Mîrazê na dewlete de, fikro nîjadperest esto. No fikro nîjadperest ra rêxistinê tarîy û faşîstî organîze benî. No zîhnîyet nêbedilîyo û yew sîstemo demokratîk awan nêbo; Ergenekon orte ra hewanîyo zî herinda Ergenekonî de, yewna rêxistino tarî awan beno. Bingeyê Dewleta Tirkîya, sentezê tirkîyey û îslamîyetê ser o awan bîyo. No sîstem; sewbîna miletan, sewbîna dînan û mezheban qebul nêkeno. Aye ra wexto ke no feraset nêbedilîyo, hukmat bibedilîyo zî tirkîya de, zaf yew çîy nêbedilîno. Ganî verê no zîhnîyet bibedilîyo.

Wezîrê Edaletî yê verî; Mahmût Esat Bozkûrt vano ke; “Tirk efendîyê nê welatî yo, ayê ke tirk nîyî, no welat de tena yew heqê înan esto; ay heq zî xizmetkarîyey û koleyî ya.” 

 Xora nîjadperestî Tirkîya; bi tayê vateyanê xo, fikr û zikrê xo aşkera kenî û vanê ke;

 “Werrekê min ke, ez tirk a.” 

 “Wa bîyayîşê min, xelata bîyayîşê tirkan bo”. 

 “Heme kes, dişmenê tirkan o.”

 “Dostê tirkan, reyna tirk o.”

 “Tirkîya ê tirkan a.”

 “Kam ke, bi yewna ziwanî perwerdeyî wazeno û xo tirk nêveyneno, wa welatê ma terk biko”

 “Yew milete, yew ziwan, yew bêraqe, yew welat” 

 “Yan hes bike, yan zî terk bike.”

 “Cîyakarî; welatê ma, bar kenê.”

 “Tirk asîl o û wayîrê kokî yo, eslê ey zî, gonîya ey de mewcûd o.”

 “Mileta tirkan yew miletêka pîl a.”

 “Her tirk, se leşker yeno dinya.”

 “Yew tirk, bedelî dinya yo.” Gelo bedelê yew tirkî bi çi tespît kerdo? Mêrat no çi tewir yew edalet o ke, “yew tirkî, bedelê dinya” de nawneno? 

Wekîla CHP ya verê Bîrgul Ayman Guler, Meclîsê Tirkîya de vat ke; “Şima nişnê nîjadperestîya kurdan, se şaristanîye û xoserîye bidê ma qebulkerdiş. Şima nişnê şarê tirkan û nîjadperestîya kurdan sey yewbînan, eynê qîymet de binawnê.”

Bulent Arinc zî vat ke; “Kurdkî ziwanê medenîyetî nîyo.” Xora yew wext mehkemeyanê Tirkîya; “Kurdkî yew ziwanêko nedîyar” name kerdnê. Wexto ke kê nê vatişan krîtîk bikî, na mana tira vejîna. Eke no ziwan, ziwanê medenîyetê nêbo, ziwanê wahşîyan o. Çekûya “wahşîyî”; manaya yabanîbîyayîş de hesibêna. Yanî kurdî wahşî yê, ziwanê înan zî ziwanê yabanîyan o. Wexto ke, nasnameyê kurdan înkar bikê, nêwazenê ke ziwanê înan zî name bikê. Wexto ke ziwan nedîyar bo, nasname zî nedîyar beno. 

Sîstemê (pergalê) Tirkîya, dibistanê yewin ra hetan zanîngeh, zîhnîyeto nîjadperest enjekte keno. Medya, ordûyê Tirkîya, heme sazîy ûdezgeyê înan nîjadperestîya înan rê xizmet kenê. 

No zîhnîyet ra tayê merdimi, xo rê wezfe vejenê, dewan bombardiman kenê, merdiman qetl kenê. Dewa Roboskî, dewa Zergelê bi no zîhnîyet bombardiman kerda û dewijê Roboskî û Zergelê qetl kerdê. Silopî de sîvîlan qetl kerdê. Tayê sîvîlî rojawan de kurdan lînc kenê. Tewr peynî de Agirî de, tîmê taybetî, yew înşaat ra karkeran bexçeyê qereqolî de, destanê înan bestenê û înan feknûr erd de derg kenê. Nê tîman ra yew polîs barreno û vano ke; ”Na dewlete sekerdo şima? Na dewlete hêzê xo şima nawnena.” Xorakerdiş û zîhnîyetê na dewlete, na manzara de bellî yo. Raşta ey, no tîmo polis, raşta-raşt heqîqeta dewleta Tirkîya temsil keno. Nê tîmanê taybetan eynê sey merdimanê DAIŞî, nê karkeran erd de derg kenê, sey DAIŞî heqeret înan kenê. Baş bi ke ha nê tîman, nê karkerî qetl nêkerdê. Çunku kurdî, zaf rayan bêsuc, bêgune qetl kerdê. 

