Wan’da 23 Ekim 2011 tarihinde meydan gelen 7.2 şiddetindeki depremin hemen ardından bu kez 9 Kasım’da meydana gelen 5.6 büyüklüğünde şiddetli artçı, yaşanan tahribatı arttırırken, yetkililerin de sorumsuzluğunu gün yüzüne çıkardı. Birinci depremde konutlardaki alt yapı sorunu nedeniyle binlerce otel, bina ve evin yıkılması nedeniyle yüzlerce insan yaşamını yitirirken, AFAD başta olmak üzere devlet yetkililerinin hasarlı yapıları kontrol etmemesi nedeniyle 17 gün sonra meydana gelen ikinci artçı depremde de 2 bin 262 bina yıkıldı, binlerce bina kullanılamaz hale geldi, yüzlerce kişi de yaşamını yitirdi.
Wan depremi üzerinde geçen 3 yıla rağmen kentte 600’e yakın “orta hasarlı” konut, tüm risklere rağmen yurttaşlar tarafından kullanılmaya devam ediyor. 3 yıl içinde orta hasarlı yapıların güçlendirilmesi için AFAD tarafından iki defa verilen süre, 31 Aralık 2014 tarihinde sona erdi. Konuyu değerlendiren Mimarlar Odası Wan Şube Başkanı Ünsal Keser, devletin barınma sorununa çözüm bulamadığını söyleyerek, her an yaşanabilecek olası depremde orta hasarlı binalarda kalan binlerce yurttaşa bir şey olması durumunda bunun hesabını kimlerin verebileceğini sordu.
‘Kışın ortasında yurttaşlar dışarı mı atılacak!’
Keser, Wan’da 3 yıl önce meydana gelen depremin ardından AFAD tarafından konutlar üzerinde yaptığı çalışmada “az”, “orta” ve “ağır” hasarlı tespitlerde bulunulduğunu, “orta hasarlı” yapıların 30 Aralık 2014 tarihine kadar ya güçlendirilmiş ya da boşaltılmış olması gerektiğini hatırlattı. Keser, “30 Aralık 2014 tarihinden itibaren orta hasarlı yapıların güçlendirilmesi için verilen süre doldu. Şu an Van’da 600 orta hasarlı konut var ve her konutta onlarca yurttaş kalıyor. Bu süre zarfında kullanılan bu yapılarda yaşayan yurttaşların başına doğal afetten kaynaklı bir şey gelirse ne olacağı belli değil” dedi.
“Kış mevsiminde orta hasarlı binalarda kalan insanlar dışarı mı atacaklar? Devlet ne tür bir tedbir almış, hiç birimiz bir şey bilmiyoruz. AFAD sadece süresinin bittiğini ve yıkılması gerektiğini söylüyor. Buna dönük ne tür bir çalışma yürüttüğü ise bir muamma” diyen Keser, devletin yurttaşların barınma sorunu ile ilgili tedbir almak zorunda olduğu kaydetti. Devletin yurttaşlara sahip çıkmadığını söyleyen Keser, “Devlet ‘TOKİ yaptık, konut yaptık’ diyerek bu işini içinden çıkamaz. Bu var olan hasarlı 600 konut yıkılacak mı yoksa onarılacak mı? Devletin öncelikli işi arasında orta hasarlı konutların olması gerekirken, yurttaşları kendi haline terk etmiş durumdadır” dedi.
‘Aynı felaketi yeniden yaşamak istemiyor’
Orta hasarlı konutların güçlendirilmesi için verilen sürenin dolmadan önce orta hasarlı binalarda kalan yurttaşlara alternatif bir yer oluşturulması gerektiğini işaret eden Keser, “Geceleri eksi 12 derecelere varan soğuklarda yurttaşı evlerinden dışarı mı atacak. Bu hasarlı konutlar için verilen son tarih neye göre belirlendi” diye sordu. Devletin 3 yıldır orta hasarlı konutlarla ilgili bir çözüm bulamadığı için süreyi uzattığını söyleyen Keser, “Büyük iki deprem görmüş bir kentte ha neyi bekliyorlar. Depremin olmayacağını AFAD yetkilileri biliyor mu? Acilen verilen tarihin uzatılması ve uzatılan süre zarfından çözüm önerilerini hayata geçirmelidir” dedi.
Devleti sorumluluğa çağıran Keser, “Biran önce bu binalarda kalan yurttaşlara kira ya da konut yapmaları için kredi yardımı verilmelidir. Halkı kucaklayacak ve barınma hakkıyla ilgiyle pratik adımlar atmalıdır. Depremin günü ve saati belli değildir. Aynı felaketleri tekrardan gelmesini istemiyoruz” dedi.
Konuya ilişkin görüştüğümüz AFAD Van Müdürlüğü Teknikeri Hakan Baran, iyileştirme yapılmadığı için orta hasarlıdan ağır hasarlı durumuna düşen 600 konutta yaşayan yurttaşlara son olarak tebligat göndereceklerini ve evlerini boşaltmaları için ek süre tanıyacaklarını söyledi. Baran, “Ağır hasarlı binalarda yaşayan yurttaşlar sorumlu davranmıyorlar. Bu konuda biz ne yapabiliriz” siteminde bulundu.
HÜLYA EMEÇ/DİHA/WAN