Surları, köprüleri, evleri, gölleri, mozaikleri, kiliseleri, camileri, manastırları, heykelleri, türbeleri ve kabirleriyle tarihi yerler cenneti olan Mezopotamya kentleri turizmde son üç yılın en kötü yılını yaşıyor. Turizmciler, bu durumu operasyon ve çatışmaların artışına bağladı. Eylemsizliğin sürdüğü son yıllarda bölge illerinde artan turist yoğunluğuna cevap olmak için çok sayıda yeni otel yapıldı. Sadece Riha’da son yıllarda dünyaca tanınan birçok otel faaliyete geçti. El Ruha, Dedeman ve Hilton otellerinin yapıldığı Riha’da Sheraton Otel de bitme noktasına geldi. Ancak otellerin çoğu boş olmaktan yakınıyor. Bu durum en çok da bölge kentlerine tur düzenleyen firmaları vurdu. Tur acenteleri, son üç yılın en kötü yılını yaşadıklarını ve turist rakamlarının korkunç derecede düştüğüne dikkat çekti.
GAP Turu adı altında her yıl Antakya, Dîlok (Antep), Riha, Mêrdîn, Sêrt, Amed, Semsûr (Adıyaman) ve Elezîz’e turist taşıyan Jolly Tur Kültür Turları Müdürü Kerem Gökçe, son 3 yıldır Kürdistan’da yükselişe geçen turizmin, bu yıl bitme noktasına geldiğini belirtti. Yaklaşık 50 turizm acentesinin Kürt illerine turlar düzenlediğini ifade eden Gökçe, turizm sektöründe yaşanan sıkıntıları şöyle dile getirdi: “3 yıldır turist sayısı sürekli artıyordu. Çünkü insanlar rahat gezebiliyor, çatışma haberlerini duymuyor, fazla polis ve askerle karşılaşmıyor, panzerler yanlarında gezmiyordu. Sadece biz geçen yıl 8 bin 500 turiste bölgeyi gezdirdik. Ancak bu yıl sadece 40 kişilik bir rezervasyonumuz var. Böyle giderse yıl sonuna kadar da başka tur düzenlemeyeceğiz. Önceden her acentenin Amed’de konaklama hizmeti vardı. Şu anda sadece biz kaldık, ancak biz de kapatmayı düşünüyoruz.”

Tarihi yerler yasaklı
Turistlerin özellikle Meryem Ana Kilisesi’ni, Mem û Zîn Türbesi’ni, Nuh’un mezarını, Zap’ı ile Kürt, Ermeni, Asuri ve Êzîdî köylerini gezdiğine dikkat çeken Gökçe, şöyle devam etti: “Gitmek istediğimiz her yer ya güvenlik gerekçesi ile ya da süren çatışma ve operasyonlar nedeniyle programımızdan çıkarılıyor. Biz turist götüremediğimizde bölge ciddi anlamda ekonomik sıkıntı yaşıyor. 50 acente yaklaşık 100 milyon TL’yi sadece otellere bırakıyor. Yine her meslekten esnaf turistten para kazanıyor. Ancak maalesef süren şiddet ortamı herkesi etkiliyor. Bu yüzden bölgenin acil olarak barışa ihtiyacı var. Barış gerçekleşmez ise ölü durumda olan turizm tamamen ölür.”

‘İnsanlar polis ve  asker görmek istemiyor’
Riha’da ismini vermeyen 5 yıldızlı bir otelin yetkilisi ise şu açıklamalarda bulundu: “Her yıl bayram rezervasyonlarımız günler öncesinden dolardı. Ancak bu sene otellerde doluluk hayal oldu. Yaşanan çatışmalar işletmeleri çok zor durumda bırakıyor.Büyük firma gelmiyor diyorlar. Geldiğimizde de önümüzü açacak siyasal, kültürel tedbirler alınmıyor. Sadece güvenlik bu sorunu çözmedi, bundan sonra da çözemez. Heşeyden önce de barış dili kullanılmalı ve barış tesis edilmelidir. Yoksa operasyon, çatışma, silah, asker, polis, zırhlı araçlar insanların görmek istedikleri şeyler değil.”


MURAT ÇİFTÇİ - DİHA/RIHA