Kanada, Avustralya ve Rusya’da oy verme işlemi 31 Temmuz-2 Ağustos; Bulgaristan ve Kazakistan’da 1-3 Ağustos arasında gerçekleştirilecek. Sandık kurulacak diğer ülkeler ve oy kullanma süreleri şöyle olacak: “Avusturya, Yunanistan, Cezayir, İngiltere, İsveç, Japonya, Katar, Kırgızistan, Macaristan ve Makedonya’da 2-3 Ağustos; Çin Halk Cumhuriyeti’nde 31 Temmuz; Birleşik Arap Emirlikleri’nde 2 Ağustos; Arnavutluk, Azerbaycan, Bahreyn, Bosna Hersek, Çek Cumhuriyeti, Finlandiya, Güney Afrika, Gürcistan, İran, İrlanda, İspanya, Kosova, Kuveyt, Mısır, Özbekistan, Polonya, Sudan, Tunus, Ukrayna, Umman, Ürdün ve Yeni Zelanda’da 3 Ağustos.”
Yurt dışındaki seçmenler, randevu aldığı ya da kendisi için belirlenen günde oy kullanamadığı takdirde 10 Ağustos’a kadar gümrük kapılarında oy verebilecek.
Propaganda yasakları
Seçim propagandası ve yasakları da bugün başlıyor. Buna göre, bugünden itibaren yazılı, sözlü ve görsel basın ve yayın araçları ile kamuoyu araştırmaları, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları yoluyla mini referandum gibi adlarla, adayın lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde yayın ve herhangi bir surette dağıtım yapılamayacak.
Oy verme gününü takip eden güne kadar şehir içi veya şehir dışında, toplu taşıma amacıyla kamu hizmetlerinde kullanılan hava, kara, deniz ve raylı sistem taşıtlarındaki reklam yerleri ve araçlarında propaganda içeren yayınlar yapılamayacak. Kural, toplu taşıma araçlarına tahsis edilmiş üstü kapalı duraklar ile yolcuların inip bindiği kapalı alanlarda da geçerli olacak.
Devlet yasağa uyar mı?
Devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve müesseseler, iktisadi devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları kurumlar ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde memur ve hizmetli olarak çalışanlar ilan dağıtamayacak.
Devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve kurumlar, iktisadi devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları kurumlar ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişilikleri, umumi menfaatlere hadim cemiyetler ve Bankacılık Kanunu’na tabi teşekküllerin, herhangi bir adayın lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyuna tesir etmek maksadıyla her türlü yayınlarda bulunmaları yasak olacak.
Kamu yararına çalışan dernek ve vakıflar, seçmenin oyunu etkileyebilecek girişimlerde bulunamayacak.
31 Temmuz Perşembe’den, ikinci oylamaya kalması halinde 15 Ağustos Cuma’dan itibaren oy verme gününü takip eden güne kadar, sayılan kurumlara ait kaynaklardan yapılan iş ve hizmetler dolayısıyla, törenler yapılması, nutuklar söylenmesi, demeçler verilmesi ve bunlar hakkında her türlü vasıtayla yayınlarda bulunulması yasak olacak.
Yurt içinde yapılacak seçim propaganda gezilerine, başbakan ve bakanlarla, milletvekilleri makam otomobilleri ve resmi hizmete tahsis edilen vasıtalarla katılamayacak. Bu maksatla yapılacak gezilerde, protokol icabı olan karşılama ve uğurlamalar ile törenlerin yapılamayacak ve resmi ziyafet verilemeyecek. Seçim propagandasıyla ilgili gezilere hiçbir memur katılamayacak.
Yanlış adres ve yönlendirmeler
Avrupa’da yaşayan Türkiye ve Kuzey Kürdistanlılar, cumhurbaşkanlığı seçimlerinde oy kullanabilmek için 9 Temmuz’a kadar konsolosluklarda adres güncellemesi işlemini gerçekleştirmiş; 21-25 Temmuz tarihleri arasındaysa oy verecekleri gün ve saatin belirlenmesi için randevu almıştı. Randevu alma işleminin bitmesi ardındansa Yüksek Seçim Kurulu (YSK), yurttaşların oy kullanacağı merkezleri ilan etti. Fakat YSK’nin internet sitesinden oy kullanacağı merkezi sorgulayan bazı yurttaşlar sürprizle karşılaştı. YSK, birçok yurttaşı oy kullanmaları için hayatlarında ikamet etmedikleri uzak bölgelere yönlendirdi.
Frankfurt’tan Berlin’e...
Mağduriyet yaşayan yurttaşlardan biri, Almanya’nın Frankfurt kentinde ikamet eden Aygül Atasoy. Seçimlerde Halkların ve Değişim Cumhurbaşkanı Adayı Selahattin Demirtaş’a oy vereceğini belirten Atasoy, bu amaçla 9 Temmuz öncesinde internetten kaydını kontrol ettiğini, sorun olmamasına rağmen yine de 7 Temmuz’da konsolosluğa giderek adres güncellemesi yaptırdığını aktardı. Atasoy, sonrasında yaşadıklarını şöyle anlattı: “Randevu almak için siteye girdiğimde yanlışlıkla karşılaştım. Oyumu Berlin’de kullanabileceğim yazıyordu. Konsolosluğa gittim, şikayetimi aktardım; bana YSK’nin telefon numarasını verdiler. Birkaç kişinin daha aynı şikayetle geldiğini, YSK’nin düzeltebileceğini söylediler. Bugün YSK’deki görevli bayanla konuştum. O da bana, ‘Hata oradaki konsolosluktan kaynaklanıyor’ dedi. İkisi de birbirini adres gösteriyor. Sonra bir de, ‘Almanya’da milyonlarca Türk var; siz de gidip 1 Temmuz’da adres güncellemesi yaptırsaydınız, geç gitmişsiniz’ dedi. Halbuki kendileri 9 Temmuz’a son tarih demesine rağmen ben 7 Temmuz’da gittim.”
