Emser serrgêra 18. ya Komploya Mîyanneteweyî ya 15ê Sibate ya. Tewr peynî 2013 de bi şîyayîşê heyetêk pêvînayîşî bi hawayo fermî dest pêkerdbî. Pêvînayîşê ke Îmrali de mabênê Heyetê HDPyî û Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî de ameyênê viraştiş de, tezê pêroyî yê Ocalanî ameyêne dîyayîş.Babete ser o Parlamentera HDPyî ya Stenbolî û Endama Heyetê Îmrali Pervîn Buldane qisey kerde.
Buldane va ‘tecrîd sucê merdimî yo’ û qiseykerdişê xo wina domnaye: “Çi heyf ke no raybaz bi serran o Tirkîya de yeno şuxulnayîş. Bitaybetî no raybaz şexsîyetê muhîmî ke hepisxaneyan de yî ser de ameyo/yeno meşnayîş. Tecrîd Birêz Ocalanî reyde kewt cuye û rojeva ma. Roja ke Ocalan ardî Tirkîya ra nata tim waştî ke pêvînayîşê ke ey reyde bêrî viraştiş, asteng bikerî. Tewr peynî serra 2013 de bi şîyayîşê heyetêk no tecrîd ame wedarnayîş. Verê cû ma zanî ke heyetê dewlete prosesê Oslo de Birêz Ocalanî reyde pêvînayîşan viraşto. Her çiqas ke Tirkîya îmze eşta bin peymananê mîyanneteweyîyan, reyna zî nê raybazî şuxilnena.”
Ganî bêceza nêmano
Buldane dewamê qiseykerdişê xo de va ‘pêvînayîşê ke 2013 de ameyî kerdiş netîceyê çalakî û zextê ke hetê raya pêroyî ra seba wedarnayîşê tecrîdî ameybî kerdiş de bîyî’ û wina dewam kerde: “Tirkîya de prosesê aştî û muzakereyan 3 serrî domîyayî. Tecrîdo ke mabênê serranê 2013 û 2015 de amebî şiknayîş, ewro reyna domîyeno. Pêvînayîşî serra 2016 de reyna birîyayî û hetê ci de tecrîdêko girankerde zî esto. No tecrîd bi tena Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî ser de nê, ser sîyasetmedarê ke ameybî tewqîfkerdiş de zî yeno meşnayîş. Tecrîd suc o û ganî bêceza nêmano.”
Kombîyayîşî muhîm î
Buldane dîyar kerde ke ‘pêvînayîşê ke wextê prosesê muzakereyan de yenî kerdiş, ganî zelal bibî û raya pêroyî rê zî akerde bêrî kerdiş’ û wina va: “Seba serkewtişê prosesî, nê muhîm î. Labelê pêvînayîşê ke Oslo de ameyî kerdiş, raya pêroyî rê nêameyî parekerdiş. Labelê dima ra belgeyê pêvînayîşan bi hawayêk raya pêroyî rê ameyî parekerdiş. Mi prosesê aştî û muzakereyan de sey endamêka heyetî 3 serran bi selahîyetdarê dewlete, hukmat, KCK û Ocalanî reyde pêvînayîşan kerd. Bitaybetî zaf reyan ma selahîyetdaran ra waşt ke pêvînayîşê ke ma Ocalanî reyde kenî, wa rayapêroyî rê bêrî aşkerekerdiş. Çimkî her kombîyayîşo padaye ke ma viraştêne, merdiman de bi hawayêko bîn ameyêne dîyayîş. Helbuk pêvînayîşê ke Îmrali de ameyênê viraştiş, seba aştî, huzir û demokrasîya Tirkîya zaf muhîm bî.”
Ganî malumat bido
Buldane qiseykerdişê xo de bale ante Mutabakatê Dolmabahçe ser û wina va: “Pêvînayîşê ke Îmrali de ameyênê kerdiş ra yê tewr peynî pêvînayîşo ke bi Mutabakatê Dolmabahçe peynî bî yo. No pêvînayîş de rayapêroyî rê 10 madeyî ameybî aşkerekerdiş. Labelê redkerdişê nê mutabakat û pêvînayîşê ke Ocalanî reyde ameyî viraştiş, da vînîkerdiş. Mîyanê nê prosesî de CPTyî Ocalanî reyde pêvînayîşêk viraşt labelê CPTyî heta nika derheqê netîceyê pêvînayîşê xo de îzehetêk nêdayo. Ma sey heyet CPTyî ra raporêk waşt, labelê nêda. CPT neheqî keno. Ganî pêvînayîşê ke kerdî, raya pêroyî reyde pare bikero.”
Xeber a ma çin a
Buldane arde ziwan ke wexto ke ê waştî ke CPT reyde pêvînayîşan bikerî, îdarekaranê CPTyî vatî ‘ma partîyanê sîyasîyan reyde pêvînayîşan nêkenî û wina va: “Na zî neheqîyêka bîn a. Nê heme netîceyê zextê ke îqtîdarê AKPyî kenî de benî. Muzakereyî weçînayîşê 7ê Hezîrane ra ver amebî vindarnayîş û dima ra konseptê şerî kewtbî dewre. Netîceyê nê konseptî de bajar û qezayî ameyî rijnayîş, HDPyî ser de zext û tedayî zêde bîyî. Tewr peynî îzehet nêdayîşê CPTyî zî etiryayîşê merdimî hîna zêde keno. Şert û mercê weşî û ewleyîya Ocalanî ra xebera ma çin a.”
Lazimîya têkoşînêko ortax
Buldane peynîya qiseykerdişê xo de bale ante têkoşînê şaran ser û wina qedênaye: “Rayberê Şarê Kurdî ser de tecrîdêko girankerde yeno meşnayîş. Birêz Ocalan tena seba kurdan nê, seba heme Tirkîya şexsîyetêko muhîm o. Pêvînayîşê ke ma birêz Ocalanî reyde viraştî de, Birêz Ocalan kurdan cîya girewtêne dest, cinîyan cîya girewtêne dest û şaranê bînan ser o zî bi hawayo cîya vindetêne. Tim qala têkoşînêko ortax yê nê şaran kerd û tim ard ziwan ke no kaosêko yeno cuyayîş, ancax netîceyê têkoşînêko ortax de peynî beno. Cok ra ganî tena kurdî nê, lazimî bi têkoşînêko ortax esta. Çimkî Birêz Ocalan seba heme şar û ameyoxa şaran têkoşîn dano. Nê semedî ra ganî şarê bînî zî nê şert û mercanê giranan bîyarê rojeva xo û reaksîyonê xo bi hawayo ortax nîşan bidî.”
ŞÛJIN/AMED