Rasta ey no fikro nîjadperest zaf zirar dano şaranê Tirkîya ro. Hewce keno ke, no fikro nîjadperest hinê bibedilîyo. No welat de, kurdî, tirkî, rûmî, asûrî, sûryanî, erebî û mensûbê heme dînan, meheban, bîr û bawerîyan wa xo bêters îfade bikê.

Qeder Tayînkerdiş (selfdetermînatîon); belgeyanê peymananê yê Dewletanê Yewbîyeyan (BM), Konferansê Yewbîyayîya Asayîşê Ewropa (AGÎK) û Belgeyanê Ortaxîya Yewbîyayîya Ewropa de, se yew heqo ewrensel û normê huqûqê mîyannetewî qebul bîyo. Çi heyf ke, dewleta Tirkîya nê heqan hima zî qebul nêkena. Xora Tirkîya de, heme problemî, redkerdişê nê heqan ra yenî meydan. Asil taloke, no zîhnîyeto faşîzan de, limite yo. Hetan no zîhnîyet bibo aşîtî tike zor înşa bena.


MAMOSTE SILÊMAN



Rewş wina analiz bika


1-Kurdî; verra şono hinê nasnameyê xo rê wayîr vejînê. Şima vanê; “Ma bi birayeya îslamê meseleya kurdan çareser kenê. Labelê şima zî zanê ke, no vatiş zî tena vatiş de mendo. Çunku goreyê Dînî îslamê “Ti xo rê çi wazenê, ti ganî birayê xo yê muslumanê rî zî ay çîy biwazî.” Şima vanê; yew milet, yew ziwan, yew dîn, yew welat, yew bêraqe.” Şima temelê na Komare, tirkîtîye ser o viraşto. Şima yewna netew, yewna bîr û bawerî qebul nêkenê. Ez wazena ke ewta de, yewna çîy vaja; kurdî ke şima hetan eyro bi dînî îslamê xapînayî, verra şono, bawerîya înan bi şima nêmanena. Xora kurdan, weçînayîşê Hewtê Hezîrana 2015’î de, bi rayanê xo îradeyê xo resmen dîyar kerdo.

2- Na heme kes zano ke, na mesela bi oprasyonanî leşkerîyan û sîyasîyan çareser nêbena. Bi ceng û kiştiş, bi bombardiman mesela çareser nêbena. Hetta mesela verra şona, hina grift (gireya kore) bena. No dewr de, bi cezayê hepîsxaneyan, bi qanûnanê antîdemokratîkan, bi çuwaya zorî mesele çareser nêbena. 

3- Şima hetan eyro, ziwan û nasnameyê kurdan înkar kerdo, şima qet (tu) qîymet nêdawo înan. Şima kurdî; xizan, sefîl û perîşan vîyardayê. Şima fikr û zikrê înan qedexe kerdo. Hetta kurdo ke nasname û fikrê xo rê wayîr vejîyayo, şima xayîn hesibnayo. Şima kurdo îteatkar wazenê. Yanî şima xo rê qûl û kole wazenê. Şima zî zanê ke, no dewr de qûley û koletey nêbena. 

Esil problemî; no zîhnîyeto nîjadperest ra yeno meydan. Şaranê Tirkîya, no zîhnîyeto nîjadperest ra zaf zirar dîyo. Na mesela, ancax bi terazîyê edaletê û çerçeweyê demokrasî de çareser bena. Semedo ke Tirkîya de hinê gonîya ciwananê kurdan û tirkan billa nêbo, ganî verê vengê çekan bibirîyo. Ma zanê ke 10 maddeyan ser o yew mutabaqat virazîyabi. Şarê Tirkîya, se ra 80-90 wazenê ke meseleya kurdan bi diyalog û muzakereyan çareser bibo. Şarê Tirkîya, hinê şer nêwazenê. Gonî bi gonî pank nêbena.