Atasoy, ısrarları sonrasında “Düzeltilebilecekse düzeltilir” gibi yuvarlak cevaplar verilerek konunun geçiştirildiğini, halen sonuç alınamadığını belirterek, “Frankfurt’ta yaşıyorum. Berlin’e hayatımda bir kere, 2-3 saatliğine gittim; başka da hiç gitmedim” diye kaydetti.
Eşlere farklı adresler
Frankfurt’taki bir başka mağdur ise Servet Özkur. Almanya’ya yerleştiğinden bu yana Frankfurt’ta, aynı semtte oturan Özkur’a da oy kullanması için Berlin’e gitmesi söyleniyor. Eşine ise Frankfurt’taki oy kullanma merkezleri gösteriliyor. Görüşüne başvurduğumuz Özkur, “Bulunduğum semtten başka bir yerde ikamet etmedim. Berlin’i nerden çıkarıyorlar, anlamıyorum” dedi.
Hanau kentinden Süleyman Sürücü de bir başka mağdur. Sürücü, hayatında hiç gitmemesine rağmen Köln Başkonsolosluğu’na bağlı gösterilmiş ve oy kullanmak için Düsseldorf kentine gitmesi isteniyor. Hanau’dan Emine Kaya’dan ise hayatında hiç Berlin’de ikamet etmemesine rağmen Berlin’de oy kullanması isteniyor.
Osnabrück’te onlarca vaka
Bu tür durumların yoğun yaşandığı kentlerden biri de Osnabrück. Osnabrück Selahatin Demirtaş’ı Destekleme Komitesi üyesi Tahir Köçer, gazetemize, seçmenlere yardımcı olurken onlarca kez benzer durumla karşılaştıklarını, itirazlarından ise sonuç alamadıklarını aktardı. Köçer, iki örnek de verdi. 15 yıldır Osnabrück’te oturan İhmedin Yıldız’dan oy kullanmak için Essen’e, eşi Nezan Yıldız’dan ise Hannover’e gitmesi isteniyor. Aynı mağduriyeti, Halil Beyaz ve Rümiya Beyaz çifti de yaşıyor. Bugüne kadar bütün işlemlerini Hannover kentindeki Türkiye Konsolosluğu’ndan yapan ailelerin böyle farklı yerlere gönderilmesine kimse anlam veremiyor.
Wuppertal’dan Paris’e...
Almanya’nın Wuppertal kentinde yaşayan Lütfü Engin ise oy kullanmak için bilinmeyen bir nedenden dolayı Fransa’nın başkenti Paris’e yönlendirildi. Konsolosluğa hem şahsen hem de Selahattin Demirtaş’ı Destekleme Komitesi’yle birlikte başvuruda bulunan Engin’e, sorunu YSK’nin çözebileceği söylendi. Engin’in zorlukla ulaşabildiği Yüksek Seçim Kurulu yetkilileri ise, sorunun konsolosluktan kaynaklandığını iddia etti. Gazetemize bilgi veren Engin, oy kullanmasının kasıtlı olarak engellendiğini düşünüyor ve “İnadına Paris’e gidip oyumu kullanacağım” diyor.
Wuppertal’da yaşayan Yadin Çelik ve Harun Demirel de gazetemizin ulaşabildiği mağdurlardan ikisi. Çelik ve Demirel’e de hayatlarında hiç ikamet etmemelerine rağmen Berlin’de oy kullanmaları söyleniyor.
Kardeşlere farklı merkezler
Almanya’nın Essen kentinde ise aynı evde ikamet eden iki kardeş, Ciran Demiralp ile Nadir Demiralp, değişik kentlerdeki oy kullanma merkezlerine yönlendirildi. Nadir Demiralp’e Essen kentinde randevu verilirken Ciran Demiralp’ten ise hayatı boyunca resmi işlem yapmadığı Düsseldorf’a gitmesi istendi.
Konsolosluk: Yurttaş hatasıdır
Gazetemize gelen yoğun ihbar telefonları üzerine aradığımız Türkiye Cumhuriyeti Frankfurt Başkonsolosluğu Çağrı Merkezi görevlisi Cihan Demir, bu tür hataların yurttaşlardan kaynaklı olabileceğini savundu. Yurttaşların 9 Temmuz’a kadar adres güncellemesi yapması gerektiğini, gerekli biçimde yapmadıkları için sorun çıkmış olabileceğini kaydeden Demir, eşlerin farklı merkezlere yönlendirildiğini, 9 Temmuz öncesi başvuranların da aynı durumla karşılaştığını, birçok yurttaşın hayatlarında resmi işlem yapmadıkları merkezlere yönlendirildiğini hatırlatmamız üzerine ise “Bu konuda biz yetkili değiliz; Yüksek Seçim Kurulu’nu aramanız gerekiyor” dedi.
HABER MERKEZİ