Ver wextê eşîretgerî heme cayê dinya de merdimayî xoza de xozayî ciwîyen o. Wexta ki eşîret raver kewt, humara vêşî bî, keyayî zî miyan eşîretan de raver kewt. Semeda ki kar û barê komel rayra berê. Tîya di sermayedarî û desthilatî çinya. Galime kerdiş çinyo. Xopawitiş esto ki ravêreyî ya ewro di zî ma vanê pawiteni cewherî. Dima se beno, yeno zanayeni. Sernî di çîn-sinif awan beno. Peyder pey dewlet û rayra berden raver kewno. Na ra nat, xopawitene cewherî vuryeno. Lejker vejîyenê raste, êdî înan tenya lej kenê. Çi gurweye yê bînî nêkenê. Merdimayî zî reya jewine na wext di xeripya, cewhera xo ra dûrî kewt. Heta roza ma ya ewro zî dewam kerd ame. 


Famkerdena ma asan keno

Merdimî bi mîlyonan serre yo ki ciwîyeno. Heme cûya xo bê desthilatî û sermayedarî ravêra yo. Tena na 5 hezar serre yo ki dugele ameya ronayeni. Xora na 5 serre yo ki merdim bîyo kermê merdim û jewbîn weno. Labirê, eşîretgerî, xocayî, xo bi xo rayra berdiş zî qet çinî nêbî. Her tim bîyayîşa xo ramit. Coka zî merdimî ame resa heta ewro. Keyatî, sermîyanî, rayvertî zî didi hetan ra herikî ame heta ewro. Rayra berdişa xozayî û rayra berdişa dugele. Ê ki dugele rona û rayra berd, cewhera merdimî xeripna. Ê ki rayra berdişa xozayî ramit zî merdimî û cewhera ci pawit. Na babete ser o ebi ziwanê Dimilkî vindertiş, famkerdena ma asan keno. Çira? 

Keye yeno çi wate, ma hemine zanenê. Jew kuflet ki jew ban di cûya, kuflet û ban ra pîya ma vanê keye. No keye zî zey aile nîyo. Pîr û kal ra bigir heta torin û qeçekê torinan pêr û pîya cûyenê. Nînan ra jew beno kebanî. Kebanî o yo ki kar û barê keye rayra beno. Xora keye di kar û barê her kesî zî esto. 


Meclîs û serekê meclîsan peyda benê

No çiyo ki keye de esto, dewelok de zî esto. Dewelokan de keya estê, keyayî û muhtarîya ki esta ganî ma têmîyan mekerê. Keya sermîyanê xozayî yê komel o. Muhtar zî sîxur-ajan yê dugele yo. Dew zî wina yena rayra berdiş. Kom dew û dewelokan de yenê pêser û persgirayên xo çareser kenê. Tenya persgira zî nê, çîyên bêrê kerden zî mişewre kenê. 

Bire genê û bire yê xo zî ca kenê. Şarçe û şaristanan de merdim vêşî yenê pêser. Coka zî tenya jew kesî nîno rayra berden. Qandê coy hewcedarî bi meclîs esta. Meclîs û serekê meclîsan peyda benê. Wexta kihan de dugele ki tenya jew şaristan di ame ronayeni, nînan rê ame vaten Key. Key wate xo kral yan zî îngîlîzî di vanê Kînd o. Sirûda ey reqîp de zî yeno vateni ki “Ême roley Key Xusrewîn. Ma qeçekê Key-Kral Xusrew ê.” 

Ebi şar tirkmen ra zî na hezar serre yo ki ma pîya cûyenî. Dagirker û desthilatên tirk ra zî ma pîya cûyenî la senî. Şar tirkmen ra zek bira ma cûyay, cûyenî û ma do bicûyî. Labirê desthilatên tirk “ki şar tirkmen û desthilatên tirk ez cîya gena dest” û şar kurd   qet zek bira nêcûyay û nêbeno ki bicûyê zî. Desthilatê tirk na hezar serre yo ki tahda danê şar ma. Se serra peynî zî bi giranî qirkerdiş û çinî kerdiş, hetê laşî û hişî di rameno. 

Xo rayra berdiş, zek wazenê cûyayîş, pergala xo zek wazeno ronayîş heqê tewr serekîn o. Ê ki vernîya naye di tengî virazo, dûştê merdim û cewhera ci yo. Her kes keyeyê xo di cûyeno. Kebanîya xo bi xo dîyar keno. Qet nêbeno, embiryanê merdim bêro keyeyê merdim dagir bikero û vajero ez kebanîyê keye ya. 


Wa cayê xo ronayeni xoserî di bigîro

Na zî wa rind bêro zanayeni: her şar xo bi xo xo azad kena. Kes ebi paştdayeni kesê bîn azad nêbeno. La dest dagîrker û gonîlitoxek ra reyeno û kewno dest dagîrkerek bîn. Xoserî çîyêdo winîya ki şar xo bi xo zek wazeno ciwîyeno. Qandê coy, xo pawiteni, xo seveknayeni ganîyo. Hewna bes o, o ki vano ez kurd a û demokrat a, wa cayê xo ronayeni xoserî di bigîro.   


Rayra berdişa komel cewherê xo di senîn o


Keye, Keya, Kebanî, Key, Keybanû, Keynek, Keyeker, kêber; na çekuyî hemine zî Dimilî yê. Zaravayên bîn yê kurdî de û farsî di estê. Labirê na çekuyan tewr vêşî Dimilkî di yenê xebitnayîş. Na çekuyan ra zî fam beno ki kurdan senî xo rayra berdo. Rayra berdişa komel cewherê xo di senîn o. Verwext di zî kurdan keyatî ronaya, bîyê dugele yan zî pergala konfederal awan kerd a. Labirê qet nêbîyê desthilat yan zî zorvajên pir xirap. Nêşîyê hardê kesî nêramitê. Dagirkerî nêkerdê. Qandê coy çinî nêbîyê la pergalê pir gird û hera zî nêronayê. 


Lejker û polîs şar ma êşkence keno


Walîyeko dimbik enqere ra yeno hardê Dimilîya vano: emşerîm tûrkçe konuş çok konuş. Qaymeqam yeno hardê Kirmancîye vano: lan kiro mağara numaran kaç. Ma zey dewar vîneno. Mamostey înan yeno Çolig ma vano: kuyruklu kurt. Lejker û polîs şar ma êşkence keno her roz dano piro. Jew onbaşî şeno jew dew êşkence ra ravêrneno. Xora sermiyanê dugele tirk ne ma şinasnenê ne zî persgirayê ma. Ne verwext ma zanê ne zî kultur ma. Coka ebi na dugele ra mîyan pergale na dugele di ciwîyayeni bêkerametî yo. Êdî bes o. Ganîyo ma ageyrê ser cewhera xo. Qelenê ci çiçî beno wa bibo, ganî na fin ma xoserîya xo qetî bikerê.


AZAD ARARAT