Modern Kürtçe şiirin kurulmasında başat rol oynayan ve 20. yüzyıl Kürt edebiyatında önemli bir yere sahip olan Cegerxwîn’in kitapları yeniden derlendi.
Kürtlerin tarihinde en çok yazılı edebiyat ürünü bırakan şair ve edebiyatçı Cegerxwîn’in kaleme aldığı on kitap iki cilt olarak Lis Yayınları tarafından derlendi.
Lîs Yayınları şairin 10 kitabını iki ciltte toplayarak okurun ilgisine sundu. Kitapları bir araya getirmek, değişik baskıları karşılaştırmak, eksikleri ve yanlışları gidermek, Lîs Yayınları editörü Lal Laleş’in de dikkat çektiği gibi uzun zaman aldı. Kitapların editörlüğünü üstlenen Şivanê Dêrikî, önsözde kitabın hazırlanış sürecini anlatırken, çok sayıda ismin katkısından da söz ediyor ki bu bile iki cildin nasıl bir zahmetle hazırlandığını gösterir niteliktedir.
Kürt şiirinin öncüsü
Lîs Yayınları Genel Yayın Yönetmeni Lal Laleş, Kürtçe edebiyatın en önemli şairlerinden Cegerxwîn’in modern Kürtçe şiirin kurulmasında başat rol oynadığını belirtti.
Laleş, Cegerxwîn’in modern Kürt edebiyatının öncülerinden biri olduğuna dikkat çekerek, ‘’Cegerxwîn yenilikçi bir şairdir ve Kürtçe şiirin Arapçadan, Farsçadan, medrese dilinden kopmasını ve bu kopuşun gerçekleşmesi için çaba harcayan şahsiyetlerden biridir’’ dedi.
Gazete Duvar’ın haberine göre 2 ciltte toplanan Cegerxwîn’in kitapları Stockholm, Şam, Beyrut, İstanbul’den derlenerek hazırlandı
Lal Laleş, kitapların hazırlanma sürecinin 4 yıl sürdüğünü belirterek, ‘’Öykülerini uzun bir süre sonra biz Lîs Yayınları olarak Diyarbakır’da bastık. Daha önce değişik yerlerde yayımlanan kitapları derleyip toparlayarak, birbirleriyle karşılaştırarak, eksiklerini gidererek külliyatı yayına hazırladık’’ dedi.
Cegerxwîn’in şiirinde ses ve müzik
Laleş, daha önce basılan bazı kitaplarda eksik dizelerin yanı sıra şiirlerin birbirine karıştırıldığını da gördüklerini söyledi ve ekledi: ‘’Bazı kelimelerin yanlış yazıldığını, bazı isimlerin doğru kullanılmadığını gördük. Cegerxwîn’in şiirinde ses ve müzik çok önemlidir. Cegerxwîn’in şiirlerindeki müziğe özen gösterilmeden bazı kitapların yayınlandığını gördük. Dolayısıyla Cegerxwîn’in sesine denk gelecek ve doğru olan yazım biçimini bulmaya çalıştık. Bu da çok uzun bir zaman aldı. Bu kitapların yayına hazırlanması yaklaşık olarak 4 yılımızı aldı. Bütün baskılar bu işin uzmanlarına danışılarak gözden geçirildi, değerlendirildi ve sayısız yanlış düzeltildi. Sonunda 10 kitaptan oluşan külliyatı 2 cilt halinde hazırladık.’’
Türkçeye çeviri seçkisi
Laleş, Kürt şairi Cegerxwîn’in derli toplu Türkçeye çevrilmiş kitabı olmadığına dikkat çekerek, ‘’Bazı şiirleri Türkçeye çevrildi ve ‘Lenin Şafağı’ adıyla Türkiye’de yayımlandı. A. Bali’nin Avrupa’da çevirdiği bir seçki kitabı var. Derli toplu Türkçe’ye çevrilmiş bir Cegerxwin kitabından söz edemeyiz. İleriki bir zamanda Türkiye’deki önemli bir yayıneviyle Cegerxwîn’in şiirini yansıtan bir profil seçki kitap yapmayı düşünürüz. Böyle bir kitabı Türkçe yayın yapan bir yayınevinin yayınlamasını arzu ederiz’’ dedi.
KÜLTÜR SERVİSİ
Kurtuluş sosyalizmde
Cegerxwîn’in 1903 yılında Êlîh’e bağlı Kercews İlçesi Hesarê Beldesi’nde dünyaya geledi. Asıl adı Şehmus Hasan olan ünlü Cegerxwîn, 81 yıllık yaşamı boyunca birçok ülke görüp, birçok önemli esere de imzasını attı. 1946 yılında Qamişlo’ya geçen Cegerxwîn, burada aktif politikaya atıldı. Aynı yıl Civata Azadî û Yekîtiya Kurd (Özgürlük Meclisi ve Kürt Birliği) adlı siyasi yapılanmanın başına getirildi.
Suriye Komünist Partisi’ne üye olduğunda ise tarih 1948’i gösteriyordu. Altı yıl sonra Suriye Parlamentosu’na girebilmek için bu partiden mebus adaylığını ilan etmesine rağmen, bir yıl sonra yani 1957’de partisinden ayrılarak daha önce kurmuş olduğu Azadi örgütündeki kişilerle birlikte Suriye Kürt Demokrasi Partisi’ni kurdu.
Kurtuluşu sosyalizmde gören Cigerxwîn 1963 yılında siyasi düşüncelerinden ötürü Şam’da tutuklandı. 1973’e gelindiğinde ise Lübnan’a geçerek şiir derlemeleri olan Kîne Em?’i yayımladı. Stockholm’e geldiğinde 76 yaşına giren Cigerxwîn burada diğer eserlerini yayımlamaya başladı. 81 yaşında burada hayatını kaybeden şairin cenazesi daha sonra Qamişlo’da defnedildi.
Yazdığı binlerce sevda ve özgürlük şiirleriyle modern Kürt şiirinin öncüsü olan Cegerxwin’in anıları yurtdışında APEC yayınları tarafından ‘Jînenîgariya min’ adıyla yayınlandı. Cegerxwîn’in anılarını ise Türkiye’de Evrensel Yayınları “Hayat Hikayem” adı ile Türkçeleştirerek yayınladı.