Nuştox û rojnameger Metîna dîyar kerd ke taybetî rezafîlmê tirkan de qodê hêrişê doman û cenîyê ca gênê, seyrê rezafîlmê tirkan ra pey îstîsmarê doman û qetilkerdişê cenîyan zêdîyayê.
LÊL AMED / AMED
Bi serranê ke polîtîkayê îşgale yê Dewleta Tirkîya Kurdistanê Vakûr û Başûrî ra dewam kenê, heto bîn ra zî çerçiweya nê polîtakayî, warê huner, kulturî û ekonomiye ra hêrişî domyenê. Tirkîya demêko derg o, Kurdistanê Başûrî de bi rezafîlmê xo wazena ciwanê Başûrî raştîyê xo ra dûrî bikê.
Taybetî rezafîlmê tirkan de reklamê kinc û cilê ke nînê rotiş yenê kerdiş û wazenî nê kincê ke nînê rotiş, Kurdistanê Başûrî ra bierşawê. Çimkî kinc û cilê ke qiymetê înan çin ê û Kurdistanê Başûrî de zaf bi vaye yenî rotiş. Armancê Dewleta Tirk, ciwanê Kurdistanê Başûrî raştîyê xo ra dûrî bikê, Dewleta Tirk serreyêke de 15 mîlyar dolar sektorê cilan ra qezenc kena.
Kurdan ser bombeyan varnenê
Dewleta Tirk bi pereyê rezafîlmê tirkan, bombe û çekan gêna û peynî zî bi nê bombe û çekan hêrişê Kurdistanê Başûr û koyê Kurdistanê Vakûrî kena. Tirkîya tena serra 2017î de 19 mîlyar dolar çekan ra xerc kerdê û bi nê çekan taybetî Tevgera Azad a Kurdistan û şarê kurd ra hêriş kerdê.
Serra 2007î ra nika rezafîlmê tirkan Kurdistanê Başûrî de yenî seyrkerdiş, taybetî rezafîlman bi zaravaya soranî yenî dublajkerdiş. Rezafîlmê tirkan taybetî erjeyê exlaqê kurdan ra zirar danê, peynîya seyrkerdişê rezafîlmê tirkan mîyanê ciwanê Kurdistanê Başûrî de hedîseyê şîdetî zêdîyayê. Serra 2009î ra nika Kurdistanê Başûrî de 3 hezar 687 cenî ameyê kiştiş û 2 hezar û 537 cenî ra zî hêrişê îstîsmarî yê cinsî ameyê kerdiş.
Taybetê serrê peynî Iraq û Kurdistanê Başûrî de hedîseyê îstîsmarê gedeyan zaf bîyê. Pîsporan dîyar kenî ke taybetî peynîya seyrkerdişê rezafîlmê tirkan hedîseyê îstîsmarê gedeyan û dîzdîye zêdîyayê.
Asîmîlasyonî ra silgirêk o
Nuştox û Rojnameger Roza Metîna babete ser vat ke verba şarê kurd Kurdistanê Vakûrî de heme polîtîkayê leymîn yenî şuxilnayîş, seba hêlenayişê nasnameya şarê kurd rasteyê kultur, ziwan û hunerî de hêriş yeno kerdiş û wina vat: “Rezafîlmê tirkan taybetî Kurdistanê Vakûr û Başûrî de zey silgirê şerî yeno averberdiş, wazenê kesayeyîya kurdan de polîtîkayê xo asîmîlasyonî ca bikê. Taybetî rezafîlmê tirkan domanê şarê kurd xo ra hedef girewtê. Çimkî kesayeta merdiman domanîye de şîn bena, seyrkerdişê nê rezafîlmê tirkan ra pey doman rasteyê exlaqî de zî bedilyenê û îdeolojîya dewlete hîşmendîya domanan de ca gêna.”
Rezafîlman de qodê hêrişê domanan
Nuştox û rojnameger Metîna dîyar kerd ke taybetî rezafîlmê domanan de qodê hêrişê doman û cenîyê ca gênê, seyrê rezafîlmê tirkan îstîsmarê doman û qetilkerdişê cenîyan zêdîyayê û wina domna: “Rezafîlmê tirkan taybetî Kurdistanê Başûrî ra bi milyon dolaran yenî rotiş, peynî zî bi qezenckerdişê nê pereyan bombe û çekan gênê û kurdan ser de şuxilnenê. Tesilî rezafîlmê tirkan ra pere nêro dayiş, hetta nê pereyan seba weşî û perwerdeyê domanan bêrê şuxilnayîş.”
Metîna bal ont Rojawan de boykotkerdişê rezafîlmê tirkan û aşkera kerd ke boykerdişê rezafîlmê tirkan gamêke zaf bi weş bî û wina domna: “Kurdistanê Başûrî de çîkoloteyê dewleta tirk de seba xirabkerdişê weşîya domanan heb vejîyayê. Nê hebîyê ke çîkolota de vejîyayê senî weşîye ra zirar bî, seyrkerdişê rezafîlma tirkan zî eynî rewş zaf bi teluke yê.”
Çareserî balantişê şarî yo
Tewr peynî Metîna pare kerd ke demo ke Rojawanî ra dewleta tirk hêriş kerd, verba nê hêrişê dewlele şarê Kurdistanê Başûrî malê dewleta tirk boykot kerde û wina qedîna: “Nêzdîbîyayişê şarê Başûrî zaf bi muhîm o, eke Başûr de rezafîlmê tirkan nêrî seykerdiş û bêrî boykotkerdiş. Temsîlkarê partîyê sîyasî, sazîyê heqê merdiman taybetî na babete de însîyatîf bigê û seba hîşyarkerdişê şarî zî rayberîye bikê. Rêxistînaya şarê zaf bi muhîm o.”