Kürdistan’da DBP’li belediyelere dönük kayyum atamaları kentlerdeki çok dilli hizmeti ortadan kaldırdı. Pek çok ilde çok dilli çalışan kreşler, çok dilli oyunlar, sergilenen tiyatrolar kapatıldı. İnternet siteleri tek dile döndü. Bütün belediyelere Türk bayrağı asıldı.
Kürdistan’daki DBP’li belediyelerin en önemli çalışma prensiplerinden biri çok dilli hizmet verilmesi. Belediyeler, Kürtçe’nin yanı sıra Ermenice, Süryanice ve Arapça da hizmet veriyordu.
DBP’li belediyelerin tamamında eş başkanlık sistemi uygulanıyor. OHAL öncesinde eşbaşkanlık uygulamasına ilişkin davalar açılmıştı. Belediyelerin gaspıyla beraber fiilen devam eden eşbaşkanlık sistemi de sona ermiş oldu.
Süryani belediye başkanı görevden alındı
Son yerel seçimlerde Süryanilerin en yoğun yaşadığı kentlerden biri olan Mardin’de Büyükşehir Belediyesinde Februniye Akyol eş başkan olarak seçilmizkanı göreve başlamış oldu. Ahmet Türk’ün tutuklanmasının ardından belediyeye kayyum atandı. Februniye Akyol’un belediyedeki eşbaşkanlık görevi sona ermiş oldu.
Süryanice ve Arapça kreş artık yok
Mardin Büyükşehir Belediyesi’nde DBP’li belediye göreve geldikten sonra, belediyede Kürtçe, Arapça ve Süryanice hizmet de başlamıştı. Belediyenin tabelasına Türkçe’nin yanı sıra Kürtçe, Arapça ve Süryanice de eklenmişti.
Dort dilli kreş kapatıldı
2015 yılı Mayıs ayında ise dört dilli kreş açıldı. Kreşte Türkçe, Kürtçe, Arapça ve Süryanice eğitimi verilmeye başlandı. Belediye dört dilli çocuk kitapları bastırdı. Februniye Akyol, kreşin Türkçe dışında dillerde eğitim yaptığı gerekçesiyle kapatıldığını söyledi. Projeyi yürüten belediyedeki ilgili daire başkanı da tutuklu.
Kayyum atanan Edremit, İdil, Erciş ve Batman Belediyesinin kreşleride devlet tarafından kapatıldı.
Saroyan Kütüphanesi kurulacaktı
DBP’li Bitlis Belediyesi’nin yazar William Saroyan’ın ailesinin yaşadığı evle ilgili projesi vardı. Saroyan’ın ailesinin evinin bulunduğu sokağın adını “William Saroyan sokağı” olarak değiştiren belediye, ailesinin yaşadığı evi restore ederek kütüphane olarak hizmete açmayı planlıyordu. Bitlis Belediyesi’nin Eş Başkanları Hüseyin Olan ve Nevin Daşdemir Dağkıran 25 Kasım’da tutuklandı.
Siteler tek dile döndü
DBP’li belediyelerin internet siteleri de çok dilli olarak hizmet veriyordu. Belediye hizmetlerine ulaşımı kolaylaştırmak için internet siteleri Türkçe’nin yanın sıra Kürtçe de yayınlanıyordu. Pek çok belediyenin internet sitesi ‘bakıma alındığı’ gerekçesiyle kapandı. Bakımı tamamlanan internet siteleri ise sadece Türkçe olarak yeniden yayına alınıyor.
Amed silindi
Türk devleti tarafından gasp edilen Büyükşehir Belediyesi’nin ana hizmet binasının Türkçe ve Kürtçe yazılı olan tabelası söküldü. Belediyenin internet sitesinden tabelanın yenileneceği açıklandı. Ancak sökülen Kürtçe tabelada “Şaradedariya Bajare Mezin Amed” (Amed Büyükşehir Belediyesi) yazılıyken belediye yeni tabelada “Amed” e yer vermedi. Belediye yeni tabelada “Şaradedariya Bajare Mezin” yazılı olacağını açıkladı. Belediyenin internet sitesindeki Amed ifadeleri de silindi.
