Amed merkezli 4 Nisan 2009 tarihinde startı siyasi soykırım operasyonlarının ikinci dalgası 24 Aralık 2009 gerçekleşti. Bu dalgada; BDP’li seçilmişler, insan hakları savunucuları ve avukatların da bulunduğu 11’i belediye başkanı olmak üzere 80 Kürt siyasetçi gözaltına alındı. “KCK TM yöneticisi ve üyesi olmak” iddiasıyla Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’nın talimatıyla başlatılan operasyon Amed, Siirt, Hakkari, Dersim, Batman, Urfa, Şırnak, Van, Ankara, İstanbul ve İzmir’de gerçekleşti. Operasyon kapsamında gözaltına alınanlar hakkında herhangi bir somut delil bulunmazken, 2007 yılından itibaren toplanan ortam dinlemeleri, telefon tapeleri ve gizli tanık beyanları delil olarak sunuldu. Açılan soruşturmanın ardından dosyaya savcılık tarafından gizlilik kararı konuldu. Bu karara rağmen dosya hakkındaki bilgiler avukatlardan saklanırken, basına sızdırıldı.


Dicle ve 9 belediye başkanı
Operasyonun ardından 57 siyasetçi emniyet, savcılık ve nöbetçi mahkemelerde serbest bırakılırken, içerisinde Demokratik Toplum Kongresi (DTK) Eşbaşkanı Hatip Dicle ve 9 belediye başkanın da olduğu 23 kişi tutuklanarak, Diyarbakır D ve E Tipi Kapalı Cezaevi’ne gönderildi. Serbest bırakılanlar arasında Siirt Belediye Başkanı Selim Sadak, Çınar Belediye Başkanı Ahmet Cengiz, Bağlar Belediye Başkanı Yüksel Baran da yer alıyordu.
Operasyon, hafızalarda bir fotoğraf karesi ile yer edindi. Bütün seçilmişlerin ellerindeki plastik kelepçelerle tek sıra halinde dizildiği fotoğraf karesi büyük tepki topladı. Bu fotoğraf karesi bugün dahi hafızalardaki tazeliğini koruyor.

7 bin 578 sayfalık iddianame
4 Nisan ve 24 Aralık’ta gerçekleşen iki ayrı operasyona ilişkin Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’nca hazırlanan 7 bin 578 sayfalık iddianamede, toplamda 175 kişi için TCK’nin “Devletin birliğini ve bütünlüğünü bozma”, “Örgüt üyesi ve yöneticisi olma”, “Örgüte yardım etme” suçlarından 15 yıl ile ağırlaştırılmış müebbet arasında değişen hapis cezaları istendi. Bu kapsamlı duruşma için salon bulunmadığından Diyarbakır Adliyesi’nde yeni bir salon yapıldı. Salon, Türkiye’de bulunan 2’nci büyük salon oluyor.

97’si tutuklu 175 kişi
Kamuoyunda “KCK ana davası” olarak bilinen dava kapsamında yargılanan 97’si tutuklu 175 Kürt siyasetçinin duruşması Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 18 Ekim 2010 tarihinde görülmeye başladı. Kamuoyunda büyük tepki toplayan rehin politikasını kınamak için davanın ilk günü Diyarbakır Adliyesi önüne toplanan on binlerce kişi, tutsakların serbest bırakılmasını istedi. Kürtler, geçen 4 yıl içinde adliye önünde defalarca eylem yaparak tepkisini dile getirdi. Adliye önündeki eylemler birçok kez davanın ertelenmesine bahane oldu.

Anadilde savunma için direndiler
Kürt siyasetçilerin anadilde savunma talebi mahkeme heyeti tarafından kabul edilmediği için dava tıkanma noktasına geldi. Çoğu duruşmada avukatlar kendilerinin ve müvekkillerinin savunma haklarının elinden alındığı ve adil yargılama söz konusu olmadığı gerekçesi ile duruşma salonunu terk etti. Kürtçe savunma için direnen siyasetçiler için Adalet Bakanlığı düzenleme yapmak zorunda kaldı ve tercümanlar eşliğinde anadilde savunmanın önü açıldı. 2011 yılında önü açılan anadilde savunmanın ardından rehin Kürt siyasetçiler savunma yapmaya başladı. Üç yıldır devam eden duruşmalarda 25 kişi henüz savunmasını yapamadı.

3 milletvekili, 6 belediye başkanı
“KCK anadavası” kapsamında 12 Haziran 2012 Genel Seçimleri’nde Amed Bağımsız Milletvekili seçilen ve milletvekilliği düşürülen Hatip Dicle, BDP Şırnak Milletvekili Selma Irmak, Van Bağımsız Milletvekili Kemal Aktaş ile 6 belediye başkanı ile onlarca seçilmiş halen tutuklu yargılanıyor.

60’ıncı duruşma 13 Ocak’ta
Dava kapsamında yargılananlardan içerisinde BDP Diyarbakır Başkanı Fırat Anlı ve Kızıltepe Belediye Başkanı Ferhan Türk’ün de içinde bulunduğu 10 tutsak, 19 Şubat günü tahliye edildi. 16 Eylül-11 Ekim tarihleri arasında görülen 59’uncu duruşmanın son oturumunda savcı 4 kişi hakkında tahliye talebinde bulunurken, mahkeme heyeti tüm tutsakların tutukluluk halinin yönünde karar verdi. Davanın 60’ıncı duruşması 13 Ocak 2014 tarihinde başlayacak. 



AYM kararı Kürde uygulanmıyor
Kürt siyasetçilerin tutuklulukları 5. yılına girerken, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) CHP’li Mustafa Balbay hakkında verdiği “uzun tutukluluk” kararının konu Kürt siyasetçiler olunca uygulanmaması ise tepki topluyor.
24 Aralık 2009 tarihinin “Kürdistan” tarihinde unutulmayacak günlerden biri olduğunu belirten BDP Eşbaşkan Yardımcısı Meral Danış Beştaş, “Arkadaşlarımız o günden bu güne özgürlüklerinden yoksunlar. Kürdistan’da o kadar çok tarih var ki unutulmayacak, 24 Aralık’ta o tarihlerden bir tanesi. Son bir haftadır Türkiye’de yaşananlar göstermiştir ki bize karşı yapılan operasyonların yargı ile bir alakası yok” dedi.

Kimler tutuklu?
Dava kapsamında rehin tutulan siyasetçilerden bazıları şöyle: Vekilliği YSK kararıyla düşürülen Amed Milletvekili Hatip Dicle, BDP Şırnak Milletvekili Selma Irmak, Van Bağımsız Milletvekili Kemal Aktaş, İHD Genel Başkan Yardımcısı ve Diyarbakır Şube Başkanı Muharrem Erbey, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Ali Şimşek, Batman Belediye Başkanı Necdet Atalay, Cizre Belediye Başkanı Aydın Budak, Kayapınar Belediye Başkanı Zülküf Karatekin, Suruç Belediye Başkanı Ethem Şahin, Viranşehir Belediye Başkanı Leyla Güven, Derik Belediye Başkanı Çağlar Demirel.



YASİN KOBULAN/DİHA/AMED