• Donald Trump'ın yaşadığı seçim yenilgisi, sanki yeni bir dönemin başlayabileceği izlenimi yarattı, ancak küresel sağ dalganın sona ermesi anlamına gelmiyor.

CAFER TAR

ABD Başkanı Donald Trump‘ın ara seçimlerde kendisinin de muhtemelen bu kadar kötü olacağını düşünmediği seçim sonuçları, yalnızca ABD'nin iç siyasetindeki güç ilişkilerini değil, uzunca bir süredir dünya barışını ciddi anlamda rahatsız eden sağ popülist dalgayı da tartışmaya açtı. Ayrıca epey bir süredir kitle desteğini kaybetmiş AKP ve Erdoğan‘ın da politik geleceği yeniden tartışılır hale geldi.

İktidarının ilk yıllarında gerekli kitle desteğiyle kendisini koltuğunda oldukça rahat hisseden Erdoğan, özellikle 7 Haziran 2015 seçimlerinden sonra bir daha asla aynı rahatlığı yaşayamadı. Artık seçmen çoğunluğundan bir daha aynı desteği alamayacağını anladı ve bunu Devlet Bahçeli büyük bir fırsata dönüştürdü.

Türkiye iç siyasetindeki dengeler, 7 Haziran‘dan sonra kalıcı bir değişim geçirdi. O günden sonra Türkiye‘deki düzen içi güç ilişkileri artık halktan alınan rıza üzerinden düzenlenmedi. Erdoğan ve Bahçeli, devletin bütün olanaklarını da arkalarına alarak Roma saraylarını aratmayacak entrikalarla iktidarda kalmayı başardı. İşin kötü tarafı, bunu artık Türkiye‘de neredeyse herkes biliyor ve normal karşılıyor.

Bu, bir ülkenin demokratik yaşamı için oldukça kötü bir şey, çünkü rıza üzerinden oluşmayan ve halk tarafından denetlenemeyen iktidarlar sürekli yozlaşmaya devam eder. Türkiye‘de yaşanan da tam olarak budur. Son günlerde “Fon Skandalı“ olarak bilinen ve neredeyse iktidar kanadının tamamını içine alan skandal, bu nedenle patlak verdi. Fatma Betül Sayan Kaya‘ın tutuklanması kimseyi yanıltmasın, bu asla bir son olmayacak. Yaşanan hadise ve konuşulan rakamlar, o kadar astronomik ki; insanlar artık bu kadar da olmaz, dedi. İnsanların bir gün sonrasından bile emin olamadıkları bir ülkede yaklaşık yarım asırdır devleti yöneten bir partinin genel başkan yardımcısı, nüfuzunu kullanarak birkaç milyarın üzerinde bir parayı kendi hesaplarına transfer ettirmiş.

Bu, artık gizlenir saklanır bir olay olmaktan çıkmıştı ve kamuoyunu teskin etmek için birini kurban etmek gerekiyordu. İşte o kurban “körün attığı taş“ misali Fatma Betül Sayan Kaya oldu. Bu, hiçbirimizi yanıltmamalı; bu türden yolsuzluklar bundan sonra da olmaya devam edecek, çünkü artık bireysel bir şey değil; yapısal bir soruna dönüştü. Bu tür rejimlerin doğası böyledir. Bunlar, kamusal denetimden hoşlanmazlar, oturdukları koltukların kendilerine ilahi bir güç tarafından verildiğini düşünürler ve halkı gerçekte hiç önemsemezler. Onlar için halk, idare edilip yanıltılması gereken bir insan kalabalığıdır.

Amerika‘da Donald Trump, Türkiye‘de Erdoğan ve daha birçok otoriter lider, kendilerini ve iktidarlarını kutsal bir durummuş gibi yaşama ve insanlarla da böyle ilişki kurma eğilimindeler. Dünyanın birçok bölgesinde başkasından nefret ve sürekli iç düşmanla iktidarını güçlendirmeye çalışan bu türden milliyetçi, popülist ve otoriter eğilimler, uzunca bir süredir güç kazanma eğilimine girmişti. ABD‘de Donald Trump‘ın yaşadığı seçim yenilgisi, sanki yeni bir dönemin başlayabileceği izlenimi yarattı, ancak Trump‘ın seçim yenilgisi küresel sağ dalganın sona ermesi anlamına gelmiyor. Henüz böyle bir yerde değiliz fakat bütün dünyada yeniden güçlü bir sol dalga pekâlâ mümkün. Fransa‘da gençlerin daha fazla adalet ve demokrasi talebi, bütün dünyada duyuldu ve kendine bir karşılık yarattı.

Geçenlerde Almanya‘da da gençler daha adil bir Almanya için sokaklara indi ve toplumun büyük çoğunluğu bu eylemleri haklı buldu. Uzunca bir süredir “köpeksiz köyde değneksiz gezen“ iktidarlar için yeni bir dönemin başlangıcı olabilecek bir gelişmedir. Bu türden olumlu gelişmeler devam etmeli ve Avrupa‘da yükselen sağ dalga kırılmalıdır.

İnsanlar uzunca bir süredir AfD‘nin iktidarının Almanya‘da artık kaçınılmaz olduğunu düşünmeye başlamıştı. Fransa‘da Ulusal Birlik ve İtalya‘da Giorgia Meloni hükümeti muhtemelen Trump‘ın seçim yenilgisinden olumsuz etkilenecekler. Elbette hiçbir şey yapmadan solun Avrupa‘da yeniden yükselişe geçeceğini düşünmek gerçekçi değil. ABD de dahil bu ülkelerin tamamında; her geçen gün daha fazla artan hayat pahalılığı, göç, günlük sorunlar karşısında devletin yetersiz kalması gibi sorunlar olduğu yerde duruyor. Bütün bu sorunların çözümü konusunda güçlü alternatifler oluşturulamazsa belki sağ dalga bir süre gerileyebilir fakat daha sonra yeniden güçlü bir biçimde geri döner.

Benzer bir pratiği Türkiye‘de yaşadık; Erdoğan her gerilediğinde muhalefet de aynı çapsızlıkla ona eşlik etti. Türkiye‘de yaşanan sosyal adaletsizlik, insanların artan gelecek kaygısı, yıllarca devam eden çatışmalar ve onun neden olduğu travmanın giderilmesi konusunda hiçbir alternatif geliştiremeyen, hiçbir şey yapmadan iktidar olmak isteyen muhalefet, her defasında Erdoğan‘ın ekmeğine yağ sürdü. Muhalefetin çapsızlığını fırsata dönüştüren Erdoğan ve ekibi, bütün sorunları orta yerde bırakarak, sağ popülist bir söyleme sarıldılar. İnsanların gündemi her defasında bilinçli olarak yoksulluk, yolsuzluk, eşitsizlik, antidemokratik uygulamalardan “milli birlik, güvenlik ve güçlü liderlik“ gibi manipülatif alanlara kaydırıldı.

Demokratik siyasetin gündemi, halkın gerçek sorunlarını çözmek olmalıdır. Barış ve Demokratik Toplum Süreci bunun için çok iyi başlangıçtır. Kürt halkının neredeyse tamamı bu süreci destekliyor; onlardan alınan güçle yeni, demokratik, doğa ile barışık gelişmiş bir ülke inşa etmek mümkündür.