bulunan yetiştirici ve satıcılar böyle devam etmesi durumunda artık lahana ekmeyeceklerini söylüyor.

Türkiye’deki beyaz lahana (kelem) üretiminin yüzde 5’lik bölümünü, bölge kentlerinin de neredeyse tümünün ihtiyacını karşılayan Erdîş’te, son yıllarda bu oran yüzde 2’nin altına düştü. AKP hükümetinin ithalata dayalı tarım politikası nedeniyle adeta iflasın eşiğine gelen lahana yetiştirici ve satıcıları, ürettiklerinin karşılığını alamamaktan yakınıyor. İşçi maliyeti, mazot, gübre ve ilaç pahalılığı nedeniyle zarar eden üreticiler, 7 ay boyunca verdikleri emeğin karşılığını alamıyor. Erciş‘te bulunan lahana pazarında 60’a yakın aile lahana satarken, büyüklüğüne göre lahananın tanesi 5 ila 8 TL arasında satılıyor. Gıda ürünleri, mazot, gübre ve ilaca yüzde 50’nin üzerinde zam yapıldığını söyleyen lahana üreticileri, şimdiden gelecek yıl tarlalarını nasıl süreceklerinin hesabını yapıyor.

Satıcı pirişan haldı

Lahana pazarı esnaflarından Cevdet Demirbağ, satıcı olarak sadece tarla sahiplerinin hamallığını yaptıklarını söyleyerek, satıcının lahanadan hiçbir kar elde etmediğini belirtti. Demirbağ, ”Şuan bir traktör dolusu lahanaya 100 TL kar bile verseler hemen satarım. Biz sadece boş kalmayalım diye bu işi yapıyoruz” dedi.

Pazardan kelem almaya gelen yurttaşlardan Emrah Demir de, her şeye zam geldiği için çok zor bir yıl geçirdiklerini belirterek, insanların artık hiçbir şey alamayacak duruma geldiğini belirtti. Demir şöyle devam etti: ”Geçen yıl bir teneke yağı 80 TL’ye alıyorduk ama şimdi 130 TL olmuş. Bir insanın geliri yoksa kesinlikle açlıktan ölür. Daha önce inşaatlar vardı ve insanlar en azından inşaatta çalışarak ailesini geçindiriyordu ama şuan o da bitti. Binlerce insan şuan boş ve iş arıyor.  Ben lahana almaya geldim ama pahalı olduğu için alamıyorum. Şuan bekliyorum fiyat düşerse alacağım.”

30 dönüm ektim ama zarar ettim

Lahana üreticisi Erkan Kul da, satıcıların ”Tarla sahiplerinin hamallığını yapıyoruz” sözlerine tepki göstererek, ”Herkes ‘tarla sahipleri kazanıyor’ diyor ama biz değil satıcılar kazanıyor. Biz ancak masraflarımızı çıkarıyoruz. Çünkü ilaç, gübre her şey ateş pahası olmuş. Devletin zaten bir desteği söz konusu değil. Biz ürettiklerimizi getirip burada satıyoruz ama zahmetimizin karşılığını bile alamıyoruz.” dedi.

Önceki yıla göre lahana fiyatının iyi olduğunu ancak ekonomik krizden dolayı kimsenin almadığını söyleyen Lahana satıcısı Önder Yeğin, yaşanan ekonomik krizden dolayı dertli. Yeğin, ”Bu yıl mazota ve gübreye gelen zamlar nedeniyle perişan olduk. Televizyonlara çıkıp; ‘Şu düştü, bu düştü’ diye konuşuyorlar ama hiçbir şeyin fiyatı düşmedi. Bu yıl hiçbir kar elde edemedik. Burada şuan 60 aile lahana satıyor ama hiçbiri kar edemiyor. Bu da çiftçiliğin bittiğinin resmidir. Çiftçilik denen kurum artık yok. Şuan da gelecek yıl ne yapacağımı düşünüyorum.  Mazot fiyatından dolayı artık tarlamı süremeyeceğim. Allah bu hale getirenlere kabul etmesin” ifadesinde bulundu.

Çiftçinin şuan ortada kaldığını ifade eden Yeğin, ”Ben bir pulluk almaya gittim ama pahalı olduğu için alamadım. Zam yaparak nereye kadar götürmeyi düşünüyorlar. Bu milletin hali ne olacak millet perişan mı olsun? Talebimiz para değil ama mazot, gübre ve ilaç fiyatlarını indirsinler. Gerçi ‘devlet devlet’ diyoruz ama ortada devlet denen bir şey yok” diyerek tepkisini dile getirdi.