Zindana sığmayan sesler...
Tonguç Ok, 1974 Kayseri doğumlu. 1997 yılında Marmara Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümü 3. sınıfta okurken gözaltına alındı, tutuklandı. 2008 yılında ağırlaştırılmış müebbet cezası aldı. Tonguç Ok şu an 45 yaşında ve 22 yıldır hapiste.
Tonguç Ok ve 44 sanık hakkında 12 Şubat 1996'da eski Türk Ceza Kanunu'nun 146/1 maddesi gereğince "Anayasal düzeni cebren değiştirmeye teşebbüs" suçlamasıyla ''Devrimci Yol örgütü üyeleri'' olarak dava açıldı. Ok, 1997'de yakalandı. 30 Mayıs 2008'de İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi'nde ağırlaştırılmış müebbet cezasına çarptırıldı. Yargıtay, dosyasını 11 Mart 2009'da onadı. Uzun tutukluluk, uzun yargılama ve adil yargılanmama itirazıyla başlayan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) süreci hâlâ devam ediyor.
“Düşünce suçlusu değilim”
Kocaeli F Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tek kişilik hücrede kalan Ok, tutuklandıktan sonra İngilizcesini geliştirmeye ve çeviriler yapmaya başladı. Ardından İspanyolca, İtalyanca ve Kürtçe öğrendi. İki aylık Kürtçe yayımlanan Tiroj dergisinde Kürtçe öyküler yazan Ok, Marksizm ve Ulusal Sorun, Komünist Manifesto gibi eserleri Kürtçe'ye çevirdi. Türkiye Yayıncılar Birliği Düşünce ve İfade Özgürlüğü 20. Özel Ödülü ile Kürt Yazarlar Derneği tarafından onur ödülüne layık görüldü. Bugüne dek 17 çevirisi yayımlandı. Türkiye Yayıncılar Birliği’nin verdiği ödül için eşi Sibel Ok ile gönderdiği mesajda şöyle diyor: “Sözcüğün yaygın anlamıyla bir 'düşünce suçlusu' değilim, anayasal düzeni cebren değiştirmeye teşebbüs etmekten içerideyim.”
Arjen Arî Onur Ödülü
Dev-Yol davasından hapis cezasına çarptırılan Ok’un, Kürtçe öğrenme süreci ilginç ve aslında keyifli bir sohbetle başlamış. Edirne F Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’nda tutukluyken yan hücresindeki PKK davasından hapis cezası alan tutsaklardan Nedim Yılmaz şöyle demiş: "Heval Tonguç, İngilizce biliyorsun. İtalyanca ve İspanyolca'yı da öğrendin. Peki, biz Kürt kardeşlerinin dilini de öğrenmek istemez misin?" Ok ise "Sen kitap yollar, bana yardımcı olursan tabii ki," demiş, onun deyimiyle “bu haklı sitem” karşısında. Ertesi gün Nedim Yılmaz, Dersê Zimanê Kurdî adlı kitabı göndermiş Ok’a. Ders kitabıyla başladığı serüveninde, mektup ve yazışmalarını Kürtçe yapmaya başlayarak ilermiş. Voltalarda ettikleri sohbetlere Kürtçe konuşarak katılmaya çalışmış ve bu sayede kısa sürede öğrenmiş Kürtçeyi. Birkaç öykü ve makale yazdıktan sonra Kürtçe gramere de hâkim olduğunu anlayıp cesaretini toplamış ve nihayet Komünist Parti Manifestosu'nu İngilizce'den Kürtçe'ye çevirmiş. Çevirisi olumlu eleştiriler alınca Kürtçe çevirilerinin devamı gelmiş.
“Karamsar olmayın”
2016 yılında Kürt şiirinin çağdaş öncülerinden Arjen Arî anısına verilen “Arjen Arî Onur Ödülü”nü alan Ok’un çevirilerinden bazıları şöyle: Marksîzm Û Pirsgirêkên Zimanzaniyê, J.V. Stalin (İngilizceden Kürtçeye), Ülkem Toprağım ve Halkım, Pablo Miranda (İspanyolca'dan Türkçe'ye), Alman İdeolojisi (İngilizce'den Türkçe'ye), Ne Yapmalı? Divê Çi Bê Kirin? V.İ.Lenin (İngilizce'den Kürtçe'ye), Marksist Öğreti, V.İ.Lenin (İngilizce'den Türkçe'ye), Marksîzm û Pirsgirêka Netawayî (Marksizm ve Ulusal Sorun) (İngilizce'den Kürtçe'ye), Devlet ve Devrim (İngilizce'den Türkçe'ye).Son söz ise Tonguç Ok’un: “İçeride veya dışarıda, her ne iş yapıyor olursanız olun, o işin gerektirdiği yetilerin yanında mutlaka moral gücünüzün de olması gerekir. Bize bu gücü veren Haziran direnişçilerine özellikle teşekkür etmek ve Ali İsmail Korkmaz’dan Berkin Elvan’a, yitirdiğimiz tüm o güzel insanları huzurunuzda saygıyla anmak isterim. Onlar bize, karamsarlığa kapılma hakkımız olmadığını öğrettiler.”
Mektup Adresi:
Tonguç Ok
Kocaeli 2 No’lu F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu / Kocaeli