Okurlarınızı selamlıyorum. Benim bir sorum var cevaplarsanız sevinirim: Bundan 5 yıl önce evlendiğim kocamla son dönemlerde geçinemiyorum. Çocuklarımın üzelmesini istemediğim için, şimdilik boşanmayı düşünmüyorum. Ama nereye kadar dayanırım bilemiyorum. Şayet boşanırsam, boşanmadan sonra iki çocuğumun velayetini bana verilir mi? ( G. A. / Almanya).
***
Sayın okurumuz, gerek Almanya’da veya gerekse ülkede olsun, toplumumuzda büyük değişimler yaşanmakatadır. Bundan dolayı bilinen klasik aile çizgiside hızla değişmektedir.  Bireysel kaygılar, mesleğinde kariyer yapma, anne-baba faktörü gibi sayabileceğimiz sayısız etkenden dolayı evlilikler ne yazık ki günümüzde uzun süreli olamamaktır.
Burada önemli olan, işte sizinde sözünü ettiğiniz boşanmadan sonraki durumdur. Hepimiz biliyıruz ki, boşanmaların en ağır bedelini çocuklar ödemektedir. Çocukların boşanmadan az etkilenmelerini sağlamak eşlerin ellindedir. Örneğin eşler boşanmadan sonra anlaşmalı olarak velayet haklarını kendi aralarında karara bağlarlarsa, çocuklarına büyük bir iyilik yapmış olurlar. Böylelikle onları aile içi çatışmalara ortak etmeden korumak kısmen de olsa mümkün olabilir.  
Genel olarak belirtmek gerekirse: Velayet hakkı ile küçüklerin ana ve babalarınca ortaklaşa kullanılan eğitim, nerde bulunmalarını belirleme, gözetme ile bakım konularında hak ve görevlerini içeriri. Velayet hakkı ortak olduğu gibi tek başınada kullanılabilir. Bu hakkın nasıl kullanılacağına, eşlerin sahip oldukları vatandaşlık durumlarından bağımsız olarak, onların halı hazırda yaşadıkları ülkenin yasaları geçerlidir. Bu durumda okurumuzun Almanya’da yaşıyor olması nedeniyle geçerli olan Alman yasalarıdır. Türkiye vatandaşı olsanız dahi velayet hakkı ile ilgili Almanya’da yaşayanlar için Almanya yasaları esas alınır. 
Ayrılık süresinde velayet hakkı
Almanya’da boşanma başvuruları hemen sonuçlanmamaktadır. İlgili mahkeme taraflara tekrar barışma süresi olarak bir sene süre verir ki, buna ayrılık süreside denir. Bu süre içerisinde velayet hakkı ortaklaşa olarak anne ve babaya aittir. Mahkeme, tarafların bir dilekçesi bulunmadığı sürece bu konu ile ilgili bir karar verme yetkisine sahip değildir. Ancak eşlerin Avukatları boşanma davasında sadece mahkemeye tarafların velayet hakkı konusunda hemfikir olduklarını beyan etmek zorundadırlar. Şayet taraflar hemfikir değiller ise velayet hakkını tek kendisine isteyen taraf bunu bir dilekçe ile mahkemenin kararlaştırmasını istemelidir. Karşı taraf bunu kabul etmezse, mahkeme şu kriterler esasında karar vermek zorundadır:
- Çocuğun çıkarlarını hangi taraf daha iyi koruyabilecek durumdadır? 
- Çocuk kimin yanında sağlıklı ve süreklili bir gelişmeye sahip olacaktır?
- Çocuk hangi tarafa daha sağlıklı duygusal bağlara sahiptir? 
- Kardeşleri ile çocuk hangi tarafla yaşadığı zaman iyi ilişkiler geliştirebilecektir?
Eşlerin yaşadıkları yerlerdeki görevli Gençlik Dairesinin (Jugendamt’ın) raporu hangi tarafı bu çıkarları sağlamakta daha uygun görüyorsa, velayet hakkı mahkeme tarafından ona verilecektir. Ek olarak gerektiği hallerde psikolojik bilirkişi raporları da alınabilir.
Alman Çocuk Hakları Reform Yasası , çocuğun kendi avukatının olabilmesini (Anwalt des Kindes) öngörmektedir. Buna göre bir tarafın dilekçesi üzerine mahkeme çocuğa bir avukat tayin eder. Çocuğun avukatı taraflardan bağımsız olarak çocuğun çıkarlarını savunur. Ayırca Velayet hakkının bir tarafa verilmesinde çocuğun isteği de önemlidir. Mahkeme çocuklara kimin yanında kalmak istediğini sorabilir. Hakimler bu konuda çocuğun bir tarafın etkisi altında yanıt verdiğini tespit etmek için yeterlice tecrübe sahibidirler. Çocukların tercihi hakim için net değilse, bunu tespit etmek için bilirkişi raporu hazırlattırabilir. Bu tür raporlar 4 -14 yaş arasındaki çocuklarla ilgili hazırlanır.
Taraflar çocuğun kimin yanında kalması konusunda anlaşamadıkları durumda velayet hakkını tek tarafa vermek şart değildir. Velayet hakkı yukarıda belirttiğimiz gibi, çocuğun nerde kalacağını belirleme hakkı, eğitim hakkı vs gibi hak ve sorumluluklardan oluşmaktadır. Bunlar tümünü talep etmeden tek tek istenebilir.

YEK-KOM Beratungsstelle/
Adres: Graf Adolf Str.
70a,40210 Düsseldorf
hukukyardim@gmx.net
Tel: 0211 830 29 25