Fas'ın Güney'indeki Atlas dağı eteklerindeki madenlerde şirketler milyonlarca euro kazanmasına rağmen bölge halkı sefalet içinde yaşıyor.
Yüksek Atlas’ın eteklerinde bir berberi köyünde aylardır, bir maden şirketine karşı direniş var. Köyün yakınındaki Afrika’nın en büyük gümüş madenlerinden biri bulunuyor ancak köylüler bundan faydalanamıyor. Bölgede ne hastane, ne yol ne de okul var. Köylüler, bu büyük hazinenin yanında “Taş Devri’nde yaşıyoruz” diyor.
İmiter köyüne 2 km uzaklıkta Kraliyet ailesine bağlı bir holdingin dolaylı denetiminde olan Managem grubunun bir şubesi olan Imiter Metalürji Şirketi (SMI), 1969 yılından bu yana maden ocağını işletiyor. SMI her yıl buradan 240 tondan fazla gümüş üretiyor.
Dağın zirvesinde oturma eylemi
Bu sömürüye karşı çıkan genç, kadın, çocuk ve yaşlı köylüler Ağustos ayından bu yana maden ocağı karşısındaki Ablan Dağı zirvesinde oturma eylemi yapıyorlar. Burada 2004 yılından bu yana maden ocağını besleyen su kuyuları var.
AFP’ye konuşan maden ocağı çalışanlarından köylü Moha Uberka, “Yaşadığımız sefaleti protesto etmek için bu kuyuların vanalarını kapattık. Etrafınıza bir bakın. Taş Devri’nde yaşıyoruz. Yedi aydır çocuklarımızla birlikte buradayız. Hastanemiz yok, yol yok, çocuklar için okul yok” dedi.
Köylüler sefalet içinde
Bölge milletvekili Ahmed Sadqi ise, “Köylüler bu madenden yararlanamıyor. Tüm bölgede tek bir hastane bile yok. En yakını İmiter’a 200 km uzaklıktaki Uarzazate’dedir” diye belirtti.
Halk yoksulluk içinde kırılırken, SMI şirketi 2010 yılında 74 milyon Euro'luk iş hacmine sahipti. Bir iç yazışmaya göre İmiter maden ocağı nedeniyle Fas, Afrika’da maden üreticilerinin başında yer alıyor.
Bu maden ocakları, yanı başındaki yoksulluğu çıplak bir şekilde gözler önüne sererken, sömürünün de boyutlarını açığa çıkarıyor. Köylüler, suyun yoğun bir şekilde maden işletimi için kullanılmasından ötürü yeraltı suyu seviyesinin de özellikle 2004’den bu yana kurumaya yüz tuttuğunu belirtiyor.
Uberka, “2004’ten bu yana kuyularımızdaki su kayda değer bir şekilde azaldı. Biz eski çağlardan beri küçük çiftçileriz ve bölgemiz yer altı zenginlikleriyle tanınmasına rağmen suyumuz yok” dedi.
AFP’ye göre Innovar araştırmalar bürosu tarafından İmiter köyü için hazırlanan bir dosyada bölgedeki su debisinin Haziran 2004 ile Ağustos 2005 arasında önemli bir düşüş yaşadığı belirtiliyor. Hajjam, kendilerinin yaptığı bir araştırmayı hatırlatarak, madden ocağı ile sulama sistemi arasında bir bağ olmadığını iddia ediyor ancak SMI sözkonusu araştırmanın sonuçlarını vermeyi de reddediyor.
Köylüler kararlı
Köylüler ayrıca suyun kullanım sonrası stok edilmesinde de güvenlik normlarına uyulmadığını belirtiyor. Köy nüfusuna kayıtlı öğrenci Ömer Mujan, “Geçen yıl bir ailenin, bu sudan içen koyunları telef oldu. SMI skandal yaşanmaması için aileyi tazmin etmek zorunda kaldı. Ablan Dağı zirvesinde eylemlerini sürdüren köylüler, kararlı odlularını ve kaybedecek bir şeyleri olmadığını ifade ediyor.
ANF/RABAT