Afganistan’da bir nesil daha kaybediliyor

• UNICEF'in yayımladığı rapora göre, kız çocuklarının eğitimi ve kadınların istihdamına yönelik kısıtlamalar devam ettikçe Afganistan, 2030 yılına kadar 20 bine kadar kadın öğretmeni ve 5 bin 400 sağlık çalışanını kaybetme riskiyle karşı karşıya.

Afganistan'da Kız Çocuklarının Eğitimi ve Kadınların İşgücüne Katılımında Hareketsizliğin Maliyeti başlıklı rapor, kamu hizmetlerindeki kadın temsilinin 2023 ile 2025 yılları arasında yüzde 21'den yüzde 17,7'ye düştüğünü ortaya koydu. Rapor, okullarda ve hastanelerde eğitimli kadın profesyonellerin sayısının azalmasının çocukların öğrenimini, sağlık sonuçlarını ve gelecekteki fırsatlarını yok edeceğine dair uyarıda bulunuyor. Kız çocuklarının ve kadınların eğitimine ve çalışmasına getirilen kısıtlamalar, ülke ekonomisine yıllık 84 milyon ABD dolar kayba neden oluyor ve eğitim ve istihdamdan mahrum kaldıkça bu kayıplar zamanla artıyor.

Anne çocuk sağlığı risk altında

Rapor, kadınların eğitim ve sağlık hizmetleri gibi –çalışmalarına izin verilen ve son derece ihtiyaç duyulan iki sektörden– uzaklaştırılmasının, okullarda daha az kız çocuğunun bulunmasına ve kadın ve çocuklara yönelik bakımın azalmasına yol açarak çocuklara doğrudan zarar vereceği konusunda uyarıyor. Etki özellikle sağlık hizmetlerinde daha şiddetli; burada toplumsal bağlam genellikle kadınların erkeklerden tıbbi hizmet almasını engelliyor, bu da kadın sağlık çalışanlarının sayısındaki azalmanın anne, yeni doğan ve çocuk sağlığı hizmetlerini doğrudan sınırlayacağı anlamına geliyor.

İkili bir krizle karşı karşıya

UNICEF Genel Direktörü Catherine Russell, “Afganistan, temel hizmetleri sürdüren geleceğin öğretmenlerini, hemşirelerini, doktorlarını, ebelerini ve sosyal hizmet uzmanlarını kaybetmeyi göze alamaz. Kız çocuklarının eğitimden dışlanmaya devam etmesi halinde bu gerçeklik yaşanacaktır” dedi. “Fiili yetkilileri kız çocuklarının ortaöğretimine yönelik yasağı kaldırmaya çağırıyor ve uluslararası toplumu kız çocuklarının öğrenme haklarını desteklemeye devam etmeye davet ediyoruz.”

Afganistan ikili bir krizle karşı karşıya: hem eğitimli kadın profesyonelleri kaybediyor hem de yeni neslin onların yerini almasını engelliyor. Deneyimli kadınlar emekli olurken veya ülkeyi terk ederken, kız çocuklarının eğitimlerine devam etmeleri ve bu rollere adım atmaları engelleniyor. Her gecikme yılı, Afganistan'a bir nesil daha nitelikli profesyonelin kaybına mal oluyor.

Bir milyon çocuk eğitimden mahrum

Fiili yetkililerin Eylül 2021'de kız çocuklarının ortaöğretime erişimini engellemesinden bu yana, zaten dünyanın en düşük kadın okuryazarlık oranlarından birine sahip olan bir ülkede, bir milyon kız çocuğu eğitim hakkından mahrum bırakıldı. Analiz, yasağın 2030 yılına kadar devam etmesi durumunda, iki milyondan fazla kız çocuğunun ilkokuldan sonraki eğitim hakkından mahrum kalacağını gösteriyor. Okullar şimdiden etkileniyor; temel eğitimdeki kadın öğretmen sayısı yüzde 9'dan fazla azalarak 2022'deki yaklaşık 73 binden 2024'te yaklaşık 66.bine düştü.

Bir ulusun potansiyeli elinde alınıyor

Kısıtlamalara rağmen, UNICEF Afganistan'da çocukların eğitimini desteklemeye devam ediyor. 2025 yılında, devlet okullarındaki 3,7 milyondan fazla çocuk acil destek aldı; 442.000 çocuk (bunların yüzde 66'sı kız çocuğu) topluluk temelli öğrenme girişimlerinden yararlandı ve 232 okul inşa edildi veya onarıldı.

Catherine Russell, “Afgan kızlarının ortaöğretime erişiminin engellenmesi, tüm bir ulusun potansiyelini elinden alıyor; kızları, ailelerini ve topluluklarını yoksulluğa mahkum ediyor, sağlık sonuçlarını zayıflatıyor ve eğitimli bir kadın neslinin harekete geçirebileceği ekonomik motoru susturuyor” dedi. HABER MERKEZİ