Çok dilli tabela indirildi Türk bayrağı asıldı
Kayyum atanan merkez Sur Belediyesi’nin hizmet binasında bu zamana kadar asılı olan Kürtçe, Türkçe, Ermenice ve Süryanice tabela, kayyım Bilal Özkan’ın talimatıyla yerinden indirildi. Kaldırılan tabelanın yerine Türk bayrağı asıldı.
2012 yılında Sur Belediyesi’nde hizmetlerin Türkçe ve İngilizce’nin yanı sıra Kürtçe, Ermenice, Arapça ve Süryanice dillerinde verilmesine ilişkin ‘çok dilli belediyecilik’ kararı kapsamında Kürtçe, Türkçe, Ermenice ve Süryanice tabela asılmıştı. Sur Belediyesi hizmet binasına asılan tabelanın çok dilli olmasına ilişkin o dönem İçişleri Bakanlığı tarafından inceleme başlatılmıştı. 2012 yılında kentin girişine Türkçe, Kürtçe, Arapça, İbranice ‘Şehrimize Hoş geldiniz’ tabelası yerleştirildiği için dönemin Sur Belediye Başkanı Abdullah Demirbaş hakkında soruşturma açılmıştı.
Amed Belediyesi ne yaptı?
Dil çalışmaları Amed Büyükşehir Belediyesinin en önemli çalışmalarından. Belediye yıllardır çok dilli hizmet alanlarıyla sık sık gündeme geldi.
* 25 yıllık tiyatro son 10 yıldır başka türlü bir üretim oluşturabildi. Şimdi kayyumdan sonra tiyatronun kurucusu iki çalışanın zabıta olarak çalışması istendi.
* Dil Koruma ve Geliştirme Şube Müdürlüğü kuruldu. Belediye çalışanlarının çok dilli hizmet sunması için Kırmançi ve Zazaki dil eğitimi alması sağlandı.
* Halkla yazışmalarda Kürtçe’nin kullanılabilmesi için yazı dili üzerine çalışmalar yapıldı.
* Dil haklarını anlatan Türkçe, Kürtçe, Ermenice ve Süryanice kamu spotları hazırlandı.
* Amed için çok dilli bir şehir deniliyor ama bununla ilgili bilimsel çalışmalar yok. Belediye son olarak çok dillik üzerine kentte bir çalışma yapmaya başladı. Tam sahaya çıkılacaktı ki kayyum atandı.
* Bütün bu dille ilgili çalışmalar konusunda Van ve Mardin Belediyesi’ne deneyim paylaşmaya başlamıştı.
Çocuklar için çok dilli kreşler
* Belediyenin Zarokistan projesi vardı. 2-6 yaş arasındaki çocukların kendi ana dillerini öğrenecekleri güçlendirecekleri, İngilizce öğrenebilecekleri bir kreş.
* Belediye yüklü bir bütçe ayırdı. İki tane kreş yapıldı, bir tanesinin arsası satın alındı. 40’a yakın çocuk gelişim uzmanı alındı. 6 milyondan fazla harcama yapıldı.
* Çocuklar karşılaştırmalı Kurmançi-İngilizce ve Zazaki-İngilizce dersleri alıyordu.
* İsviçre, Kanada,Milli Eğitim Bakanlığının ve diğer özel kurumların eğitim müfredatları üzerine çalışarak kendi müfredatını oluşturdu.
* İki tane Zarokistan kreşi ve dört tane oyun odası vardı. Kayapınar Belediyesi’nin de bu deneyimler ışığında kurulan bir kreşi vardı. Şimdi onlar da kapatıldı.
KÜLTÜR SERVİSİ