İsveç Devlet Televizyonu’nun ‘Görevimiz Araştırma’ ekibi Turkcell’in Beyaz Rusya, Azerbaycan, Kazakistan ve Gürcistan’da istihbarat servisleri ile yoğun işbirliği içinde olduğunu açığa çıkardı. Turkcell’in sahip olduğu ve denetimde bulundurduğu cep telefonu operatörleri istihbarat birimlerinin telefonları gizlice dinlemelerini sağlıyor. Telefon kayıtları delil olarak gösterilerek gazeteciler ve muhalifler tutuklanıyor, aleyhlerinde davalar açılıyor.
Azerbaycan’ın en büyük telekomünikasyon şirketi Azercell’in % 51’i Turkcell’in. 4 milyon abonesi olan Azercell devletin bir kurumu gibi çalışıyor. Dinleme kayıtları muhalefetteki parti yöneticileri, insan hakları savunucuları, gazeteciler ve hatta Eurovisyon yarışmalarında iktidarın hoşuna gitmeyen ülke ve şarkılara oy veren vatandaşları sindirmek ve cezalandırmak amacıyla kullanıyor. Azadlıq gazetesinin Genel Yayın Yönetmeni Ganimat Zahid ve Azerbaycan Demokrat Partisi Genel Başkanı Sardar Jalaloğlu telefon görüşmeleri ve kayıtlarını polise ileten Azercell’i sorumlu tutuyor.
Şarkı yarışmasından sonra sorgu
2009 yılında yapılan Eurovizyon Şarkı Yarışmasında yanlışlıkla veya bilerek Ermenistan’a oy verenler sorguya çekildi ve tehdit edildi. Bu kişilerin ortak yanları Azercell’de aboneleri olmaları. Rovshan Nasırlı yanlışlıkla Ermenistan’a oy verdiği için polis tarafından sorguya çekildiğini ve vatan haini olmakla suçlandığını söylüyor.
Kazakistan’da 9 milyona yakın abonesi ülkenin en büyük cep telefonu operatörü Kcell’in en büyük hissesi Turkcell’in. 1997 yılında Gürcistan Pazarlarına Geocell ile giren Turkcell’in 2 milyon civarında abonesi var. Her iki ülkede de Turkcell’in sahibi olduğu şirketler istihbarat örgütlerinin telefonları dinlemelerine olanak sağlıyor, muhaliflerler, gazeteciler telefon konuşmaları ve kayıtları delil gösterilerek yargılanıyor. Turkcell, Beyaz Rusya pazarına 2008 yılında devletin Best adlı telekomünikasyon şirketinin % 80’ni satın alarak girdi. Turkcell ve Beyaz Rusya Hükümeti ortaklığı politikada da etkisini gösteriyor.
Türkiye’de de paylaşıyor!
2010 yılında yapılan seçimlerin akşamı muhalefetin örgütlediği gösteri polisin saldırısına uğradı. Yakalanlar gözaltına alındı ve bir kısmı tutuklandı. Kaçmayı başaranlar ise daha sonra tespit edilerek sorguya çekildi. Gazetecilerin yaptıkları araştırma Life abonesi olan göstericilerin Best tarafından belirlenerek ihbar edildiği ortaya çıktı. Best yöneticileri gazetecilerin soruları ‘devlet sırrı’ diyerek yanıtlamıyor.
İsveç Devlet Televizyon ekibi, daha önce bu şirketlerde çalışan görevli ve uzmanlarla yaptıkları söyleşiler Turkcell’in faaliyet gösterdikleri ülkelerin tamamında istihbarat örgütleri ile yakın işbirliği içinde olduklarını gösteriyor.
Telefon şirketleri, istihbarat örgütlerinin SORM ya da ‘kara kutu’ olarak adlandırılan aletleri telefon şebekesine bağlamalarına izin veriyor. Böylece polis istediği zaman telefon konuşmalarını dinliyebiliyor ve sms yazışmalarını anında izleyebiliyor. Bu ülkelerin bazılarında istihbarat birimleri Turkcell’e ait binaların yakınlarında kiraladıkları dairelerde telefon görüşmelerini haftanın yedi günü günde 24 saat dinleyebiliyor. Dinlemeler teknik nedenlerle kesintiye uğradığı durumlarda da operatörlerden tüm telefon trafiğini durdurmalarını istiyor. Orta Asya ülkelerinde istihbarat örgütleri ile işbirliği yapan Turkcell’in Türkiye’de de Jandarma istihbarat birimleri ile 2003 yılından beri işbirliği yaptığı basına yansımıştı.
MURAT KUSEYRİ/STOCKHOLM