“A roce mı boa gule onte 

zerrè xo..

Xèlê waxto ke ez rao ra biyo

Lıngê vındeto. 

Mı bejna xo de nia da ke,

teliyo ra canê mı pêro wetê goni u

gonaşeri de mendo.

Dı mordemi şi reşti boa gule. 

Ju zanoğ bi, o bin ki ozan

Peyser ke amay, 

zanoği qalè decè teliyo kerd,

ozani qalè boa gule kerd.”


Xayîsbîyayen de wext û mekan çîno

Hunermendê kurd aşkere keno ke her ziwaneke rihekê xo esto û nuştiş zî zey halê teqînayişî îfade keno û vano, bi nuştişî mi hewl da eleqeyê şîyayiş û ameyişî viraza. 

Aslan hem muzîka xo de hem kî kitavê xo de hewl dano ke çêkûyê kirmanckî ke sersî de mendê bîyaro ser zon. “Xayîs” kî nê çekuyan ra jew o. Aslan Xayîs’i hetê pozîtîfî zey halê ‘ser xo ra şîyayiş, bi nêzanayen ra raştameyiş’ tarîf keno. Xayîsbîyayen de wext û mekan çîno. Îstirihet û sikûnetê rihî (royî) yo. Xayîsbîyayen de ‘ez’ û ‘verhukum’ çîno. Halê bi enerjîya mutleq ra eleqe ronayen o. 


Nuştiş teqînayiş o

Mîkaîl Aslan aşkere keno ke kirmanckî vatişanê sembolîk ra zaf musaît o û dano zonayene ke bi cumleyanê kilmek mordem êşkeno rewşê girdî bîyaro ser zon. Û zêy mîsal kî hevoka “Ma ke zerrê xo de Heqê xo kist, kemera mezela ma serra el fatiha nusnay” dano. Aslan vano na zonardis halê teqînayişê durumekê yo û çarnîyayo hevokekê. Bi na hevok  şîyayiş û ameyiş cipersayiş keno. 


Qerfnayişê kulturî û rihî rameno

Aslan dano zonayen ke bi hezarî serrîyo ke kultur, senat, ziwan, îtiqat û cografyeya kurdan raştê mudaxaleyan yena û derheqê zonî de rexneyanê xo bi nê vatisan ano ser zon: “Hendê ê mirîçikan kî besenêkeme refleks damûsnime. Raşt o sîstem wextekê derg o zonê ma kerdo tomete. La sîstem sîstem zerrê çê (keye) to de mudaxaleyê to nêkeno. Zerrê çê de ti bi xo zonê xo çinî kenê. Çend însanan zonê xo domanûnê xo rê damûsna. Qerfnayişê kulturî û rihî rameno. Bêxeb îstisnayî demê asîmîlasyonî zerrê çê ma de bi destê ma rameno.” 


“Sodir ge be tîcî beno

ge be hewr

ge kî be varis beno

seba beytiko sodir 

her dem sodiro

leqê kilamono.

***

Darîya nêmcete, çatala kerrine,

pirtikê kûzike

kamo ke qedrê khanonê xo 

nêzaneno, 

rocê êna, beno motacê 

thitikonê sarî"


 NAVENDÊ XEBERAN