Annesinden öğrendiği tandır yapımını Ceyhan’da sürdüren Hülya Toprak, elleri ile yoğurduğu çamurdan hem ekmek yiyor hem de kültürel bir tat olan tandır ekmeğinin pişirilmesine vesile oluyor.

Kürtlerin, Fasların, Arapların, Azerilerin genel kültürünü yansıtan tandır ekmeği veya nanê tenûrê, asırlardır insanların sofrasındaki yerini muhafaza ediyor.

Sanayi tipi fırınların gelişmesi, kent kültürünün kırsalda da etkili olmasıyla geçmişe oranla daha az üretilen tandır ekmeği, hem kokusu ve lezzetiyle hem de farklı görünümüyle diğer ekmek türlerinden daha imtiyazlı bir yere sahip.

Siirt Kurtalan’a bağlı köylerin devlet güçleri tarafından yakılması sonucu göç yollarına düşen Hülya Toprak ve ailesi, soluğu Çukurova’da, Ceyhan’da aldılar. 30 yıldır Adana’nın Ceyhan ilçesinde kendileri gibi Kürdistan’dan göç etmiş yüzlerce Kürt aile ile yeniden bir yaşam kurma çabasına giren Toprak ailesi, kültür ve geleneklerini geldikleri yerde sürdürdü. Annesinin köyde tandır yaptığını söyleyen Hülya Toprak, annesinden öğrendiği tandır yapımını bir meslek haline getirerek geçimini sağlıyor.

Bingöl, Muş, Ağrı ve Siirt taraflarında yapılan tandır modellerini yaptığını ifade eden Toprak, „Her bölgede farklılık gösterebiliyor tandırların şekilleri. Kimisi kısa oluyor, kimisi uzun. Kimisi oturarak pişiriyor kimisi de ayakta. Ceyhan’da bu şehirlerden insanlar daha yaygın olduğundan bu modelleri yapıyorum. Annemden Siirt’te yapılanları öğrendim. Buraya gelince diğer modelleri de izleyerek yapmaya başladım“ diye konuştu.

 

Şimdi tandır zamanı

Malzemelerin her tandır modelinde aynı olduğunu ifade eden Toprak, tuz, saman, toprak ve keçi kılları ile tandır hamurunun yoğrulduğunu anlattı: „Tandır yaparken hava da önemlidir. Çok sıcak olduğunda çamur tam kurumadan çatlar. Soğuk ve yağmurlu havalarda ise yavaş kurur bu defa da ekmeğe kum, toprak yapışabilir. Şu zamanlar tandır yapımı için en ideal zamanlar diyebiliriz. 1 tandırın yapımı ortalama 1 haftada tamamlanıyor. 3 gün kadar hamurunun yoğurulması sürer, sonra yavaş yavaş tandırın yapımına geçilir.“

 

Pişen her ekmek için dua

Kurumaya bırakılan tandırın günde 2 defa su ve taş ile dövülerek pürüzsüzleştirilmesi gerektiğini belirten Toprak, „Belki de en zor işlem budur. Bu dövme işini iyi yaparsan, pişen her ekmek için dua alırsın. Kötü yaparsan da ekmeğe yapışan her kum tanesinde beddua alırsın. Çok şükür şimdiye kadar kötü bir dönüş almadım. Ceyhan’da bu işi yapan 3 kadından biriyim. 150 liradan yapıyoruz tandırlarımızı. Bunu yapmaktan keyif duyuyorum“ dedi.

 

ANF/CEYHAN