Ziwano xerîb sereyê xo girewto şîyo. Kê kotî ra biewnî na hawa yew hal est o. Kê kuçeyan ra biewnî, bazaran ra biewnî, kargehan ra biewnî ferq nêkeno, heme ca de ziwano serdest xo nawneno. Nê halî ra çew zî gerrekerdox nîyo. Seke bivajî; ‘no ziwan zî ziwanê ma yo.’ Ma hinî mîyanê xo de seke nê halî qebul kerdo. Yanê ma xo xohelîneyîşî reyde eslê xo danî vînîkerdiş. Nê semedî ra dewlete sey verênî nê babete ser ro wuşk tênêgêrena. Zanena ke polîtîkaya xohelînayîşê aye xayeyê xo resaya. Hinî kurdî xo bi xo xo helînenî. Hetê ziwanî ra hêşmendî nêmenda û na babete ser ro zî vera vera tepaşîyîş est o. Heyanê ke ma hayîya xo nêbî ko zaf çî destê ma ra şoro û hinî ma ko tayê çîyan nêeşkî tepa biyarî.
Ma mîyanê kurdan xohelînayîş hende ke ca girewto ke hinî teber û kuçeyan ra fek ver ra dî xohelînayîş dekewto mîyanê keyeyanê ma. Şaristanan de yew doman çin o ke tirkî nêzano bo. Xora heme domanî teberî de tirkî vajor kenî, no zî bes nîyo keye de zî tirkî vajor kenî. Eke keye de zî tirkî vajor bibo ka esl û feslê ma kure de maneno? Esl kure ra xo nawneno, esl kure ra xo îfade keno, esl çi yo?
Esl ziwanê maye yo, esl ziwanê maya xo pawitiş o, esl heme ca de ziwanê maya xo reyde xo îfadekerdiş o. Nêka esl yeno çi mana? Şar yan zî mîletî eslê xo reyde est î. Eslê înan ra tewr sereke zî pawitişê ziwanê maye yo. Yew mîlet senî vînî bena? Ziwanê xo vînîkerdişî reyde vînî beno. Eke ziwanê to est o ti zî est î. Ti şênî bivajî; ‘ez est a, yan zî ma est î.’ Eke ziwanê to vînî bo, ti bivajî; ‘willa ez filan mîletî ra, yew bînî bivajo ez zî bêfilan mîletî ra.’ La çew nêvajo; ‘şima e filan mîletî ra yî, la ka ziwanê şima, ma senî zanenî şima filan mîletî ra yî? Nêvajî qalê şima pêro veng î. Hem şima vanî ma filan mîletî ra hem zî şima nêeşkenî ziwanê mîletê xo reyde xo îfade bikerî. Hadê lo şima ra. Yenê wesfê ziwananê xo danî la nêeşkenî yew qale ziwanê xo de bivajî.’ Na hawa yew çîyo çewtî vejîyeno raşte.
Ma na zî hîna baş bizanî, ziwan dibistanan yanî mekteban de rayîyeno/xelisîyeno. Sewbîna çareyê ma çin o. Eke ziwan mekteban de bigurîyo, heme ca de no ziwan gurîyeno. Xebitnayîş û vilabîyîşê ziwanî de çime mekteb î. Ziwan nê cayan ra zayîno, dorme de zî xurt beno. Ziwano hembar, ziwano muşterek mekteban beno. Averşîyîşê ziwanî zî heyanê zanîngehan de ziwanê maye de perwerdeyî ra vîyareno.
Keye de ziwanê xo de vajorkerdiş helbet muhîm o. La vera vera keye de zî ziwanê xo de vajorkerdiş kêmî beno. Yew wextî ra pey o zî destê ma ra şono. E muhîm o keye de ziwanê xo de vojorkerdiş la no ziwan ganî perwerde bivîno û heyanê zanîngehe perwerde bivîno, xurtbîyîş û averşîyîşê nê ziwanî lazimo ke perwerde bivîno. Hinî ma nêwazenî ziwanê ma tena keye de bo, hinî ma nêwazenî ziwanê ma tena hetê dewijan ra vajor bibo. Ma wazenî heme şarê ma nê ziwanê xo vajor bikero û nê ziwanê xo ra îftîhar bikero.
Zerweş ESNAW