Yargıtay ve Danıştay’ın üye ve daire sayıları ile yapısı değiştirmeyi öngören ‘Danıştay Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı’ dün Türkiye Meclisi’ne sevk edildi. Tasarının Meclis’te kabul edilmesiyle birlikte Yargıtay’ın 516 olan üye sayısı 300’e düşürülecek. Bu sayı da, boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmek suretiyle kademeli şekilde nihai olarak 200’e indirilecek.
Daire sayısı yarıya iniyor
Yargıtay’da şu an 23’ü hukuk, 23’ü ceza olmak üzere 46 daire bulunuyor. Düzenlemeyle bu sayı 24’e düşürülecek. Ancak Yargıtay, uhdesinde bulunan dosyaları kendisi çözeceğinden, dosya sayısı kısa zamanda istenilen seviyeye düşmeyeceği gerekçesiyle 22 dairenin Birinci Başkanlık Kurulu’nca en geç üç yıl içinde kademeli olarak kapatılması, bu dairelerin kapatılıncaya kadar görevlerine devam etmesi öngörülüyor. Danıştay’ın ise 17 dairesi ve 195 üyesi bulunuyor. Tasarının Meclis’ten geçmesiyle Danıştay’ın daire sayısı ise 17’den 10’a düşürülecek. İlk etapta 116’ya indirilecek üye sayısı da yıllar içinde kademeli bir şekilde düşürülerek (boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmek suretiyle) 90’a düşürülecek. Yargıtay ve Danıştay’da görevi sona erecek kadroların birçoğunun yeni kurulan istinaf mahkemelerinde istihdam edilmesi bekleniyor. İstinaf mahkemelerinin 20 Temmuz’da faaliyete geçmesinin ardından ceza davalarının yüzde 91’i, hukuk davalarının yüzde 89’u, idari yargılama davalarının yüzde 80’i buralarda kesinleşecek. Yargıtay ve Danıştay’ın daire ve üye sayısı kademeli olarak azaltılacak.
Şu anki sisteme göre, Yargıtay ve Danıştay’a seçilen üyeler 65 yaşını doldurana kadar bu kurumlarda görev yapıyor. Düzenlemeyle bu uygulamaya son veriliyor. Buralardaki üyelik süresi Anayasa Mahkemesi’nde olduğu gibi 12 yılla sınırlandırılacak. Ayrıca bir kişi üyeliğe bir kez seçilebilecek.
711 üye tasfiye ediliyor
Kanunun yürürlüğe girmesiyle Yargıtay ve Danıştay’daki toplam 711 üyenin üyeliği düşecek. HSYK tarafından 5 gün içerisinde, görevi sona eren üyeler arasından Yargıtay ve Danıştay üyesi seçimi yapılacak. Yeniden seçilen üyeler 12 yıl daha görev yapacak. Görev süresi biten üyelerden yeniden seçilemeyenler ise HSYK tarafından Anayasa’nın 139. maddesinde düzenlenen hakimlik ve savcılık teminatı uyarınca kazanılmış hak aylık dereceleri saklı kalmak kaydıyla bölge adliye veya ilk derece mahkemelerine atanacak.
Söz sınavla seçmece
AKP kendisine bağlı olması için hakim ve savcı adayları, mesleğe kabullerinden önce yazılı sınava ilave olarak sözlü sınava (mülakat/AKP’liliği teyit ederek öncelik verme) da alınacak.
‘İstinaf’ ve ‘temyiz’ mercileri, hakim ve savcılar hakkında değerlendirme formları düzenleyecek. Bu raporlar terfilerde dikkate alınacak.