Hastalık, en fazla çatışmalı, yoksul, kadın ve eşcinsellere yönelik ayrımın olduğu ülke ve ya bölgelerde artış gösteriyor. AIDS'e yakalanan insanların sadece üçte ikisi, gerekli ilaç ve tedavi yöntemlerine ulaşılabilecek ülkelerde yaşıyor.
240 bin çocuğa bulaştı
Birleşmiş Milletler AIDS’le Mücadele Programı (UNAIDS) tarafından yayınlanan 2013 yılı raporuna göre, dünya genelinde HIV virüsü taşıyan insanların sayısı 35 milyon civarında. Hastalığa yakalananların 25 milyon kadarı Sahara Afrikası ve güneyindeki ülkelerde yaşıyor.
Geçtiğimiz yıl 1,5 milyon AIDS’li yaşamını yitirirken, virüsün bulaştığı kişilerin sayısı ise, diğer yıllara oranla gerileyerek 2,1 milyon oldu. HIV virüsü bulaşan insanların sayısı 2001 yılında 3,4 milyon idi.
Rapora göre, geçtiğimiz yıl HIV virüsü bulaşan kişilerden 240 bin kadarı çocuklardan oluşuyordu. Virüsün bulaştığı çocukların sayısında azalma dikkat çekiyor. 2002 yılında virüsün bulaştığı kişilerin 580 bini çocuk idi. Hastalığa yakalananların sayısındaki düşüşte, virüse karşı geliştirilen ilaçların Afrika ülkelerinde daha çok erişilebilir olmasının payı olduğu tahmin ediliyor.
İlaç alanların sayısı 13 milyon
UNAIDS rapounda yer verilen bir diğer bilgi ise, AIDS tedavisi gören insanların sayısının artması. 2012 yılında 10,6 milyon kişi virüse karşı terapi ilaçları alırken, 2013 yılında bu sayı 13 milyona yükseldi. HIV virüsüne yakalananlar arasında terapi imkanlarına sahip olmayanların çoğunluğu, yoksul ülkelerde yaşıyor. Yoksul ülkelerdeki AIDS hastalarının yarısından fazlası, terapi imkanlarına sahip değil. Bunların başında çatışmaların yaşandığı ülkeler geliyor.
1,5 milyon yaşamını yitirdi
AIDS’ten yaşamını yitirenlerin sayısındaki azalma da raporda dikkat çekilen bir diğer nokta. Buna göre, 2013 yılında 1,5 milyon insan AIDS’ten dolayı hayatını kaybederken, bu sayı 2005 yılına oranla yüzde 35’lik bir düşüşe tekabül ediyor. Son beş yılda AIDS’ten ölümlerin azalma gösterdiği ülkelerin başında ise, yüzde 51 ile Güney Afrika, yüzde 45’lik bir düşüşle Kamboçya ve yüzde 37’lik bir azalmayla Etiyopya geliyordu.
19 milyonu hastalığından haberdar
UNAIDS raporuna göre, 35 milyon AIDS hastasından sadece 19 milyonu hastalığa yakalandığını biliyor. Tıbbi imkanların yetersizliği veya ilgisizlikten kaynaklı olarak milyonlarca kişi hastalığın teşhisi için gerekli olan testlerden yoksun kalıyor.
AIDS'e yakalanan veya HIV virüsü bulaşanların yüzde 70’inin Afrika’da yaşıyor olması nedeniyle tedavi imkanları çok kısıtlı. 22 milyon AIDS’linin tedavi olanaklarının olduğu ülke ya da bölgelerde yaşadığı tahmin ediliyor.
Ayrıca hastalığa yakalanlar arasında uyuşturucu bağımlılarının oranı da oldukça yüksek. Dünya genelinde sayıları 12,7 milyon olarak tahmin edilen uyuşturucu bağımlılarının yüzde 13'ü HIV virüsü taşıyor.
Seks işçileri arasında AIDS’e yakalanma riskinin diğer kadınlara oranla yüksek olmasının da raporda altı çiziliyor. Buna göre, seks işçilerinin HIV virüsü bulaşma riski diğer kadınlara oranla 13,5 kat daha fazla.
Ortadoğu ve Doğu Avrupa'da artış
Raporda ayrıca, hastalığın özellikle Ortadoğu ve Doğu Avrupa ülkelerinde yükselişe geçtiği bilgisi de yer alıyor. Ortadoğu ülkelerinde AIDS’ten kaynaklı ölümler, 2005 yılına oranla yüzde 66 artış gösterdi. Orta Asya ve Doğu Avrupa’da hastalığa yakalanan 110 bin kişinin büyük çoğunluğu da Ukrayna ve Rusya’da yaşıyor.
Ayrımcılık etkiliyor
UNAIDS raporu üzerine açıklama yapan Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği yöneticilerinden Charles Radcliffe, eşcinsellerin ayrımcılığa ve dışlanmaya maruz kaldığı ülkelerde, HIV virüsüne yakalanma oranının da artış gösterdiğini söyledi. Radcliffe, eşcinsellerin yanı sıra kadınların ve azınlık halk ve ya grupların da benzer ayrımcılığa maruz kaldığına dikkat çekti. BM temsilcisine göre, bu gruplara yönelik ayrımcılık aynı zamanda onları hastalığa karşı daha savunmasız hale getiriyor.
Eşcinsellere yönelik ayrımcılık ile mücadelenin yoğun olduğu Brezilya’da ise, AIDS hastalığına karşı başarı dikkat çekiyor. Brezilya, AIDS’le mücadelede en başarılı ülkelerden biri.
ANF/CENEVRE