Fransa Milli Kütüphanesinde 1812 yılında Mısır’ın başkenti Kahire’de yazılmış 14 Soranî ve 12 Hewramî el yazması bulundu. Fransa Milli Kütüphanesinde bulunan bu el yazmalarından bazıları Selahaddin Üniversitesindeki iki öğretim görevlisi tarafından kitaplaştırıldı. Dilşad Hîwa ve Sena Hesen, Fransız arşivlerinde buldukları el yazmalarının Kürtçe nesir tarihini değiştirdiklerini dile getiriyorlar. Fars dili ve edebiyatı bölümünde olan Dilşad Hîwa, “Bu el yazmaları Fransa Milli Kütüphanesinde 2019 yılında farkedildi. Yaklaşık 14 bin sayfa olan el yazmaları 26 cilt oluşuyor. Bunlardan 14 cilt Soranî, 12 cilt de Hawramî olarak kaleme alınmış. Daha çok Hewlêr ağzı ile yazılan Soranî metinlerde, Kurmancî, Hewramî, Kelorî kelimeleri de oldukça yaygın bir kullanıma sahip. O açıdan dil çok iyi kullanılmış” dedi.
Dilşad, bulunan tüm el yazmalarının hikayeler olduğunu ve tercüme edildiğini belirtti. İçeriğinde Binbir Gece Masalları, Kelile ve Dimne, Leyla ile Mecnun gibi Ortadoğu’ya özgü hikayeler barındırıyor. Bu 26 cilten sadece 5’i Soranî olarak Kürdistan Akademisi tarafından 500 adet basıldı.
Çevirmenlerin kim olduğu bilinmiyor
Dilşad Hîwa ve eşi Sena Hesen çalışmalarına göre el yazmaları, 1806 yılında Kahire’deki Fransız Konsolosu Jean-Louis Asselin de Cherville aracılığıyla hikayeler çevrildi ve tercümeleri 1812 yılında sona erdi. Metinleri Soranî ve Hewramî’ye kimin ya da kimlerin çevirdiği bilinmiyor.
Dilşad Hîwa çeviriye ilişkin olarak, “Bu çevirileri yapanların kim olduğu bilinmiyor. O dönem birçok mele ve din insanı El-Ezher üniversitesinde okuyor. Çeviriyi yapan bu öğrenciler de olabilir. Fakat onların isimlerine ilişkin herhangi bir şeye denk gelemedik” dedi. Henüz yayınlanmayan 21 cildin kaldığını belirten Dilşad Hîwa, 1806-1822 yılları arasında yazıldığı düşünülen el yazmalarını 2 yıl içinde basmayı planladıklarını kaydetti.
KÜLTÜR SERVİSİ