İki Almanya’nın birleşmesinin üzerinden geçen 29 yıllık süreçte doğu ve batı eyaletleri arasındaki gelir uçurumu kapanamazken, emekliler dışındaki tüm gruplarda gelir adaletsizliği bir biçimde sürüyor.
3 Ekim 1990’da gerçekleşen birleşmeden bu yana her ne kadar Doğu-Batı arasında birçok alanda doğu eyaletleri aleyhine olan adaletsizlik belli oranda azalsa da halen farkın kapandığı söylenemez.
Berlin Duvarı’nın yıkıldığı 1989’dan bu yana geçen 30 yıllık süreçte doğu ve batı eyaletleri arasındaki gelir uçurumu tamamıyla kapatılmış değil. Federal İstatistik Dairesi (Destatis) verilerine göre, 2018’de doğu eyaletlerinde çalışan başına aylık brüt gelir ortalaması 2 bin 790 Euro iken, batı eyaletlerinde bu miktar 3 bin 390 Euro. Aradaki fark birleşmeden sonraki ilk yıl olan 1991’de yüzde 19 iken, 2018’de halen yüzde 16 ile oldukça yüksek.
Toplu sözleşmenin kapsamı dar
Hans-Böckler Vakfı tarafından yapılan bir araştırmaya göre ise, aynı tecrübeye sahip hemcinsler arasındaki maaş farkı yüzde 16,9. Ücretler arasındaki farkın en önemli nedeni olarak birçok sektörde toplu sözleşme müzakerelerinin azlığı gösteriliyor. Sektöriyel olarak toplu sözleşmelerle maaşların belirlendiği şirketlerde çalışma oranı batı eyaletlerinde yüzde 49 iken, doğuda bu oran yüzde 35’te kalıyor.
Doğu-Batı arasındaki en önemli dağılım adaletsizliği ise kendisini kişi başına milli gelirde gösteriyor. Batıdaki eyaletlerde 2018 itibariyle 42 bin 971 Euro olan kişi başına gayri safi milli hasıla, doğuda 32 bin 108 Euro olarak kayıtlara geçti. Bu ise, Doğu’daki kişi başı ortalama milli gelirin Batı’ya oranla yüzde 74 oranında kaldığı, yani dörtte birlik fark olduğu anlamına geliyor. Ancak bu oran 1991’de yüzde 41 ile büyük bir uçurumu ifade ediyordu.
İşsizlik oranı yüksek
İşsizlik oranlarındaki ciddi düşüşe rağmen de halen doğu eyaletlerinde batıya oranla önemi bir fark var. Batı eyaletlerinde işsizlik oranı yüzde 4,8 iken, doğuda bu oran halen yüzde 6,9’da.Almanya’da işsizlik sigortasından yararlanamadıkları için Hartz IV denilen asgari geçim yardımını alan bireylerin yarısına yakını 4 yıldan uzun bir süredir bu yardımı alıyor. 2018’de Batı eyaletlerinde Hartz IV kapsamına giren bireyler arasında en az 4 yıldır bu yardımı alanların oranı yüzde 45,7 idi. Bu oran doğu eyaletlerinde yüzde 55,2’deydi.
2018 yılı itibariyle Almanya’da yoksulluk oranının en yüksek olduğu eyaletler de, yüzde 17,5 ile doğudaydı. Batıda ise bu oran yüzde 15 olarak kayıtlara geçti. Burada dikkat çeken bir nokta ise, batıdaki yoksulluk oranının Angela Merkel’in başbakanlığa geldiği 2005 yılından bu yana 1,8 puan artarken, doğuda 3 puan kadar gerilemiş olması.
Emeklilikte fark düşük
Gelir adaletsizliğinin en düşük olduğu grupların başında ise, emekliler geliyor. Doğu eyaletlerindeki ortalama emekli maaşlarının batıya oranı yüzde 96,5 ve bu farkın 2024’e kadar eşitleneceği tahmin ediliyor.Yapılan araştırmaya göre Doğu Almanya’da yaşayan insanların yüzde 57’si kendisini ikinci sınıf vatandaş olarak kabul ederken, yüzde 38’inin, Batı ve Doğu Almanya’nın birleşmesini büyük başarı olarak gördüğü tespit edildi.
HABER MERKEZİ