• Devlet ve iktidar dışı halklar ve topluluklar olarak krizi doğru tanımlar, kaynağını bilince çıkarabilir ve doğru yönetebilirsek daha ağır yıkımlara yol açmadan ön almamız mümkün.

DEMİR ÇELİK

Rusya’ya yakın içte milliyetçi, otoriter ve küreselleşmeye kapalı rejimler, 2000’li yıllarda ABD’nin farklı politikaları sonucu ya tasfiye edildiler ya da kaosa sürüklendi. ABD, hem Ortadoğu’da hem de dünyada kapitalizmin tarihsel ve yapısal krizini fırsat bilip kaos yaratma, oluşan kaosu yönetme stratejisi ile Irak, Suriye ve Libya’yı askeri düzeyde çökerterek, bölgede hakim güç oldu. Söz konusu otoriter, küreselleşmeye kapalı bu ülkeleri küresel emperyalist sisteme entegrasyona zorluyordu. Bu amaçla toplumsal dinamikleri harekete geçirmeye çalışarak, kendi dışındaki muhalefeti dolaylı yollardan destekleyerek, kendisine yedeklediği bölgesel güçlerle devletsiz halkları devreye koyarak kriz yaratıp kaosu yönetiyordu.

ABD, bir yandan BAAS rejimlerini tasfiye ederken, diğer yandan da kendi müttefikleri başta olmak üzere bölge devletlerine emperyalizmin yeni ihtiyaçlarını karşılayacak değişimleri dayattı. ABD, bir yandan kapalı ve kendisine mesafeli rejimleri tasfiye ederken, öte yandan da seçimli otoriter rejimler üzerinden kendisine meşruiyet sağlamaya çalışarak diktatörleri destekleyen imajından kurtulmaya çalıştı. Bu anlamda bir kısım stratejistlerin sıkça söylediğinin aksine, Ortadoğu’da kaybeden ABD olmadı, kaybeden bölge halkları oldu. Irak, Libya ve Suriye başta olmak üzere küresel sisteme entegrasyon sorunu yaşayan ülkelerde büyük yıkımlar yaşandı, toplumsal altüst oluşlar ise yaşanmaya devam ediyor.

Rusya'nın doktrini

ABD’nin bu stratejisine karşın Rusya’nın savaş doktrini ise kamuoyuna rağmen toplumsal dinamiklerin baskılanması stratejisiydi. ABD’ye karşı askeri kısıtlıklarını, İran ve Türkiye’yi yanına almaya çalışarak, kendi etki alanlarındaki rejimleri veya onların ardıllarına dayanarak pozisyon almaya çalıştı. Bu iki bölgesel gücün Kürtler ve Kürdistan karşıtı stratejileri ve hassasiyetlerinden yararlanarak, ABD karşısında yeni yayılma alanları elde etmeye baktı. 

Türkiye'nin atağı

Çok uzak olmayan dönemde emperyalistler arası çatışma ve çelişkilerden yararlanmak isteyen Türkiye, dışlandığını çok sonradan fark etti. Dâhil edilmediği Doğu Akdeniz Gaz Forumu’na alternatif oluşturma arayışına girişti. Doğu Akdeniz fosil yakıtlarının Yunanistan üzerinden Avrupa’ya taşınması anlaşması ile oluşan yalnızlığını, Libya hükümeti ile mutabakat imzalayarak gidermeye çalışıyor. Bu mutabakatla Akdeniz fosil yakıtlarının sevkiyatında rol çalmaya çalışan Türkiye, Suriye’de de HTŞ üzerinden Ortadoğu’daki hegemon güç olma iddiasını sürdürmeye bakıyor.  Karşı hegemon güç olan İsrail ve Suudi Arabistan da hamlelerini başka aktörler üzerinden yürütüyorlar.

III. Dünya Savaşı

Klasik savaşlardan farklı olarak III. Dünya Savaşı'nda ittifakların ve karşı güçlerin anlık değiştiği, ancak toplum kırımda, kadın kırımda, ekolojik ve kültürel kırımda egemen güçlerin hep ittifak içinde olduklarına tanıklık ettik. 

