Ortadoğu çatışma ve krizlerin merkezi olmaya devam ediyor. Çatışmaya hazır ve uyumaya yatırılmış çok sayıda sorun var. Bunlardan en kadim olanlardan birisi Kürt sorunu, diğeri de Arap İsrail sorunudur. Bunların yanında son yıllarda ortaya salınan El Kaide, DAİŞ vb örgütlenmeler, Şii ve Sünniler arasındaki çelişkiler de kaşındıkça çatışmalar hemen güncelleşebiliyor. Ortadoğu bir dünya savaşı kapsamında bir çatışma alanına dönüştü. DAİŞ’le birlikte ABD ve Rusya’nın başını çektiği dünyanın etkin güçleri ve bölgenin tüm devletleri bu çatışmalarda yer aldılar.
Reqa’daki yenilgi DAİŞ’i büyük oranda denklemin dışında bırakacak. Ancak daha artıklarının temizliği sürerken ABD yeni bir krizin kapısını açtı. Filistin İsrail sorunu çözülmemişti. İsrail Kudüs’te tüm karşı çıkışlara rağmen yeni yerleşim alanları açmaktan geri durmadı. Çatışma ve gerginlik eksik olmuyordu. Ancak geniş çaplı bir çatışmaya da dönüşmüyordu. Kontrollü bir gerilim biçiminde sürüyordu. Trump’la birlikte İran ABD gerginliği tırmanmaya başladı. Sünni Şii cepheleşmesi zaten vardı. İran Şii cephesinin önderliği yapıyordu. Türkiye Sünni cephe liderliğine soyundu ama Kürt düşmanlığı onun dengesini bozdu. İran ve Irak’la Kürt karşıtlığında buluştu. İran’ın ayağına gitmek zorunda kaldı. Suriye’de DAİŞ ve El Nusra ile olan ittifakı onu teşhir etti ve büyük oranda kaybettiler. Kürt düşmanlığı Suriye’de de İran’ın ve Esad’ın varlığını, etkinliğini kabule götürdü.
Ortadoğu’da Türkiye Sünni cephenin liderliğini Arabistan’a kaptırdı. Katar’la birlikte Türkiye’yi dışlama ve ayar verme sağlandı. İçeride de Erdoğan sadece ırkçı ve faşist bloka dayanır hale geldi. Diğer toplum kesimlerinin desteğini yitirdi. Dışarıda da ABD ve AB ile ilişkileri gerginlik ve gelgitler üzerinden yürüyor. Şimdi Erdoğan’a güneş doğar gibi oldu. Ortadoğu dahil tüm dünyada dışlanır hale gelmişti. Trump’ın Kudüs’u İsrail’in başkenti olarak açıklaması Erdoğan için can simidi gibi oldu. Erdoğan’ın derdi Arap ve İsrail halkının barış içinde yaşaması değil. Sözde İslam dünyasında liderliğe soyunmuş ve mazlum Filistin halkına sahip çıkacak!
Erdoğan’ın mazlumlara sahip çıkma gibi bir derdi hiçbir zaman olmadı. Öyle olsaydı Ortadoğu’nun en mazlum ve en çok ezilen halkı olan Kürtlere bu kadar düşmanlık yapmazdı. Türkiye’de binlerce Kürt’ü öldürüp hapislere doldurmaz, şehirleri tank ve top atışları altında yıkmazdı. Ayrıca sınırları aşıp Rojava ve Başur’da Kürtlere düşmanlığı bu kadar yaymaz ve derinleştirmezdi. Şimdi bütün bunları gözden kaçırmak ve krizden Kürt düşmanlığı temelinde yararlanmak isteyecektir.
Türkiye Kudüs kaynaklı krizden yararlanarak dikkatleri DAİŞ ve El Nusra’dan uzaklaştıracaktır. Ayrıca İslam ülkeleriyle ilişkilerini düzeltmek için de çabalayacaktır. Arap ülkelerinden gelen para kaynakları da büyük oranda kesilmişti. Bu açıdan da Türkiye bu krizi kendisi için altın bir fırsat olarak değerlendirecektir.
Kudüs sorunu İran için de bir fırsat olarak görülebilir. İran zaten İsrail ve ABD karşıtlığı üzerinden bir politika yürütüyordu. Özellikle iç politikada bu konular İran için hep verimli bir alandı. Çelişki ve çatışma alanları genişliyor. Taraflar için verimli bir tarla gibi. Kimse sorunları ve çelişkileri çözmeye ve yumuşatmaya koşmuyor.
ABD bölgede rahatlamış veya etkinliğini artırmış değil. İran karşısında gerilimi artırma niyetindeydi. Ancak Trump’ın Kudüs kararı İran’ın hareket alanını daraltmıyor. Tersine Şii’si de Sünni’si de ABD ve İsrail karşısından tutum alacaktır. Zaman ve hedef bakımından ABD’nin hiç de yararına olmayan bir adım atıldı. İsrail de DAİŞ’le olan savaşta hedef olmadı. Şimdi daha çok düşmanlık kazanacak ve hedef olacak.
Çelişki ve çatışmaların bu kadar görünür olduğu bir dönemde ABD bu adımı niçin attı? Karambol bir ortamda bu kararı alalım da zamanla kabule gider diye bir hesap yapılmışsa bu doğru hesap değildir. Hep İsrail’i desteklemek Ortadoğu’yu bu hale getirdi. ABD mazlum Filistin halkını dikkate almadıkça bölgeye barış gelmez. Ayrıca birçok gücün bu sorun ve çelişkileri kullanarak bölgeyi içinden çıkılmaz hale getireceği de açıktır. El Kaide ve DAİŞ hangi politikaların ürünüydü? Erdoğan gibi ırkçı ve faşist güçler de bu sorunları iktidarda kalmak için de kullanacaklardır.