Kürt halkı, kültür geleneğini dengbêjlerin ezgileriyle geçmişten günümüze getirerek var etmeyi başardı. Birer masal gibi kuşaktan kuşağa aktarılan ezgiler, aynı zamanda Kürtlerin yazılmayan tarihini barındırmaktadır. Halk tarafından Zinet'a Koçer olarak tanınan kadın dengbêj Zinet Algan, Kürt halkının kültür ve sanatını yorumlayarak, dengbêjliğin Kürt halkının kültür ve sanat gerçeğini gözler önüne serdiğini belirtti. Bedlîs'in Tetwan ilçesinde 1986 yılında dünyaya gelen Algan, ailesinin Koçer olmasından kaynaklı Kürdistan'ın birçok ovasını ve yaylasını dolaşır. Türk devletinin savaş politikalarına maruz kalan Algan ailesiyle birlikte topraklarını terk ederek Êlîh'e göç etmek zorunda kalır. Çocukluğu boyunca babasının dengbêj ezgilerini dinleyen Algan, dengbêjlik kültürünü bu şekilde öğrenir. Algan, "Aile içinde düğün ve eğlenceler olduğu zaman çıkıp toplum içinde ezgiler söylüyordum" dedi.
Kadın dengbêjlik ilerledi
Göç etmeden önce bulundukları yaylarda otoriter erkekler yüzünden dengbêjlik yapma imkanı bulamadığını dile getiren Algan, Kürt özgürlük hareketinin mücadeleye başlamasıyla birlikte erkeğin otoriter zihniyetinin değişmeye başladığını ifade etti.
Köyde yaşadığı dönemlerde özellikle dengbêj Ayşe Şan'dan etkilendiğini dile getiren Algan, "Ezgileri bir anne ve kadının yürek yarası duygularıyla söylüyoruz. Ezgileri seslendirdiğimde çok duygulanıyorum. Dengbêjlik Kürt halkının kültür ve sanat gerçeğidir. Kürt halkı kültürünü dengbêjlik sanatıyla şeffaf bir şekilde gözler önüne sermiştir" dedi.
Eyşe Şan'ın takipçisi
Tüm zorluklara ve engellemelere rağmen dengbêj Algan, 2012 yılından bu yana Êlîh'de bulanan Dengbêj Evi'nde dengbêjlik yapıyor. Dengbêj arkadaşları tarafından Eyşe Şan'a benzetilen Algan, Eyşe Şan'ın mücadelesinden güç olarak takipçisi oluyor. Toplum içerisinde kadın dengbêjlerin birçok zorluk ve engellerle karşılaştığını dile getiren, tüm zorluklara rağmen kadın dengbêjlerin asla bu politikalara boyun eğmediğini ve her zaman bu direniş içerisinde olduğunu vurguladı.
Kobanê direnişine ezgi
Kobanê direnişine dikkat çeken Algan, YPG ve YPJ savaşçılarının olağanüstü direnişini selamlayacak bir ezgi yazdığını belirtti. "Bira Şere oy oy" adlı bir ezgi hazırladığını kaydeden Algan, ezgisinin dengbêjler tarafından büyük beğeni ile karşılandığını söyledi. Hazırladığı ezgiye ilişkin duygularını ifade eden Algan, "Kürt kültüründe destan ve masallar dengbêjler diliyle ezgilere dönüştürülerek tarih boyunca yaşatıldı. Kobanê'de tarihi bir destan yazılıyor. DAİŞ çeteleri Kobanê'ye saldırdı. Bu saldırılara karşı eşsiz bir direnişle karşılık veren Kobanê halkının mücadelesini ezgilerle yaşatacağız" diye belirtti.
HÜLYA OKALİN/DİHA/ÊLÎH