9 yaşındaki Kim, bir napalm saldırısından sonra çıplak halde ve dehşet içinde koşuyor. Küçük Kim avaz avaz bağırıyordu: “Çok sıcak, çok sıcak”... İşte o anda gazeteci Nick Ut, fotoğraf makinesinin deklanşörüne basar. Vietnam Savaşı’nın simgesi haline gelen fotoğraf karesinde yer alan Kim şimdi 55 yaşında.  Savaşın yaraladığı çocuklara yaptığı yardımlardan dolayı ödülü Kim, Dresden Barış Ödülü’ne layık görüldü.

İSMET KAYHAN

1972 yılının 8 Haziran günü üç günden bu yana Cao Dai tapınağına sığınan Kim Phuc Phan Pi, bir haykırışla irkildi: Buradan çıkmamız lazım, burayı bombalayacaklar ve hepimiz öleceğiz.

Henüz 9 yaşındaki küçük Kim tapınağın çıkışına yakındı. Çevik bir hareketle kalabalığın arasından sıyrılıp koşmaya başladı. Henüz iki üç adım atmıştı ki tapınağın üstüne sarı ve mor dumanlar çıkaran bombaların düştüğünü gördü. Bir anda her şey alev topuna dönmüştü.

Üzerinde Vietnam köylülerinin giydiği pamuk elbiselerden vardı. Elbisesinin sol kolu ve sol paçası tutuşmuştu. Panikler ve üzerindeki elbisesini çıkarır. Vücudu yanıyordu. Yola çıkıp kardeşi ile koşmaya başladı.

Yolun biraz ilerisinde çatışmaları izleyen asker kıyafeti giymiş yabancı gazeteciler vardı. Kendilerine doğru gelen çocukları görünce gazeteciler onlara doğru koşmaya başladı. Bu sırada Küçük Kim avaz avaz bağırıyordu: “Çok sıcak, çok sıcak”...

Küçük Kim ona yaklaşınca

Bu gazetecilerden biri de Associated Press'in fotoğrafçısı Nick Ut'tu. Kim ona yaklaşınca fotoğraf makinesinin deklanşörüne bastı. Ve insanlığın hafızasından silinmeyecek bir anı ölümsüzleştirmiş oldu.

Henüz 21 yaşında genç bir gazeteci olan Ut, Kim'i arabasına alarak hastaneye götürdü. Kim'i orada bırakıp Saygon'daki AP bürosuna geçti.

Fotoğraflar banyo edildiğinde Ut, Kim'in fotoğrafını editörü Horst Faas'ın önüne koydu. O güne kadar AP'nin çıplaklığa karşı çok sert bir yayın politikası vardı. İkisi de bu fotoğrafın hem ajansın kurallarını hem de savaşın gidişatını değiştireceğini biliyordu.

Ünlü savaş foto muhabiri Horst Faas, Vietnam Savaşı'nın en yoğun olduğu dönemde AP'nin Saygon fotoğraf şefiydi.

Faas, Saygon'dayken savaşın korkunçluğunu yansıtan birçok fotoğrafı çekecek olan genç Vietnamlı foto muhabirlerini eğitmiş, onlara yol göstermişti. Vietnamlı muhabirlerin her gün çektikleri fotoğraflar dünyanın karşılıklı ateş arasında kalan insanların yaşadığı travmaları tüm dünyanın öğrenmesini sağladı.

Hastanede 13 ay

Birkaç gün sonra fotoğraf dünyanın dört bir tarafındaki gazetelerin birinci sayfasındaydı. Tüm dünya vücudu napalmden yanmış bu kızın görüntüleri karşısında şok olmuştu.

Kim'in hayatta olduğunu olay yerinde olan başka bir gazeteci Christopher Wain ortaya çıkaracaktı. Kim'in vücudundaki yanıklara ilk gördüğü zaman su döken Wain, onun yaralarının tedavisinin yapılabileceği tek hastane olan Saygon'daki Barsky birimine gönderilmesini sağladı.

Küçük Kim kendine geldiğinde hastanedeydi. Vücudunun yüzde 30'unda üçüncü derecede yanık vardı. Her sabah saat 8'de yanık derisi hemşireler tarafından temizleniyor ve ölü doku ayrılıyordu.

Kim 13 ay kaldı hastanede ve sonra köyüne döndü. Vietnam yönetimi savaştan sonra onun yabancı gazetecilerle görüşmesine izin verdi. Bu süreçte sayısız yayın organı Kim ile röportaj yaptı. Daha sonra Küba'da okudu. Bir Vietnamlıyla evlendi ve Kanada'’ya sığındı.

Dresden Barış Ödülü

Kim, şimdi 55 yaşında. Vietnam Savaşı sırasında çekilen Pulitzer Ödül'lü fotoğrafta yer alan Kim, Dresden Barış Ödülü'ne layık görüldü. Uzun yıllardır UNESCO'nun iyiniyet elçisi olan Kim'in UNESCO'ya desteği ve savaşın yaraladığı çocuklara yaptığı yardımlardan dolayı ödülü alacağı açıklandı.

2010 yılından bu yana verilen Dresden Barış Ödülü 10 bin euroluk bir para ödülünü içeriyor. Paranın, okullara, yetimhanelere ve tıbbi tesislere destek veren Kim Phuc'un vakfına gideceği belirtildi.

Kim, fotoğrafla ilgili Alman Haber Ajansı dpa'ya yaptığı açıklamada, "Yalnız kaldığımda, bakmamayı tercih ediyorum. Ancak benim barış için çalışmama olanak sağlıyor ve benim vizyonum da bu" diye konuştu.

Dresden Barış Ödülü'ne daha önce layık görülen isimler arasında Sovyetler Birliği lideri Mikhail Gorbachev ve Amerikalı insan hakları aktivisti Tommie Smith yer alıyor.

 

Savaşın kaderini değiştirdi

   

AP ajansı foto muhabirlerinden Eddie Adams’ın, Güney Vietnamlı General Nguyen Ngoc Loan’ın bir Vietkonglu subayı başından vurduğu sırada yakaladığı fotoğraf. Bu görüntü kamuoyunun Vietnam Savaşı hakkındaki görüşlerini değiştirecek ve General Loan’u ölünceye kadar rahatsız edecekti.

Savaş 30 yıl sürdü

 

1946 ile 1975 yılları arasında Vietnam'da süren savaşta 1,5 milyon Vietnamlı hayatını kaybetti. 60 bine yakın Amerikan askerinin öldüğü savaşta en 300 binden fazla asker de yaralandı.