Parlamentera verên yê Dersim Edîbe Şahîn derheqê îlanê xosereyên demokratîk, faşîzma AKP û xosereya Dersim de rojnameyê ma ra qisey kerd. Şahîn ard zon ke, demokratîk biyena tirkiya, peyniya zilm û zordariyê AKP ana. Nayî ra AKP çiyo nêyanen-winayîn nêwazena. Şahîn vist vîrî ke, tarixê Dersim de zof serestisî, û dustê serestisan de zofî xoverdayişê estê. Şahîn aşkere kerd ke, heta nika, kesî besenîkerd Dersim bijero bine destê xo û neyra tepya kî kes besenîkeno serkewo. Edîbe Şahîn aşkere kerd ke, wastena Dersimizan ser hardê xo de, eve azadiye, têdustîye, xoserîye ramitena weşîya xo ya.
Bakûrê Kurdistan de verva wastenê xoserey, AKP çima herb îlan kerd û Kurdistan girot bin ablûqe?
Meseleya îlankerdenê xosereyê, meseleya ewreyên niya. Sifte, serra 2011î de, hetê KCD amê îlan kerdin. La kesê ke tirkiye de wesiya xo ramenê, sarê kirmanc, tirk û sarê bînî zonenê ke, o wext onca taye alozeyî vejiya. La, rîwalê ke mabêna dewlet û Îmrali de diyalog û qiseykerden estbi, alozeyî hera nêbî.
Hikûmat se ke, xosereyê cewherî nika amey îlankerdin, erzena Kurmacû ser. Kam ke bi polîtîka gureyeno zoneno ke, na mesele, meseleya Rojawa ra têpiya niya. Mesele Rojawa ra giredayîyo, jûmînyo. Kurmancê ke Rojawa de, seweta demokratîk biyene, xover day serkewtî û xosereyî îlan kerdî. Reyna ame zonayen ke, sarê ma amê têlewe û serva xoseriye xo ver da. Endî kes besenêkeno-nêşeno no sarî-mîletî bijero-bigîro binê destê xo.
AKP çik-çiçî ra tersena?
Onca-fina Bakur 7ê Asma amnenna ortiye (Hezîran) de weçînîtiş de rey da HDP, va ke weşiya ma kî jê Rojawa xoser bo. Ma kî wazeme eve rengê xo, eve vengê xo, eve destê xo weşiya xo biramê. O waxt dewleta AKP tersa, va ke nika eve na tore ra tirkiya bena demokratik. Ma besenêkeme eve vatena xo îdare keme? Çike demokratîk biyene tirkiya, peyniya zilm û zordariyê AKP ana.AKP çiyo nêyanen-winayîn nêwazeno. AKP wast ke hona serêniye de vireniya nêy bijero. Coka honde bêtehamul nejdî bena.
Demê peyenîn de dewleta AKP verra Dersim serestisan kerd jêde. Mezeleyî, cayê îtiqatî, xoza bombevaran kerd. Verra nê serestisan, Dersim çitûr cewab dano?
Verra nê serestisan, Dersim tarixa xo ra rind zoneno çutir cewab bido. Tarixa Dersim de serestis zofî. Duste serestis de xoverdayişêk zofî. Heta nika, kesî besenîkerdo Dersim bijero bine destê xo. Zerre tayîne de biyo kergane. Çike sare Dersim weşiya xo xoser ramito. Weşiya xo deste xo de biyo. Poşta xo sano-dano xoze yê xo, îtiqate xo û miletê xo. Çutir ke zordarî diyo ame têlewe poşt saneve juwîn. Mesela zordarey de, verîn ra heta nika jêde çiyê nêvuriya.
Zordarey gegane-jûfinî şeklê xo vurno, gegane eve nermiye, gegane eve zordariye amo ma ser. Vatena ma awa ke, kesî ma qewûl nêkerdo. Hona zone ma, hardê ma, kamiya ma û îtiqatê ma tometo. Dorme Dersim eve qeraqol û qaleqol ra çeper kerdê. Dorme jîyar û diyaré ma eve mayin ra çarnoyê. Bend sane ve vîrênîya awa Mûnzûr, Perî, Pûlemûrîye û Taxar, Jîyarê ma bine owe de verdenê. Bend ke sanave zerrê Dersim, sare Dersim çend rey caye mezelûnê xo vûrna. Yanê teyna zû jîyare ma nî, mezelê ma kî bine owe de mend. Nî hona bes nîye, bi ney qayîl nêbenê. Hona nêvindenê, na raye sanené ve bomu ver. Heta nika çîye nêvûriya. Hona kes ne zone ma, ne weşiya ma, ne kî îtiqate ma qewûl nêkerdo. Sare Dersim vano, ma harde xo serrî de, zordaran néwazeme, ma keş ra çiye nêwazeme.
Wastenê Dersimizan çiko, derheq dê îdareyê xoser de Dersimizî se vanê?
Verve-heta nika sarê Dersim wast ke, ser harde xo, weşîya eve destê xo, jê watena xo biramo. Dersimizî vanê: Ma besekeme jê viren-verî eve destê xo, xoser weşiya xo birame me. Çike ne zone xo, ne îtiqate xo, ne ke kamîya xo heta ve nika qebûl nêbîyo. Her ke şîyo zordarî biyo jêde. Nika onca her ca kerdo tomete. Ware, koye, dewe Dersim kerdo tomete. Wazenê ke hardê Dersim tol bikerê. Wastena sare Dersim eve xoseriye harde xo sero; eve xozayê xo, eve îtiqate xo, eve zone xo, eve kamîya xo rozanê azad de weşiya xo birame. Azadiye name kamîya ma, îtiqatê ma, zone ma û xozayê ma wa. Wastena Dersimizan ser hardê xo de, eve azadiye, têdustîye, xoserîye ramitena weşîya xo ya.
ULKEM ZEREMYA /NAVENDÊ XEBERAN