- Taliban’ın kadınların çalışma yaşamına yönelik kısıtlamalarının sürdüğü Afganistan’da, tıp eğitimi bırakmak zorunda kalarak terzilik yapmaya başlayan Basire Haydari, Afgan kadınlara “Asla teslim olmayın” dedi.
Afganistan’da Taliban’ın yeniden iktidara gelmesinin ardından kadınlara yönelik çalışma yasakları arttı. Bamyanlı Basire Haydari de tıp eğitimini bırakıp terziliğe başladı.
Taliban’ın 2021’de yeniden iktidara gelmesi ve kadınların çalışma hayatına getirilen ağır kısıtlamaların ardından Afganistan’da çok sayıda kadın, ailelerinin geçimini sağlamak ve ekonomik bağımsızlıklarını korumak amacıyla el sanatlarına yöneldi. Bu kadınlardan biri olan Bamyan merkezindeki Molla Gulam’da yaşayan Basire Haydari, Nujinha’dan Baharin Lehib’e konuşarak mücadelesini anlattı.
Ablasının teşvikiyle
Basire Haydari, yaklaşık üç yıldır bağımsız olarak terzilik ve özellikle işleme alanında çalıştığını belirtti. Daha önce aynı alanda iki yıl çıraklık yaptığını söyleyen Basire Haydari, işe nasıl başladığını şu sözlerle anlattı: “Yakınlarımızdan birinin düğünü vardı. Elbisenin modelini internetten bulmuştuk. Pazarda aradım ancak bulamadım. Birisi bana, ‘Size işleme yapabilecek bir yere gidin’ diye tavsiyede bulundu. Gittiğimiz yerde öyle yüksek bir fiyat söylediler ki bu parayı ödemek bizim açımızdan çok zordu. O zamanlar biraz dikiş biliyordum. Ablam, madem bu işi biraz biliyorum, oraya gidip çalışmamı ve elbise için ödeyeceğimiz parayı işi öğrenmek için kullanmamı önerdi.”
Hiçbir kurumdan destek almadı
Bamyan’da çok sayıda kadın zanaatkarın faaliyet gösterdiği ve bazı kuruluşların destek sağladığı yönündeki söylemler üzerine destek alıp almadığı sorusuna ise Basire Haydari, “Ne yazık ki hiçbir kurum bana destek olmadı. Kendi imkanlarımla ve ailemin desteğiyle bugüne kadar geldim” dedi.
Taliban her gün denetim yapıyor
Kadınların çalışma alanlarındaki faaliyetlerin artmasıyla birlikte Taliban’ın İyiliği Emretme ve Kötülükten Sakındırma görevlilerinin denetimleri de arttı. Basire Haydari, bu denetimlerden herkesin şikayetçi olduğunu ifade ederek, “Görevliler sık sık iş yerime geliyor. Her defasında izin almadan çalışma alanına giriyorlar” dedi. Bölge halkının kendisinin çalışmasına yaklaşımı konusunda ise, “Burada, çok şükür, benim çalışmama karşı çıkan insanlar yok” diye ekledi.
Kadınlarla dayanışma içinde
Basire Haydari, müşterilerinin tamamının kadın olduğunu ve onlarla dayanışma içinde çalıştığını vurgulayarak, şunları ifade etti: “Ben kendi hemcinsimi anlayamazsam bu toplumda bir sorun var demektir. Kadınlar geliyor ve ‘Kızlarımız için elbise yaptırıyoruz. Yaptırmazsak arkadaşlarının yanında mahcup oluyorlar ya da üzülüyorlar’ diyor. Ben de onlara, ‘Elbiseyi yaparım, parasını yavaş yavaş ödersiniz’ diyorum. Ya da daha ucuza dikiyorum. Böylece hem benim için hem de onun çocuğu için bir katkı oluyor ve kadın çocuğuna bir şeyler alabiliyor.”
‘Asla teslim olmayın’
Basire Haydari, terziliğe başlamadan önce tıp alanında eğitim aldı. Konuşmasının sonunda Afganistanlı kadınlara seslenerek şu mesajı verdi: “Asla teslim olmayın. En küçük işten bile olsa başlayın ve kendi ayaklarınız üzerinde durabilecek hale gelin. Cep harçlığınız ya da ihtiyaçlarınız için eşinize veya babanıza bağımlı olmayın. İçinde bulunduğumuz bu koşullarda aile ekonomisine de katkıda bulunun.”
BAMYAN
