Yüz yıllardır umut, aşk, kavga, özlem, hasret türkülerine ses olan bağlamanın hangi aşamalardan geçerek, nasıl yapıldığını 20 yıllık bağlama ustası Kazım Danyeli anlattı. Mersin izbe bir atölyede mesleğini icra eden Danyeli, bağlama yapmanın zor olduğunu söyledi. Danyeli, daha önce bağlama yapmanın aklının ucundan bile geçmediğini, 20 yıl önce depo şefliği yaptığını ve düzenli bir işinin olmadığını anlattı. Mesleğe kardeşinin teşviki ile başladığını söyleyen Denyeli, kardeşinin küçük atölyesinde başladığını ve yıllar yılı işin püf noktasına kadar bir çok yönünü öğrendiğini dile getirdi.
Sabır isteyen bir sanattır
Bağlam yapmanın el becerisi ve ince işçilik istediğini belirten Danyeli, kullanılan aletlerin tanınmasının, yine kullanılan ağacı bilmenin önemli olduğunu söyledi. Bağlama yapımını öğrenmek için dikkatlice izlemek ve işi öğreten ustanın bağlamının parçalarını nasıl bir araya getirdiğini kavramak gerektiğini kaydeden Danyeli, ilk etapta işin en zor yanı olan sap kısmındaki perdeyi yapmakla başladığını söyledi. Bağlama yapımının birkaç ayda öğrenilemeyeceğini söyleyen Danyeli, "Bu işi yapmak istiyorsan sabırlı olmak gerekiyor" dedi. Yaptığı bağlamaları yeni doğan bir çocuğa benzeten Denyeli, "Bağlamayı yaptıktan sonra onunla ilgilenmek lazım. Bağlama yemez içmez, ama ses ister, tellerine vuracak usta eller ister, bunlar eğer yoksa o bağlama ölür" diye konuştu.
Hangi ağaçtan yapılacağı önemli
Bağlamanın gövde kısmına tekne dendiğini ve bu kısmını yapmanın başlı başına ayrı bir ustalık istediğini kaydeden Danyeli, ilk başta tekneyi dışarıdan aldıklarını sonra deneme yanılma yöntemi ile kendilerinin yapmaya başladığını söyledi. Teknenin iki türlü olduğunu, ağacın içini oyarak yapılanı ve yaprak tekne diye tabir edilen yüzlerce ince kesilmiş ağaç parçasının bir araya getirilmesi ile elde edilen tekne olduğunu aktardı. Bağlamının yapımından bitimine kadar kullanılan malzemenin çok önemli olduğunu, bağlamanın tekne kısmına bükülebilen her türlü ağacın kullanıldığını, kapak kısmında ladin ağacının kullanılması gerektiğini belirten Danyeli, sap kısmına ise gürgen, beyaz gürgen ve kelebek ağacının uygun olduğunu dile getirdi.
Ancak Danyeli de her şeyde olduğu gibi bağlama yapımında da fabrikasyon yöntemine geçildiğinden ve bağlama ustalarını işsiz kaldığından yakındı. Fabrikalarda yapılan enstrümanların kaliteli müzik yapmak isteyen sanatçılar için doyurucu olmadığına vurgu yapan Danyeli, bağlamanın yapımı kadar bağlamayı çalan ellerin de önemli olduğunu söyledi. Bağlamanın sap kısmından teknesine her şeyinin doğru yapıldığında ağacın sese, sesin ise aşka, hasrete, özleme, umuda ve dirence dönüştüğünü ekleyen Danyeli, "Kürt dengbêjleri Kürdistan coğrafyasında yüzyıllar boyunca sesi ile Kürt halkının acılarını, özlemlerini, isteklerini, yaşadığı baskı, zulüm ve destanları duyurmuşlardır. Anadolu topraklarında ise bu işlevi âşık ve ozanlar yapmıştır. Hepsi padişahlar, şehzadeler ve beyler tarafından katledildiler ancak onların çaldığı bağlama hiç susmadı" ifadelerini kullandı.
DİHA/MERSIN