- Türkiye’de aralanan çözüm kapısının ardına kadar demokratik normlara ve özellikle de yerel demokrasiye açılması hayati önemdedir.
- Kürt sorununun çözümü, toplumsal barış ve demokrasi isteniyorsa zehir saçan ulusalcı Kemalist zihniyetin karantina altına alınması gerekiyor.
HÜSEYİN GEDİK
Rekor bir oyla kabul edilen 'çerçeve yasa', Kürt sorununun çözümüne sadece bir kapı aralama niteliğindeydi. Bu yüksek kabul oranıyla geçen yasa, aynı zamanda sorunun çözümüne toplumsal çoğunluğun onayı anlamına geliyor.
'Çerçeve yasa'dan beklentiler daha farklı ve çok daha yüksek düzeyde. Bütün toplumsal kesimlerde demokratik açılımlara, demokratik standartların gelişmesine duyulan ihtiyacın, bu yasanın geçmesinde belirleyici olduğunu gösteriyor. Yasa ile aralanan kapının nereye açıldığını veya nereye açılacağını yeterince öngörmezsek de sadece kapı aralığından umut yaratan ışık süzmesinin belirlenmesi bile değerlidir. Aralanan kapıdan süzülen ışık, Türkiye Cumhuriyeti’nin yarattığı ve başına bela ettiği büyük bir sorundan kurtulması anlamına geliyor. En azından temenniler bu yöndedir, çünkü toplumsal beklentiler kadar Türkiye’nin de en fazla ihtiyaç duyduğu bir kapı aralığıdır. Sorunların çözümüne dair duyulan iyimserlik ile karamsarlık, şimdilik at başı gitse de yakın gelecekte hangisinin galebe çalacağını daha net görmüş olacağız.
Görünen manzara
Güçlükle aralanan bu kapıdan Türkiye’ye bakıldığında, hiç de iç açıcı olmayan bir manzara görüyoruz. Talan edilmiş yeraltı ve yerüstü zenginlik kaynaklarıyla başta coğrafi manzara olmak üzere, sosyal, siyasal, kültürel, ekonomik ve adalet manzarasında da çok ciddi yapısal sorunlar göz önündedir. Üstelik kafa yapısı da oldukça sorunlu olan ciddi bir insan manzarası var. En fazla potansiyel tehlike saçan da bu kafa yapısıdır.
Ulusalcı Kemalistler
Kendisini ulusalcı Kemalist olarak konumlandıran sorunlu zihniyet, Türkiye’nin geleceği açısından en fazla tehlike saçan kesimdir. Sağda veya solda konumlanması fark etmeksizin, siyaset gıdasını Kemalizm’den almışsa Kürt karşıtlığında birleşiyor. Eğer Türkiye’de Kürt sorununun çözümü, toplumsal barış ve demokrasi isteniyorsa zehir saçan ulusalcı Kemalist zihniyetin karantina altına alınması gerekiyor.
Baro seçimlerinde meydan muharebesini kazanmışçasına nutuk atan İstanbul ve İzmir baro başkanları, hukuk adına hukuku ve adalet duygusunu katlettiler. Kürtleri bir kaşık suda boğacak kadar histerik bir şekilde Kürt inkarına dayanan anayasa savunması yaptılar.
'Türkiye'yi de Türk yaparlar
Değerli sanatçı Haluk Bilginer’in ‘Türkiye sineması’ telaffuzuna karşı çıkan zevatlar da oldu. Yakında, ‘Türkiye Cumhuriyeti’ tabirine karşı çıkıp ‘Türk Cumhuriyeti’ derlerse şaşırmamak gerekir. Bu kafa yapısı ve zihniyet şekillenmesi Türkiye açısından da sorunludur.
Türkiye’nin demokratikleşmesinin Kürt sorununun çözümüne bağlı olduğunu esas almayan siyasi partilerin tümü, halkı boş vaatlerle oyalamış olacaktır.
