Û netewî zî goreyê nê leze ra tayê tedbîran gênî. Nînan ra zî hetê ziwanî ra zaf tedbîran gênî. Hele teknolojî hende aver şîyo ke nê averşîyîşê xo reyde zaf çekuyî dekerdî ziwananê netewan û nênetewî zî xo nê çekuyan ra pawenî û gerek bikero herinda nê çekuyan çekuyanê neweyan virazenî. Yanî kamder dewlete hetê teknolojîyî xurt biba teknolojîyê xo ra pa çekuyanê xo zî îhraç kena. Ziwanî na hawa binê tesîrê çekuyanê teknolîjîyan de manenî. Netewî zî veng nêvindenî seba ke ziwanê xo bipawî vera nê gureyî têgêrenî. Netewê ke dewletbîyaye yî na hawa refleks danî. Ma ziwanê kurdî ser ro se kenî? Ma paweyê ke ziwanê ma bihelîyo, vînî bibo? Nê vayê teknolojîyî ra ma kurdî ziwanê xo nêpawî? Ma ver ra dî se keno wa bikero? Eke ma heyanê nika nêhelîyayî ma xo ver dayo, kamîya xo û kulturê xo pawito nika ra pey zî deraxê ziwanê xo berz bikerî. Sey seferberî wayîrê ziwanê xo bivejî. Dewletê netewîyan heme îmkanî destê înan de yî ê xo reyna hetê teknolojîyî ra xo binê tehdîtî de vînenî, ma senî binê tehdîtî de nêmanî. Gureyê ma goreyê gureyê înan hîna zaf zor o, ganî xebatê ma înan ra zafêr bo, hesasîyetê ma înan ra hîna zaf bo. Nê karan ra vêşêr eke ziwan bindestî de bo, nêeşko xo îfade bikero xora hetê teknolojîyî ra zî zaf darbe weno. La mecbûr o ke ziwan hem azad bo hem zî sewbîna tesîran ra xo bipawo.
Ma kurdî çendê ke wayîrê sazî û dezgeyan bibî eke nê sazî û dezgeyan de ziwanê to nêxebitîyo ti tam nêeşkenî bivajî nê sazîyê ma yî. Sazîyê to reng û boya xo reyde xo kifş kenî. Ka nê sazîyan ra boya kurdî nêyena. Çîyo muhîm o ke nê sazîyê destê ma de yî la kê nê sazîyan hetê ziwanî ra nêxebitnî kê kemanîya xişne anî raşte. Îmkanê ke destê ma de yî nê îmkanan reyde ma ziwanê xo ra wayîr nêvejîyî vayê teknolojîyî nê ziwanî birîndar keno, no ziwan birîn û rîşan xo de besteno. Ma hinî hende yew zemanî de yî ke no zeman hinî vengvindertiş qebûl nêkeno. Verê ziwanî fesal fesal vînî bîyinî, nika wina nîyo lezalez vînî benî. Vînîbîyayîşê înan ra zaf sebebî est î. Zordarîya netewan û lezîya teknolojîyi vînîbîyayîşê ziwanan ra sebebê sereke yî. Nê semedan ra ma rê vindertiş û temaşekerdiş qet nêbeno. Verê ganî ziwanê to bindestîye ra bireyîyo azad bibo peyra zî xo çekuyanê teknolojîyî ra xo dûrî bitepişîyo. Hayîya ma çin a ke teknolojî hende zirar dano ziwanî. Dewî verê hetê ziwanî ra xalis bî la nika wina nîyo, heme hacetê teknolojîyî dekewtî mîyanê dewan, vera vera dewî zî herimîyenî. Qule nêmenda ke teknolojî denêkewto. Heme ca zeft kerdo. Hetê asaneyî ra baş o la zirardayîşê ziwanî ra kê çi bivajî tay o. Semedo ke ziwanî ser ro hişmendîya dewijan çin a çi çekuyê xerîbî biyerê fektê înan vanî. Beno ke herinda a çekuye xeribe çekuya kurdî est a nêvanî, çekuya xerîbî vanî û xo rê xem nêkenî. Ma bizanî ke ma ziwanê xo reyde est î û no ziwan tena ê ma nîyo, ê şarê ma yo û ma pêro ganî wayîrê ziwanî bivejîyî. Ganî her kesî de hişmendî bibo. Ziwan mîletan pay ra tewîşeno, ziwan şoro mîlet nêmanena. Eslê reng û kulturî ziwan o.
Zerweş ESNAW