Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi tarafından hazırlanan 38 sayfalık raporda, Türkiye'de düşünce özgürlüğünün ciddi biçimde kısıtlandığı belirtilerek, acil olarak yasal reformlar yapılmasına ihtiyaç olduğu kaydedildi. 4'üncü Yargı Paketi'nde ifade özgürlükleri kapsamında yapılan düzenlenmenin yetersizliğine vurgu yapılan rapor dün İstanbul'da MIA Pera Otel'de düzenlenen basın toplantısıyla açıklandı. Af Örgütü'nün Avrupa ve Orta Asya Direktörü John Dalhuisen Türkiye'de çok kritik bir dönemden geçildiğinin altını çizerek, "Kamuoyunda 4'üncü Yargı Paketi'ne ilişkin çok büyük bir beklenti oluştu. Ancak devletin tavrı bu beklentileri yansıtmıyor… Şimdiye kadar hazırlanan yargı paketlerinde uygulama noktasında çok küçük adımlar atıldı. Zamanı geçmiş yasaların değiştirilmesi gerekiyor. Bunlar ülkenin beklentileriyle doğru orantılı değil" dedi. Türkiye'deki diyalog sürecine değinen Dalhuisen, "Çok hassas bir süreçten geçiliyor. Barış görüşmeleri oluyor. Ama barış için insanlar arasındaki diyalog liderle arasındaki diyalogdan çok daha önemlidir. Dolayısıyla ifade özgürlüğü ile ilgili haklar acilen düzenlenmelidir" diye konuştu.
Barış ve demokratik Türkiye için
AI Türkiye Araştırmacısı Andrew Gardner, "Barış sürecini konuşuyoruz; ama halen Kürt sorunuyla ilgili eleştiriler yaptığı için cezaevinde olan insanlar var. Kalıcı barış için sağlam düzenleme yapmak gerekiyor; ancak 4'üncü Yargı Paketi'nde bunu görmüyoruz" eleştirisinde bulundu. TMK'de bulunan, "örgüt üyeliği" kavramının muğlak bir terim olduğunu ve demokratik faaliyetleri de kapsadığını belirten Gardner, "Kitap yazmak, gösteriye katılmak veya siyasi partiye üye olmak, örgüte üyelik suçlaması için yeterli değildir. Şu an Türkiye'de olumlu bir hava var; ancak yapılan değişiklikler bu durumu yansıtmıyor" dedi.
Af Örgütü Türkiye Şubesi Direktörü Murat Çekiç ise, hazırlanan raporla ilgili Meclis'te bulunan siyasi partilerle görüşeceklerini ve ifade özgürlüğünün ihlalinin önüne geçilmesi için uluslararası bir kampanya başlatacaklarını belirtti.
Uluslararası Af Örgütü Türkiye Uzmanı Amke Dietert de yürütülen barış müzakerelerine de değinerek, “Düşünce özgürlüğüne saygı duymak barış müzakerelerinin başarıya ulaştırılmasının da en önemli koşuludur. Düşünce, örgütlenme ve toplanma özgürlüğünün tam olarak kazanılmasına yol açacak, kapsamlı bir yasal değişiklik barışçıl ve demokratik Türkiye oluşması için çok önemli bir adımdır” dedi.
Değişiklik önerileri
Af Örgütü hükümete çağrı yaparak şu değişikliklerin yapılmasını öneriyor:
- TCK'nin 301’inci, 318’inci, 215’inci maddeleri ile TCK 216. maddesinin 2. ve 3. paragraflarını iptal etmek suretiyle, yalnızca şiddeti teşvik etmeye varan kin ve düşmanlığa tahrik suçunun kovuşturulmasını sağlayacak şekilde değiştirin.
- TMK’nin 1. maddesi’ndeki terör tanımını, terörle mücadelede insan hakları ve temel özgürlüklerin korunması ve geliştirilmesine dair BM Özel Raportörünün önerdiği tanımla uyumlu hale gelecek şekilde değiştirin.
- TCK’nin 220 (6). maddesini veTMK’nin 6/2. maddesini iptal edin, TMK'nin 7/2. maddesini yalnızca şiddete tahrikin savunulmasını yasaklayacak şekilde değiştirin.
- TCK’nin 220 (7). maddesinin uygulanmasıyla ilgili, savcıların kullanımına yönelik, silahlı bir gruba yardımın ne zaman suç teşkil ettiğine dair, söz konusu yardımın kendi başına yasalarla düzenlenmiş bir suç olması veya suçu içermesi ya da doğrudan bir suçun planlanması veya işlenmesiyle ilişkisi olması şartını da kapsayan net kriterlerin belirlendiği kılavuz ilkeler benimseyin.
- Anayasanın 26. Maddesi’ni ifade özgürlüğü hakkının kısıtlanmasına ilişkin kabul edilebilir sebeplerin uluslararası insan hakları standartlarıyla tutarlı olmasını sağlayacak biçimde değiştirin.
Tehdit içeren maddeler
TCK maddelerinden açılan davalarda ifade özgürlüğünü tehdit eden maddeler şunlar:
- TCK 301. Madde: Türk milletini aşagılama,
- TCK 318. Madde: Halkı askerlikten soğutma,
- TCK 125. Madde: Hakaret,
- TCK 215. Madde: Suçu ve suçluyu övmek,
- TCK 216. Madde: Halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama, Terör tanımı,
- TCK 314. Madde: Silahlı örgüte üye olmak,
- TCK 220/6. Madde: Terör örgütü adına suç işlemek,
- TCK 220/7. Madde: Terör örgütüne yardım etmek,
- TMK 7/2. Madde: Terör örgütü propagandası yapmak,
- TMK 6/2. Madde: Terör örgütlerinin bildiri veya açıklamalarını basma veya yayınlama.