Badê ke taxê Alîpaşa û Lalebeyî yê qezaya Sûrî ya Amedî ameyî îstîmlaqkerdiş û rijnayîş, nika zî îqtîdarî vera xo dayo Fîskaya. Derheqê taxa Fîskaya de zî qerarê îstîmlaqkerdişî ameyo girewtiş. Taxê Dîcle û Ferît Koşku ke sey Fîskaya yenî zanayîş, girêdayeyê qezaya Yenîşehîrî ya Amedî yî. Belgeyê qerarê îstîmlaqkerdişî de asîyeno ke qerar hetê Heyetê Wezîran ra ameyo girewtiş û îmzeya Erdoganî zî binê qerarî de esta. 

Babete ser o kesê ke taxanê Dîcle û Ferît Koşku de ronîşenî, qisey kerdî û vera qerarê îstîmlaqkerdişî de reaksîyon nîşan dayî.


Taxijan ra Nurettîn Kiliço ke 53 serrî verê Çewlîg ra koçê Amedî kerdo, dîyar kerd ke ê wexto ke ameyî Amed o wext nê cayî heme hêga bî û zaf kesî çinêbî. Kiliçî dewamê qiseykerdişê xo de wina va: “Ma tîya de erazî herîna û xo rê keye viraşt. O wext tena Qesra Ferîtî estbî. Serranê 90î ra dima Licê ra, Çewlîg ra, Hêne ra, Pîran ra û sewbîna zaf cayan ra kesî ameyî tîya. Tayînan erazî herînayî, tayînan tîya de xo rê keye viraştî. Wexto ke hûmara kesê ke ameyî zêde bîyî, taxe bîye 2 parçe. Cayo ke ma tede yî bî Taxa Ferît Koşku, taxa cêrêne zî bîye Taxa Dîcle. Tena taxa ma de 3 hezar weçînitoxî estî. Dima ra xizmetê şaredarîye dîyayî taxa ma.”


Taxî kerrayanê bazaltî ser de ameyî awankerdiş

Kiliçî va ‘seba qerarî Heyetê Wezîran de mehneya Rîskê Afetî ameyo dîyarkerdiş, labelê tîya de çîyêko winasî çin o’ û wina dewam kerd: “Cayêko ma tede yî, Bexçeyanê Hewselî ra ewnîyeno, cêrê ma de zî Çemê Dîcle esto. Eke vanî tîya de rîskê afetî esto, o wext ganî tîya de rîskê erdlerz û laserî zî bibo. Labelê tîya 80-90 metre Çemê Dîcle ra dûrî de yo. Eke qala erdlerzî kenî, ez vaja keyeyê taxe ser kerrayanê bazaltî de ameyî awankerdiş. Corê ma de goristanê ma esto. Wexto ke ma mezel kenenî, ma nêşenî huye bixebetnî. Çimkî binê ci heme zinar o. Ma ancax eşkenî bi kompresorî mezelan bikenî. Heta nika teblîgatêk nêresayo ma û ma 15 keyeyê ke merdimê yewbînan î, tîya de cuyenî. Nê cayan heme ma viraşt. Doman û torinê ma tîya de ameyî dinya. Tîya cayê cuyayîşê ma yo. Ma nêşenî sewbîna ca de bicuyî. Seba ke pêşkêşê dewlemendan bikerî, nê cayan herêma afetî îlan kerdî.”


Ganî verê ma bikişî

Bi nameyê Hatîce Yaşa de cinîyêka 63 serreyî ke serra 1994î de veşîyayîşê dewa Dêrxustî ra dima ameya taxe de bica bîya zî dîyar kerde ke se beno wa bibo, ê do taxa xo nêteriknî. Yaşaye wina va: “Bedelê ci se beno wa bibo ma do xover bidî. Mêrdeyê mi merd û nika 2 lajî û 3 kênayê mi estî û ma her serre şonî Ordu, Gîresun û sewbîna bajaran de karê arêkerdişê findiqan de xebetîyenî. Ma bi pereyo ke qezenç kerd nê keyeyan viraşt. Domanê mi tîya de zewijîyayî, hema zî kênayê mi, veyvekê mi, domanê mi şonî karê arêkerdişê findiqan de xebetîyenî. Seba ke ez extîyar bîya, nêşena şêra. Ma keyeyê ke bi hende kede awan kerd, nêdanî ti kesî. Tapu înan bi xo da ma. Ma bacê emlak, çop, cereyan û awe danî. Ma ra çi wazenî? Sûr xira kerdî nika zî dore ameya ma? Eke bi zorî yenî xira kenî, ganî sifteyîn ma bikişî.”

Zeynep Buluta 57 serreyî zî wexto ke 1993 de keyeyê înan yê taxa Kale ya Licê ame veşnayîş, ameya tîya de bica bîya. Bulute va ‘heta nika teblîgatêk nêameyo ma rê’û wina dewam kerde: “Labelê eke teblîgat bêro zî ma do keyeyanê xo ra nêvejyî. Wazenî Sûr ra dima tîya zî birijnî û pêşkêşê dewlemandan bikerî. Corê ma de Hotelê Hîltonî esto û wexto ke ewja ra ewnîyenî, goreyê înan ma manzaraya înan xira kenî. Do keyeyê ma birijnî û herinda keyeyan de xo rê vîllayan bivirazî. Çimkî tîya de 2 taxê ke hakimê Hewsel û Çemê Dîcle estî. Ez na manzara nêdana dinya. Keye zî bidî, pere zî bidî ma do nêvejyî. Ez nêşena piştîdayîşêyewbînanê tîya cayêko bîn de bivîna. Çi ez, çi cîranê mi û çi zî kesê bînî tîya ra vejîyenî. Eke bi zorî vejenî, wa bêrî.” 


 ANF/AMED