Dünyanın önde gelen off-shore hizmetler firması Mossack Fonseca’ya ait gizli belge basına sızdırıldı. Sızdırılan belge sayısı Wikileaks’den da Snowden Belgeleri’nden da fazla. 11,5 milyon belgede elektronik posta adresleri, pasaport kayıtları ve çoğunluğu Panama'da bulunan 214 bin paravan şirkete ait bilgiler bulunuyor. 2.6 terabayt hacmindeki belgeler, Panama merkezli uluslararası firmanın 40 yıllık faaliyetlerinin gün gün dökümü ve müşterilere kara para aklama, yaptırımların arkasından dolaşma, mal varlıklarını saklama ve vergi kaçırmada nasıl hizmet sunulduğunu gösteriyor.
Türkiye'nin de sicili kabarık
Belgelerde Türkiye’den de 101 şirket olduğu görülüyor. Belgelerin sayısının ülke ülke görülebildiği haritaya göre, Türkiye’den bu 101 şirketin yanı sıra, 10 özel müşteri, 152 yararlanıcı ve 517 paydaşa ait dokümanlar da görülebilecek. Türkiye ile ilgili kısmın ne zaman yayınlanacağı henüz bilinmiyor. Ancak belgelerin Mayıs ayında tamamen kamuoyuna açıklanması bekleniyor.
72 siyasi lider de var
Listede olan 140 şirket bir siyasetçi ya da kamu görevlisiyle doğrudan ya da aileleri-yakınlarıyla bağlantılı. Müşteriler arasında eski ya da halen görevi başında 72 devlet başkanı ya da başbakan bulunuyor. Doğrudan veya yakınları-aileleri üzerinden anılan bazı liderler şunlar: Rusya Devlet Başkanı Vlidamir Putin, Pakistan Başbakanı Nawaz Şerif, Ukrayna Devlet Başkanı Petro Poroşenko, Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad, İzlanda Başbakanı Sigmundur David Gunnlaugsson, eski Libya Devlet Başkanı Muammer Kaddafi (öldü), eski Mısır devlet başkanı Hüsnü Mübarek (öldü), eski Irak başbakanı İyad Allavi.
Hepsi vergi kaçırmış
Aynı zamanda listede Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile İngiltere Başbakanı David Cameron'un akrabalarının adlarına da rastlanıyor. Belgelerde, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yakın çevresindeki kişilerin son yıllarda paravan şirketler üzerinden Rusya'dan iki milyar Dolar kaçırdıkları belirtiliyor. Ukrayna Devlet Başkanı Petro Poroşenko'nun Panama'daki paravan şirketi 2014 yılında devlet başkanlığına seçildikten iki ay sonra kurulmuş. İzlanda Başbakanı Sigmundur David Gunnlaugson 2009 sonlarına kadar şimdiki eşiyle birlikte, aralarında büyük İzlanda bankalarının tahvillerinin de bulunduğu finans portföyünü paravan bir şirket üzerinden işletmiş.
Panama belgelerinde adı geçenler arasında Beşar Esad'ın yaptırımlara tabi işadamı kuzeninin adı da geçiyor. Çok sayıda milyarder, profesyonel sporcu, sinema oyuncusu, silah tüccarı, casus ve dolandırıcı da vergi kaçırmak için Panama'da paravan şirket kurmuş. Boykot cezası alan UEFA Başkanı Michel Platini ve Dünya Futbol Federasyonları Birliği FİFA'nın etik komisyonu başkanı Juan Pedro Damiani ile Arjantinli futbol yıldızı Lionel Messi'nin de paravan şirketler üzerinden vergi kaçırdıkları anlaşılıyor.
İlk istifa çağrısı İzlanda’da
Belgelere dair ilk bilgilerden yola çıkılarak eksik mal beyanında bulunmakla suçlanan İzlanda Başbakanı Sigmundur Gunnlaugsson için istifa çağrıları başladı. Gunnlaugson "gizleyecek bir şeyi olmadığını" söylerken, muhalefet bu hafta meclise başbakan hakkında güvensizlik önergesi verileceğini duyurdu.
