Birleşmiş Milletler (BM) ve Arap Birliği’nin Suriye Temsilcisi olan Kofi Annan, Suriye için hazırladığı yeni planı açıkladı. Annan, daha önce hazırladığı plana ek olarak muhaliflerle iktidardaki güçlerden oluşan bir geçiş hükümeti kurulmasını önerdi. Annan’ın önerisi kabul gördü. Ancak planın hayata geçmesi konusunda birçok çekinceler var. ABD’nin geçiş hükümeti ‘Esad’sız olsun’ istiyor ancak Rusya da buna karşı çıkıyor. Türkiye destekli muhalifler ise ABD’nin isteğini dillendiriyor.
BM’nin Suriye Özel Temsilci Kofi Annan, Suriye’de 16 aydır akan kanın durması için daha önce hazırladığı planı güncelleştirdi. Ancak yeni plan ne muhalifleri ne de rejimi memnun etti. Tarafları bir noktada buluşturmayan Annan’ın bu planı da sadece masa üzerinde duracak gibi görünüyor.
Annan planı önceki gün, Cenevre’deki BM’nin merkez binasında BM Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri İngiltere, ABD, Rusya, Çin ve Fransa’nın yanı sıra Irak, Kuveyt, Katar dışişleri bakanları ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Yüksek Temsilcisi ile BM Genel Sekreteri’nin katıldığı uluslarası güçlerden oluşan Eylem Grubu’nun düzenlediği Suriye konulu toplantısında açıkladı. 1,5 saat süren toplantıda taraflar arasında sert tartışmalar yaşandı ancak bir geçiş hükümetinin kurulması konusunda toplantıdakiler hemfikir oldu. Ancak bu geçiş hükümetinin nasıl ve kimlerden oluşacağı konusunda herhangi bir açıklama yapılmadı. Toplantıdan sonra Annan tarafından yapılan açıklamada, toplantıya katılan ülkelerin geçiş hükümeti kurulması konusunda uzlaştıkları açıklandı. Annan toplantıda nisan ayında kabul edilen planın da tekrar hayata geçmesi konusunda fikir birliğine vardıklarını da söyledi.
Annan: Zor olacak
Annan’ın dediğine göre geçiş hükümeti, mevcut yönetim ile muhalif grupların ortak paydada buluşması sonucu kurulacak. „Suriye’nin geleceğini Suriyeliler verecek“ diyen Annan, her kesimin ulusal diyalog sürecinde yer alması gerektiğini söyledi. Annan’ın açıkladığı ‘geçiş süreci’ oldukça belirsiz. Zira geçiş hükümetinin kimin başkanlığında kurulacağı ve hangi tarafların katılacağı açıkça net değil.
Annan da geçiş sürecinin kolay olmayacağının farkında. Bütün tarafları alınan kararlara uymaya ve şiddetten kaçınarak görüşmelere odaklanmaya çağıran Annan, „Onları masaya getirmek ve onları konuşmanın zamanının geldiğine ikna etmek kolay olmayacak. Fakat bu gerçekleşecek“ şeklinde konuştu.
ABD: Esad gitmeli
Ancak Kofi Annan’ın önce ikna etmesi gereken taraflar var. Çünkü herkes geçiş sürecini kendisine görev yorumluyor. Bunlar da muhaliflere açıktan destek veren ve başını Türkiye, ABD’nin çektiği grup diğer taraftan da bölgedeki çıkarları uğruna Esad’a destek veren Rusya, Çin ve İran. Zira bu ülkeler, Suriye’de kendi isteklerinin yerine getirilmesi gerekiyor.
Zirve sonrasında açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, geçiş hükümetinin Esad’sız kurulmasını istediklerini söyledi. Esad’ın geçiş hükümetinde yer almasına izin vermeyeceklerini söyleyen Clinton, Esad’ın gitmesini istemeyen Rusya’yı hedef alarak, bundan sonra Suriye’de akacak kandan Moskova yönetiminin de sorumlu olduğunu savundu.
Daha önce Esad’ı desteklemediklerini sadece Suriye’de kanın durmasını istediklerini söyleyen Rusya da, geçiş sürecini „Esad’ı dışlamıyor“ olarak yorumladı. Toplantıya katılan Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, geçiş sürecinde Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın görevini bırakması gerektiğini savundu ve „Suriye halkına, herhangi bir geçiş süreci biçimini empoze etme girişiminin bulunmadığını“ söyledi.
Fransa müdahele istiyor
Diğer yandan ABD’nin yanında yer alan Türkiye ise geçiş sürecine ihtiyatlı yaklaştı. Türkiye’de örgütlenen ve bu ülke tarafından askeri ve siyasi destek alan muhalifler de, geçiş sürecini ‘zaman kaybı’ olarak niteledi.
ABD ile Libya’ya saldıran Fransa da Esad’ın gitmesinden yana. Geçiş hükümetinin hayata geçmenin tek şartı Esad’ın gitmesi olduğunu söyleyen Fransa Dışişleri Bakanı Laurent Fabius, „Muhalefet hiçbir zaman Esad’ın kalmasını kabul etmez. Bu da Esad’ın gitmesi anlamına geliyor“ dedi.
Fabius, Esad’ın gitmemesi halinde askeri seçeneğe başvurulması için BM Güvenlik Konseyi’nden Annan’ın planını ‘7. Madde’ kapsamına alınmasını isteyeceğini söyledi.
7. Madde, BM Güvenlik Konseyi’ne yaptırımlardan askeri müdahaleye kadar çeşitli kararlar alma izni veriyor.
CENEVRE