Ziwanzan, nuştox û siyasetmedarê Kurd, serverê rêxistina Xoybûn Mîr Celadet Alî Bedîrxan’î 15’ê Gulan’a 1932 de reyna sifte bi (erebî ra piya) Kurdî dest pa weşana Kovara ‘Hawar’ kerd. Kovara ‘Hawar’ bi 57. Homar, heta serra 1943’î vejya. Kurmancî ra piya, soranî û dimilkî-kirmanckî niştey amey weşînayin. ‘Hawar’ tenya jew Kovar nêbi, serva ravêrşiyîna ziwanê Kurdî zey mekteb, zey qurs, sazgeh, zey akademî bi. Na Kovar raştî zî serva-qandê ziwanê Kurdî zey ‘Hawar’ bî.
15’ê Gulan; yanî roja destpakerdişê weşan yê ‘Hawar’ zey roja roşanê ziwanê Kurdî amê qebûl kerdin û zey roşan yena bimbarek kerdin. La heta bîn ra hewna rojanê ewroyî de zî Tirkiye û xeylê cayanê dinya de polîtîkayê asîmîlasyonî ramenê. Dinya de rexmê ke 7 hezar ziwanî û des hezarî diyalektê ci estê zî, la tenya nezdiyê 200’ê ci zey ziwanê fermî, ya zî zey ziwanê dewlet yenê qebûlkerdin. Xeylê ziwanî zî bi talokeyê vinîbiyen ra rî bi rî yê, xeylê ci zî yenê qedexe kerdin. Goreyê tayn îstatîstîkan dinya de didi hefte miyan de jew ziwan beno vinî. Ziwanê ma yê Kurdan zî bi serrano yeno înkarkerdin û qedexekerdin. Dewletê kolonyalîst ebi polîtîkayanê înkar û îmha hewl day Kurdan werte ra hewadê. Bado ke nê polîtîkayan netîce nêda hetê kiltûrî, hetê ziwan destpa polîtîkayanê asîmîlasyonî kerdî.
Rîwalê polîtîkayanê ereb, tirk, fars heta roja ewroyî bi ziwandê Kurdî perwerde hona zî qedexe yo. Rejîmê siyasî yê tirkiye ke ser zihnîyetê ‘yew yewî’ ameyo ronayin hewna zî tehamilê ziwanê Kurdî, tîpê alfabeyê Kurdî nêkeno, keno qedexe. Kurdistanijê ki wazenê nameyê bi ziwandê xo bide qeçik/qijanê xo hona zî yenê red kerdin. Çi ke îdeolojiya înan ser yewperestî viraziyaya. Jew sebebê ravêr-nêşiyayişê ziwanî polîtîkayê asîmîlasyon yê dewletan ê. La no tenya sucê dewlet niyo. Ma çi qe wayrê ziwanê xo vejyenê gune xora perspekê? Ciwyana xo de ma ebi ziwanê xo de, ya zî bi ziwanê dagirkeran de qisey kenê? Bi qeçikanê xo ra bi ziwandê kê qisey kenê? Polîtîkayanê asîmîlasyon yê dewlet ra piya, ma bi xo zî oto-asîmîlasyon, yanî xo bi xo asîmîlasyon kenê. Gune verikîn siyasetmedarê Kurd, nuştox, roşnbîr, şoreşgerê Kurd bi radîkal wayrê ziwanê xo bivejyê. Yê ke ziwanê may nêzanê, gune zey karê sifte ziwanê xo bimusê, yê ke zanê zî gune her cayî de, her wextî de bi Kurdî qisey bikerê.
Ziwanê Kurdî miyan de zaraveyo ke tewr peynî de mendo û talokeyê vinîbiyîn esto dimilkî-kirmanckî yo. Goreyê Unesco ziwanê ma dimilkî rîwalê-qandê ke kes bi qeçikanê xo qisey nêkeno, çapemenî de ca nêdano, ciwyan de qisey nêkeno bi rîzîkoyê vinîbiyîn ra rî bi rî yo. Gune şarê ma yê dimilî na raştî bivînê û her hetî ra wayrê dimilkî bivejyê. Verikîn siyasetmedar û rojnamegerê Kurd û pêrokîn şar serva wayirvetiş û ravêrberdişê dimilkî gamanê radîkal berzê, gureyînan biramnê. Gune endî kes ziwanê xo ra şerm nêkero, zey awî bi ziwanê may de qisey bikero, derî-klamî vajo, bi ziwandê xo bihûwo, bibermo. Wayir-nêvetişê ziwanê dayik tenya guna nê, sucê do gird o. Gune endî nuştox, roşnbîr, siyasetmedar û rojnamegerê dimil-kirmanc bi dimilkî û kurmanckî binuwîsnê û şarî rê rayverîn bikerê, polîtîkayanê asîmîlasyon yê dewlet veng-tol bivejnê. Tenya roj û roşanê ziwanî de nê, her roj, her seat wayrê ziwanê xo bivejime. Çi ke; e ke ziwan nêbo, însan bi xo zî çinyo!