Cameron’un başı dertte
Britanya hükümeti de Panama merkezli şirkete evrakların bir kopyasını istedi, hükümet evrakları inceleyip olası bir vergi kaçakçılığına karşı harekete geçecek. Zira belgelerde Muhafazakar Parti’nin üst düzey yetkilileriyle birlikte Cameron’ın merhum babası Ian Cameron’un adı da geçiyor. Reuters ortaya çıkan belgelerin kamuoyunda sık sık vergi kaçakçılığı karşıtı konuşmalar yapan Başbakan David Cameron’ın başını ağrıtabileceğini aktardı. Diğer yandan Cameron’ın ofisi soruları yanıtsız bıraktı.
Rusya ve Ukrayna kabul etmedi
Rusya ise Putin'in yakın çevresinin kara para akladığı iddialarına tepki gösterdi. Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov, Panama belgelerinin iki sene içinde başkanlık seçimi için yarışacak Putin’i ‘yıpratmaya dönük dezenformasyon’ olduğunu savundu. Ukrayna’dan yapılan açıklamadaysa, sızan belgelerde Devlet Başkanı Petro Poroşenko’nun suç işlediğine dair belge olmadığı öne sürüldü.
Soruşturma dalga başladı
Dokümanlarda adı geçen bankaların aktif olduğu ülkelerden bazıları ise soruşturma başlatacaklarını açıkladı. Sızıntı üzerine ilk harekete geçen devlet ise Avustralya oldu. Vergi dairesi, belgelerde adı geçen 800’den fazla Avustralya vatandaşı hakkında vergi kaçırıp kaçırmadıklarını saptamak üzere inceleme başlatıldığını duyurdu. Ardından Britanya, Fransa, Avusturya, Avustralya, Hollanda, İsveç ve Norveç de araştırma başlattığını açıkladı. Belgelerle ilgili son soruşturma haberi de Hollanda’dan geldi. Ülkenin maliye bakanlığından yetkililer, vergi ofisinin vergi kaçakçılığıyla ilgili iddiaları aktif olarak araştıracaklarını söyledi. Mossack Fonseca Hollanda’daki ofisini beş yılın ardından geçtiğimiz ay kapatmıştı.
Panama yardım sözü verdi
Yasa dışı faaliyetlere sıfır tolerans gösterdiklerini duyuran Panama hükümeti ise skandalın aydınlatılmasına yardımcı olunacağını açıkladı.
Suçu ifşa etmek suçmuş!
Sektörünün en büyük dördüncü firması olarak bilinen Mossack Fonseca Panama merkezli ama 42 ülkede 600 kişilik bir ağı var. Bugüne kadar 300 bin müşteriye hizmet vermiş şirket Kıbrıs, Virgin Adaları, İsviçre gibi vergi cennetlerinde de faaliyet gösteriyor. Belgelerinin sızdırılması üzerine şirket yönetimi 40 yıldır sektörde bulunduklarını ve bugüne kadar en ufak bir suçlamayla karşı karşıya kalmadıklarını duyurdu. Oysa Mossack Fonssecka hakkında vergi kaçırmaya aracılık ettiği şüphesiyle daha önce Almanya'da soruşturma açılmıştı. Şirket müşterilerinin ifşa edilmesinin kanunlara aykırı olduğunu savundu.
İlk Alman gazeteye ulaştırıldı
Mossack Fonssecka'ya ait belgeler ilk olarak geçen yıl bu zamanlarda Alman gazetesi Süddeutsche Zeitung’a ulaştırıldı. Kimin sızdırdığı gizli tutuldu. Ancak gazete ile kaynak arasındaki ilk diyalog paylaşıldı. Kaynak "Neden yapıyorsunuz bunu?" sorusuna "Bu suçların açığa çıkmasını istiyorum" yanıtını vermiş.
307 gazeteci inceledi
Bu görüşmenin ardından gazete, belgeleri Washington'daki Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu’yla paylaştı. Konsorsiyum da belgeleri BBC, Guardian ve Le Monde gibi güvenilir gazete ve televizyonlara incelemeleri için gönderdi. Toplamda 78 ülkede çoğu gazete ve tv olmak üzere 107 medya kuruluşuyla paylaşılan belgeleri yaklaşık bir yıl boyunca 370 gazeteci doğrulatıp irdelemeye uğraştı (Türkiye’den yok). Belgeler önceki akşamdan itibaren ise yayımlandı.
HABER MERKEZİ