Cumhuriyet tanınmaz halde
Türkiye’de var olan siyasi yapının kendisini mutlaka yenilemesi gerekiyor. ‘Türkiye Cumhuriyeti Devleti’ tabirindeki ‘Cumhuriyet’ tanınmaz hale gelmiştir. Oldukça silik ve kadük kaldı. Cumhuriyet demeye bin şahit gerekir. Türkiye, ‘Monarşi'ye daha çok uyan bir yapılanmaya sahiptir. Bu nedenle gerçek anlamda modern bir 'Cumhuriyet' kurulacaksa demokrasi olmadan olmayacaktır.
Yerel demokrasi gelişmeden 'Cumhuriyet'in demokratikleşmesi mümkün değildir. İşte Türkiye’de olmayan da yerel demokrasidir. Cumhuriyetin özünden kopmuş Türkiye’de demokratik siyasete alan açılmadan yeni bir gelecek kurulamaz. ‘Biz Mustafa Kemal'in Askerleriyiz, Şehitler Ölmez Vatan Bölünmez, Cumhuriyet Kadınıyız, Cumhuriyet Çocuğuyuz’ gibi kuru sloganlar; Mehter Marşı-İzmir Marşı çığırmakla maalesef demokratik Cumhuriyet inşa edilemez.
Halkın sefaleti ve vurgun
Kapı aralığından görünen can yakıcı bir konu da her geçen gün toplumu açlık sınırının altına iten ekonomik manzaradır. Türkiye, vurgun yemiş bir ekonomiye sahiptir. Yoksullukla boğuşan halkın sefaleti de 'Fon'dan vurgun vuran devlet bürokrasisinin hâl-i pürmelali de ortadadır.
Demokrasi görünmüyor
Türkiye’nin bütün yapısal sorunlarının çözülmesi gerekirken habire katmerleşiyor. Küçük bir aralıktan görünen bu manzarayı değiştirecek tek çare demokrasidir. 'Çerçeve yasa' ile açılan kapı aralığında görünmeyen tek şey ise demokrasidir. İster genelde ister yerelde, var olmayan demokrasinin önünü açmak için hukuki ve yasal düzenlemelere ihtiyaç vardır.
Anayasal ve yasal beklentiler
Demokrasinin gelişmesi için sığındığımız tek liman olan anayasanın ve dolayısıyla hukukun, insan odaklı evrensel değerlere, toplumsal farklılıklara, etnik ve inanç kimliklerine eşit mesafede imkân tanımasıdır. Aidiyetlerin ve doğuştan gelen hakların, yasal güvencelere kavuşturulmasıdır. Demokrasiyi engelleyen anayasa kanunlarını ve hukuki düzenlemeleri ayıklayarak toplumun rahat nefes almasına uygun hale getirilmesidir.
Oysa ki mevcut hukuk ve yargı mekanizması, sopa işlevini görüyor. İktidar cenahı muhalefeti bastırmak, sindirmek ve dağıtmak için hukuku sopa gibi kullanarak, karşıtlarını mahkeme koridorlarında süründürüyor. Türkiye’yi çeyrek yüzyıla yakındır yöneten AKP’nin siyasi anlayışı da tükendi. Hal böyleyken beklenen anayasal değişim ve hukuki düzenlemeler, AKP iktidarının sorumluluğundadır. Hem Türkiye’nin hem de Türkiye’yi yöneten AKP iktidarının gelecekteki akıbeti de bir nevi Kürt sorununun çözümü ve demokrasinin gelişmesine bağlıdır. Bölgesel barışın sağlanması da Kürt halkının demokratik entegrasyonla eşit vatandaşlık kavramı üzerinden haklarının kabulüne dayanıyor.
Bütün bu gelişmeler İmralı’daki çözüm masasının kaderine bağlıdır. Türkiye’de aralanan çözüm kapısının, ardına kadar demokratik normlara ve özellikle de yerel demokrasiye açılması hayati önemdedir. Bu tarihi böyle okumayanlar, kaybetmekten kurtulamazlar.