Labelê verba no waştişê heqdar a şarê kurd zî dewleta tirk bi nameyê ‘Qedexeya vejîyayişê kûçeyan’ Kurdistan de rewşa îstîsnayî şuxilna. Hemşaredarê Farqîn, Nisêbîn û Sûrî zî wezîfeyê ra ameyî girewtiş. Tewr peynî Cizîr de dewleta tirk 21 kurdî qetil kerd.


Persfektîfê pergalî

Îdareyê Xoser a DBPe zî waştişê şarî ya xorayîrberdişî hokeya îdareya xoser de girewt dest û mîyanê rojê 18 û 19’ê êlule Amed konferansek viraşt û konferansî ra hetê hemşaredaran de bi hezaran kesî beşdar bîyî. Nuştoxa rojnameya ma Mulkîye Bîrtane zî beşdarê konferansî bibî û xorayîrberdişê ser zî şîroveyê xo ard ziwan.

 Mulkîye Bîrtane vat ke xorayîrberdiş de her kes zaneno ke new stun estê, nînan ra yew zî perwerde ya. Perwerdeya ziwanê dayike zî heqê heme şaran o û wina vat: “Her kes mecbûr o ziwanê dayika xo de perwerdeyî bivîno. No semed ra stunê perwerdeyî de ma vajî domanê ma eke ziwanê xo rey ra perwerde bivînî, no dem cuyayişê xo de hîna serkewte benî. Mesela cuyayişê xo de, dorûver û keyeyê xo de ziwanê xo qalkerdiş, wendegehan de bi ziwanê xo perwerde girewtiş, beno semedê serkewtişê domanan. Ma perwerde tena semedê xo nê, semedê heme şaran wazenî, semedê pêroyê şarê Kurdistan û Tirkiyaye ra wazenê.”


Xeteya dewleta tirk

Mulkîye Bîrtane qalîkerdişê xo wina domna: “Ziwanê dayike heqê heme kesan o ke ziwanê xo reyde perwerde biwînî. Stunê perwerdeye peroyê şaranê Tirkiyaye, çerkez, laz, kurd, elewî û heme şaran ra lazim o. Yew perestî de yew ziwan, yew netew, yew dewlet, yew al waştiş reyde nêbeno, çimkî Tirkîyaye de 29 şar estê, na raştî zî ma nêvanî, bi xo îstatîstîkê dewleta tirke vanî.”

Bîrtane qalîkerdişê xo de bal ant ser ziwanan û vatişê xo wina peynî kerd: “Dewlet bi xo vana, 29 ziwanî no welatî de estî, no dem wa 29 netew ziwanê xo reyde perwerde bivînê. Xorayîrberdiş reyde ma heremê xo de xizmetê perwerde û weşî hîna weş danî û pêroyê stunan zî ma yew destî ra gênî. Ma vanê ke perwerde wa destpêk bo, heme ca de ma perwerde re dest pê kenê. No heq pêroyîna şaran o, ma zî heqê xo wazenê. Domanê ma, wa 5 zarawayê kurdî soranî, goranî, kurmancî, kirmanckî û behdînî reyde perwerde bigîrî. Domanê ma ke zarawayê înan kurmancî yo, labelê wexto ke kurmancî reyde tena perwerde bêro dayîş no demî ma zî kewenê xeteya dewleta tirk.” 


Heme zarawayan de perwerde

Bîrtane bal ant ser rewşa Kurdistano Vaşûr û aşkera kerd ke Kurdistano Vaşûr heremê soran de soranî perwerde esto, heremê behdînî de behdînî perwerde esto, la heremê soran de wendekarî tena 10 saet behdinî (kurmancî) perwerde gênî, heremê behdinan de zî wendekarî tena 10 saet soranî perwerde gênî û wina dewam kerd: “Ma Kurdistano Vakur de zî ona kenê. No heremî ke kurmancî yeno qalîkerdiş de perwerdeyê kurmancî, hetê kurmancî do ma dersê kirmanckî zî bidî. Heremê kirmancan de zî kirmanckî perwerde bêro dayîş û hetê kirmanckîyî do dersê kurmancî zî bêro dayîş.” 


Polîtîkayê perwerdeye

Bîrtane ciresna ke kreş, verdibistan, dibistana seretayî wendegeho mîyanên û lîse, zanîngeh de do perwerde kurdî reyde bêro dayîş. Ê zî seba nê astan hadreyeya xo kenî û wina peynî kerd: “Lazim o ke verdibistanî ra hetanî zanîngehî domanê kurdan ziwanê xo rêy ra perwerde bivînî. Şaredarî zî kreşan akenê la êdî şaredarî zî babeta perwerdeye de duştê xo berz bikerî. Eke yew ziwan nêbo ziwanê perwerdeyî, na netewe nêeşkeno bibo neteweyek û nêeşkeno ganî bimano. Wa heme malbatî  ziwanê xo ra hes bikerî.”


 NAVENDA XEBERAN