Tunus’ta 60 yıllık dikta yönetiminin halk ayaklanmasıyla sona erdirilmesinin ardından kurulan Hakikat ve Haysiyet Komisyonu, geçmişle yüzleşme adına ülkenin ilk büyük adımını attı.
Fransa’dan bağımsızlığın kazanıldığı 1955 Temmuz’undan komisyonun kurulduğu Aralık 2013 tarihine kadarki süreçte işlenen cinayet, tecavüz, işkence gibi ağır hak ihlalleri mercek altına alınmaya başlandı.
Mağdurların anlatımları TV’lerde canlı yayınlandı
Komisyonun huzurunda alınan ilk mağdur ifadeleri, Perşembe günü Tunus televizyonlarında canlı olarak yayınlandı. Kuruluşundan bu yana 62 binden fazla şikayette bulunulan Hakikat ve Haysiyet Komisyonu, mağdurların ifadelerini dinlemeye devam ediyor. Avukatlar ve insan hakları savunucularının hazır bulunduğu duruşmalarda 11 bin kadın mağdur, yıllarca kapalı kapılar ardında kalmış hikayelerini anlatabilme şansına erişecek.
Amaç gerçekleri açığa çıkarmak
Konuyla ilgili yapılan basın açıklamasında komisyon üyelerinden Khaled Krichi, "Ulusal uzlaşıyı sağlayabilmek ve yeni bir sayfa açabilmek amacıyla, hak ihlalleri hakkındaki gerçeklerin ortaya çıkarılması için çalışacağız" dedi.
Krichi, kendilerine verilen 45 dakikalık sürede yaşadıklarını anlatacak mağdurların, "Kötü muamele ve baskı altında yaşamış tüm Tunuslu kuşakları temsil ettiğini" belirtti.
Tarihi bir an yaşanıyor
Hakikat ve Haysiyet Komisyonu Başkanı Sihem Bensedrine ise, mağdur ifadelerinin dinlenilmesini "Çocuklarımızın ve torunlarımızın kitaplarda okuyacağı tarihi bir an" olarak niteledi.
Af Örgütü: Suçlular yargılanmalı
Geçmişle yüzleşme adına Ortadoğu ülkelerinde eşine az rastlanan bu tarihi adım, dünyadaki insan hakları örgütlerince de olumlu karşılandı. İngiltere merkezli Af Örgütü kuruluşu, "Adalet için onyıllarca bekleyen mağdurlar, hakikatin ortaya çıkarılması hakkına kavuşabilmek için bir şans elde etti” açıklamasında bulundu. Ancak AF örgütü, asıl sınavın bu suçları işleyenlerin yargı önüne çıkarılıp çıkarılmayacağı konusunda verileceğini de ekledi.
Komisyon 3 yıl önce kuruldu
Hakikat ve Haysiyet Komisyonu, Tunus'ta 60 yıllık dikta rejimi sırasında devlet eliyle işlenen suçları araştırmak üzere amacıyla 2013’te kurulmuştu.
Komisyon, devlet görevlilerince ya da devlet adına işlenmiş suçlar da dahil olmak üzere tüm hak ihlalleri hakkında devlet arşivlerine erişebilme yetkisine sahip. Ancak mağdur ifadelerinin dinlenmesi geçiş dönemi adaletinin önemli bir aşaması olarak görülüyor.
Duruşmaları yeri ve tarihleri özenle seçildi
Duruşmaların gerçekleştiği yer ve tarihler de dikkat çeken bir diğer nokta oldu. İlk duruşma, 2011’de devrilen diktatör Zeynel Abidin Bin Ali’nin el konulan konutlarından Club Elyssa’da gerçekleştirildi. Bir sonraki duruşma, 2011’deki halk direnişinin başlangıcı olarak kabul edilen 17 Aralık’ta yapılacak.Son duruşmanın tarihi ise, halk direnişine yenilgiyi kabul eden Bin Ali’nin ülkeyi terk ettiği gün olan 14 Ocak olarak belirlendi.
TUNUS