ABD ve Avrupa emperyalizminin Ukrayna’ya arka çıkmaları ile Rusya’nın Ortadoğu’dan çekilmek zorunda bırakılmasıyla Ortadoğu ABD-İngiltere eksenince yeniden şekillendirilmek istendi. Bu yeniden şekillendirmede vekalet savaşlarına yer olmadığının işaret fişeğini, 7 Ekim 2023’te İsrail-HAMAS savaşı ile vermiş oldular. III. Dünya Savaşı'nda yaşananlardan da görüleceği üzere; insan odaklı silahlı çatışma dinamiği yerine, askeri robotik savaşlara ve siber saldırılara bırakacak gibi. Star Wars filmlerindekine benzer İHA’lar havada, suda, hatta yeraltında ‘düşman’ı ortadan kaldırmanın teknolojisi devrededir. Egemenlikçi sistem daha çok hız, daha çok tempo ve daha çok mekan hakimiyeti için az maliyet, az risk ve çok kâr esasıyla hareket ediyor. Bu amaçla moleküler ve nano boyutta otonom robotik araçlar, dijital ve siber savaş araçları azami ölçüde kullanmaya bakıyor.

Bu temelde de önümüzdeki yıllarda eko-sistemin ve insanlığın karşılaşacakları tehlike ve risklere bakmada yarar vardır: 

Ekolojik kırım

Emperyalizm, doğayı tüketilmesi gereken meta olarak görüyor. Bunun sonucu küresel ısınmanın yol açtığı fırtınalar, tayfunlar, yağmurlar ve seller çoğalıyor, önüne geçilemiyor. Ağustos 2026’da Nepal’de yaşanan selde bin 500 kişinin hayatını kaybetmesi gibi. 

Siber saldırılar

İki hafta önce Avrupa başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde yaşanan teknolojik kilitlenme. Biyometrik saatler, bilezikler ve cep telefonlarıyla bizi 24 saat izlemek, biyolojik ve siber saldırılarla toplumda yönetilmeye rıza üretmeye bakıyorlar. Vücut ısımızı, kalp atışımızı ve nabzımızı, ruh sağlığımızı bu sayede kontrol altında tutarak, devlet ve iktidarın varlığına bizleri ikna etmeye çalışıyorlar. Bu teknolojik aygıt ve araçlar sayesinde devlet, daha biz hasta olduğumuzu bilmeden, o bilme hakkını kendinde bulacaktır. Nerede olduğumuzu, kimlerle ilişki içinde neler yaptığımızı; siyasal, sosyal ve kültürel aktivitelerimizi bilme hakkına sahip olacaktır. Dijital denetim sistemi ile siyasi görüşümüzü, farklı olay ve gelişmeler karşısındaki tepkimizi, sevinç ve kızgınlığımızı gözleyecek, ortadan kaldırmanın siyasal, askeri ve toplumsal tedbirlerine girişecektir. Mücadeleyi kırmaya çalışacak, dayanışmayı, ortaklaşma kültürünü öldürmeye bakacaklar. 

Gıdaya erişim

Küreselleşmenin neden olduğu çoraklaşma ve çölleşmenin artması, ciddi düzeyde gıda probleminin yaşanmasına yol açtı. Şu an bile milyonlarca insan temiz suya ve temel gıdaya erişemiyor.

Küresel savaş

Bölgesel düzeyde yaşanan savaşların, küresel düzeye sıçraması sonucu toplumsal kırımın yaşanma riski çok büyük. Rusya-Ukrayna ve ABD-İran savaşlarının küresel düzeye sıçraması halinde büyük siyasal, toplumsal ve ekokırımın yaşanacağı muhakkaktır.

Toplumsal çürüme

Devletli sistem, Covid salgınına benzer başka virüsler salarak, ya da DAİŞ gibi vahşi ve barbarlar üzerinden korku üreterek, kendisini ve güvenlik politikalarını olmazsa olmaz olarak bize dayayacaktır. İnsan toplumsallığında çaresizlik üreterek, direnişi ve mücadeleyi kıracak.

Eğer biz devlet ve iktidar dışı topluluklar ve halklar, krizi doğru tanımlar, kaynağını bilince çıkarabilir ve süreci doğru yönetebilirsek, kriz çok daha büyük ve daha ağır yıkımlara yol açmadan önlem almamız mümkün olur. Aksi durumda büyük ve ağır bir yıkım bizi bekliyor olacak.