İnsan Hakları Derneği (İHD) Amed Şubesi, 2014 yılının ilk 9 aylık döneminde Kuzey Kürdistan’da yaşanan insan hakları ihlalleriyle ilgili raporunu açıkladı. İHD Şube Başkanı Raci Bilici tarafından paylaşılan raporda, Kürt meselesinin şiddet yöntemlerinin dışına çıkarak demokratik yol ve yöntemlerle çözülme çabasının bir sonucu olarak ‘çözüm süreci’nin başladığı 2013 yılında ihlallerde azalma meydana gelse de 2014 yılında beklenilen adımların atılmamasından kaynaklı hak ihlallerinde tekrar artış görüldüğünün altı çizildi. Hak ihlallerine ilişkin ayrıntıları da paylaşan Bilici, 2014 yılının ilk 9 ayı içerisinde devlet güçlerinin saldırıda bulunduğu 168 toplumsal gösteride orantısız güç kullandığını ve yasaların tanıdığı yetkileri aştığını belirtti.
Bilici, Haziran ayında Amed’in Lice İlçesi’nde karakol inşaatları protestolarında gerçekleşen saldırıda, askerlerin açtığı çapraz ateş sonucu Ramazan Baran (24) ile Baki Akdemir (50) ve Abdullah Akkul’un (19) yaşamını yitirdiğini hatırlattı. Bilici, bu olayın üzerinden 2 ay geçmemişken aynı yerde, bu kez askerlerin saatlerce kurşun yağdırdığı gerilla mezarlığında bulunan yurttaşlardan Mehdin Taşkın (23) isimli gencin olay yerinde yaşamını yitirdiğini belirtti.
Pek çok alanda ihlal var
2014 yılının ilk 9 ayında yaşam hakkı ihlallerinin yanısıra işkence yasağı ihlalleri, adil yargılanma hakkı ihlalleri, keyfi ve uzun süren tutuklamalar, düşünce ve ifade özgürlüğü, basın özgürlüğü, toplanma ve gösteri hakkına yönelik müdahaleler, kadına ve çocuklara yönelik şiddet, çevre ve ekoloji sorunları, ekonomik ve sosyal haklardaki kayıplar, din ve vicdan özgürlüğüne yönelik birçok alanda ihlaller yaşandı.
228’i ağır 578 hasta
Cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerinin de artarak devam ettiğini iade eden Bilici, hasta tutsakların da gündemlerindeki en önemli sorunlardan birisi olduğunu söyledi. Bilici, 228’i ağır 578 hasta mahpusun bulunduğu cezaevlerinde, tahliye edilmedikleri gibi tutsakların tam teşekküllü hastanelerde tedavi edilmediğini ve adeta ölüme terk edildiğini söyledi.
İhlallerden bazıları şöyle:
Yargısız infaz ve yaralama
Polis ve Jandarma Tarafından Öldürülen ve Yaralananlar: 8 ölü, 11 yaralı
Köy Korucuları Tarafından Öldürülen ve Yaralananlar: 5 ölü, 58 yaralı
Cezaevlerinde Ölen ve Yaralananlar: 2 ölü, 5 yaralı
Resmi Hata ve İhmal Sonucu Ölen ve Yaralananlar: 3 ölü
Silahlı çatışmalar
Güvenlik Görevlisi: 8 ölü, 8 yaralı
Silahlı Militan: 3 ölü
Sınır hatlarında ölüm ve Yaralanma
9 ölü, 22 yaralı
Mayın ve patlayıcı kaynaklı
Erkek: 1 ölü, 2 yaralı, Kadın: 2 yaralı, Çocuk: 1 ölü, 9 yaralı
Çatışmalı ortam ihlalleri
Arazi, Yayla, Mera ve Otlak Yasağı: 1 ölüm
Militanların Cenazelerine Yönelik Uygulamalar: 2
Ölünün Hatıratına Saygısızlık: 1
Militanların Ailelerinden Tazminat Talebi: 11
İşkence yasağını ihlal
Gözaltında işkence ve kötü muamele: 63
Köy korucuları tarafından yapılan işkence ve kötü muamele: 3
Gözaltı yerleri dışında işkence ve kötü muamele: 44
Cezaevlerinde işkence: 18
Kaçırma ve ajanlık tehdidi: 96
Tehdit edilenler: 25
Gösterilerde kolluk kuvvetlerinin müdahalesi sonucu dövülen ve yaralananlar: 225
Okulda şiddet: 1
Toplam: 475
Kişi özgürlüğü ve güvenliği ihlali
Gözaltına Alınanlar: Yetişkin: 1282, Çocuk: 155
Tutuklananlar: Yetişkin: 113, Çocuk: 20
Ev Baskınları: 24
Gözaltına Alınan Sığınmacı ve Göçmenler: 4
Örgüt Tarafından Alıkonulanlar: 54
Toplantı ve gösteri hakkını ihlal
Güvenlik Güçleri Tarafından Müdahale Edilen Toplantı ve Gösteriler: 168
Ertelenen, Yasaklanan Toplantı ve Gösteriler: 1
DİHA/AMED