M.S. 37-43 yılları arasında kurulan Süryani Patrikliği’nin ilk merkezi Antakya’da bulunuyor. 518 yılına kadar Antakya'da kalan Patriklik merkezi, daha sonra geçici olarak birçok yerlere ve manastırlara taşındı. 1293 yılında Mêrdîn’de bulunan Kırklar Kilisesi ve Deyrulzafaran Manastırı Patrikliğin merkezi haline gelirken, 1932 yılından sonra ise, Humus ve Şam’a alındı. Ve hala da Süryani Patrikliği’nin merkezi Şam’da bulunuyor.

Suriye’de son 3 yıldır yaşanan iç savaştan dolayı Süryaniler, Patriklerine gitmekte zorluk yaşıyor.

1932'den sonra Şam'a geçti
1293 yılından itibaren Patrikliğin merkezi olan Süryani Kırklar Kadim Kilisesi (esas adı Mor Behnam) Papazı Gabriel Akyüz, Patrikliğin merkezinin yeniden Mêrdîn'e taşınmasını istedi. Akyüz, şu bilgileri verdi: "1293 yılından itibaren kilisemiz patriklik merkezine dönüştü. Süryani Kilisesi’ni yöneten dini liderlerimiz dediğimiz patriklerimiz ilk sıralarda Antakya’da 518 yılına kadar görevlerini sürdürmüş, sonra değişik kiliselere, manastırlara yerleşmiş. 1293 yılından itibaren kilisemiz resmen patrikhane olmuştur ve 1932 yılına kadar görevini Mardin'de sürdürmüş. 1932'den sonra da Şam kentindedir. Şimdi savaş nedeniyle Lübnan da ikinci bir merkez olarak kullanılıyor. Burası ise, tekrar metropolit merkezine dönüş yaptı. Şu an burası metropolit kilisesi olarak Süryani Kilisesi statüsüne geçmektedir."

'Patrikhaneye dönüşsün'
Gabriel, Kırklar Kilisesi’nin tekrar Patrikhaneye dönüşmesini beklediklerini ifade ederek, "Gönül ister ki, patrikhanemiz tekrar eski evine dönsün. Çünkü memleketimize büyük bir faydası olacaktır. Özellikle son yıllarda turizm sektörü gelişmesiyle birlikte büyük bir katkısı olacaktır. Devlet, patrikhaneyi resmi bir kurum olarak kabul ederse, niçin gelmesin ki. İlk başta bu sürecin tamamlanması gerekir" diye belirtti.

Süryanilerin ziyaret merkezi olur
Gabriel, Kırklar Kilisesi’nin tekrar patrikhane olması durumunda yılda iki kez bütün metropolitlerin toplanma yeri olacağını dile getirerek, "Törenler olur, Süryaniler sürekli burayla irtibatlı olur. Yurt dışından gelecek Süryaniler hem burayı ziyaret etmiş olur, hem de sayıları da gittikçe artardı. Burası Süryaniler için önemli bir yere sahip olurdu" dedi.

Kırklar Kilisesi tarihi
Mor Behnam (Kırklar) Kilisesi 4'üncü yüzyılda yapıldı. Şar Mahallesi’ndedir. Kilisede üç giriş kapılı ince taş işçiliği ile işlenmiş mihrapları, 400 yıllık ahşap mihrap kapıları, 1500 yıllık kök boya ile baskı perdeleri, geniş avlusu içinde çan kulesi evi ve adeta dantel gibi işlenmiş taş oymacılığı örneklerinin yer aldığı divan mevcuttur. Bugün Mêrdîn Metropolitlik Kilisesidir. 

ANF/MÊRDÎN